Làn sóng khách Đông Nam Á tới các điểm đến băng tuyết phía Tây Nam Trung Quốc đang tăng nhanh, nơi được xem là “cửa ngõ mùa đông” gần nhất đối với khu vực nhiệt đới.
Những ngày đầu năm 2026, tại cửa khẩu Hà Khẩu (Vân Nam, Trung Quốc), dòng người xếp hàng xuất cảnh từ Việt Nam sang Trung Quốc kéo dài từ sáng sớm. Theo thống kê của lực lượng chức năng, chỉ riêng ngày 1/1, hơn 3.000 lượt khách Việt Nam đã làm thủ tục nhập cảnh qua cửa khẩu này, chủ yếu để tiếp tục hành trình đến Côn Minh và các khu vực núi tuyết lân cận.
Trong bối cảnh phần lớn các quốc gia Đông Nam Á không có tuyết, nhu cầu trải nghiệm mùa đông thực sự ngày càng gia tăng, đặc biệt trong nhóm khách trẻ và gia đình. Trung Quốc, với lợi thế địa lý và hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, đã nhanh chóng trở thành lựa chọn thay thế cho các điểm đến xa hơn như Hàn Quốc, Nhật Bản hay châu Âu.
Theo Tổng cục Thể thao Trung Quốc, quy mô kinh tế “băng tuyết” của nước này đã tăng từ 364,7 tỷ nhân dân tệ năm 2016 lên khoảng 980 tỷ nhân dân tệ năm 2024, tương đương mức tăng trưởng trung bình hơn 20% mỗi năm, cho thấy du lịch mùa đông không còn là thị trường ngách mà đã trở thành một ngành kinh tế thực thụ.
Điều đáng chú ý là thay vì chỉ tập trung vào các trung tâm tuyết truyền thống ở Đông Bắc Trung Quốc, những năm gần đây, các tỉnh Tây Nam như Vân Nam, Tứ Xuyên hay Quý Châu đã được đầu tư mạnh để khai thác du lịch băng tuyết ở độ cao lớn. Núi tuyết Jiaozi, công viên quốc gia Potatso hay khu vực Diqing (Shangri-La) đang trở thành điểm đến quen thuộc của du khách Đông Nam Á.
Từ tháng 11/2024 đến đầu tháng 1/2025, riêng khu du lịch núi tuyết Jiaozi đã đón hơn 6.100 lượt khách Việt Nam và hơn 3.100 lượt khách Thái Lan. Tại Diqing, lượng khách Đông Nam Á năm 2024 tăng 139% so với năm trước, vượt mốc 150.000 lượt.
Không chỉ bị hấp dẫn bởi cảnh quan tuyết trắng, du khách Đông Nam Á còn bị thuyết phục bởi mô hình du lịch “dễ tiếp cận” mà Trung Quốc đang triển khai. Các khu du lịch được thiết kế theo hướng thân thiện với gia đình, bổ sung nhiều hoạt động trải nghiệm cho người chưa từng tiếp xúc với tuyết.
“Tôi chưa từng thấy tuyết trong đời, nên khi được chơi tuyết, chạm tay vào băng, cảm giác rất đặc biệt. Chuyến đi này dễ hơn tôi nghĩ, di chuyển thuận tiện, chi phí hợp lý”, chị Nguyễn Thị Lan, một du khách Việt Nam đi theo tour gia đình tới Côn Minh, chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Trúc Mai - đại diện một công ty lữ hành tại Hà Nội nhận định, lượng khách đăng ký tour Trung Quốc mùa đông tăng mạnh trong hai năm trở lại đây. “So với Nhật Bản hay Hàn Quốc, chi phí tour Trung Quốc thấp hơn từ 20 đến 30%, trong khi thời gian bay ngắn, ít quá cảnh. Đây là yếu tố then chốt giúp thị trường này bùng nổ”, bà Trúc Mai cho biết.
Đằng sau sự tăng trưởng mạnh mẽ của du lịch mùa đông Trung Quốc từ Đông Nam Á là vai trò ngày càng rõ nét của ngành hàng không. Nếu trước đây, phần lớn du khách phải bay nối chuyến qua Bắc Kinh, Thượng Hải để tiếp cận các điểm có tuyết, thì nay mạng lưới đường bay thẳng từ Đông Nam Á đến các thành phố trung tâm phía Tây Nam Trung Quốc đã thay đổi hoàn toàn cục diện. Các sân bay như Côn Minh, Thành Đô, Trùng Khánh trở thành điểm trung chuyển mới, rút ngắn thời gian di chuyển và giảm đáng kể chi phí.
Theo dữ liệu từ các hãng hàng không trong khu vực, mùa đông 2024-2025 ghi nhận mức tăng mạnh về tần suất và hệ số sử dụng ghế trên các tuyến bay từ Bangkok, Singapore, Kuala Lumpur và Hà Nội tới Côn Minh và Thành Đô.
Không chỉ dừng ở việc mở đường bay, các sân bay Trung Quốc cũng đầu tư mạnh vào trải nghiệm hành khách quốc tế. Sân bay quốc tế Chengdu Tianfu đã triển khai trung tâm hỗ trợ thanh toán cho khách nước ngoài, cho phép sử dụng thẻ ngân hàng quốc tế trên tàu điện và xe buýt, đồng thời áp dụng màn hình dịch đa ngôn ngữ sử dụng trí tuệ nhân tạo tại các điểm du lịch. Những cải tiến này giúp giảm đáng kể rào cản ngôn ngữ và thanh toán.
Ở góc độ chiến lược, các hãng hàng không không chỉ bán vé máy bay đơn thuần mà còn phối hợp với doanh nghiệp du lịch để xây dựng sản phẩm trọn gói, kết hợp vé máy bay, khách sạn và trải nghiệm tuyết. Mô hình này giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác đường bay mùa đông.
Sự dịch chuyển dòng khách sang Trung Quốc cũng đặt ra bài toán cạnh tranh cho hàng không và du lịch các nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Khi Trung Quốc vừa là thị trường nguồn lớn, vừa là điểm đến cạnh tranh, các hãng hàng không Việt Nam đứng trước áp lực phải mở rộng mạng bay, đa dạng hóa sản phẩm và tăng tính liên kết với du lịch địa phương.
Về dài hạn, làn sóng khách Đông Nam Á đi Trung Quốc ngắm tuyết cho thấy du lịch khu vực đang bước vào giai đoạn cạnh tranh dựa trên trải nghiệm và khả năng kết nối hơn là khoảng cách địa lý. Tuyết trắng chỉ là điểm khởi đầu, nhưng chính mạng lưới hàng không, chính sách mở cửa và khả năng tổ chức sản phẩm đồng bộ mới là yếu tố quyết định sức hút bền vững.
Với Trung Quốc, đây là cơ hội để tái định vị hình ảnh du lịch quốc tế. Với Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đây là lời nhắc nhở rõ ràng rằng trong cuộc đua thu hút du khách, bầu trời chính là mặt trận quan trọng nhất.
