Thỏa thuận bán 200 máy bay Boeing trị giá 17-19 tỷ USD cho Trung Quốc đối mặt nguy cơ đổ vỡ do bất đồng về cung cấp phụ tùng và bảo trì dài hạn.
CEO Boeing, Kelly Ortberg từng cho biết đơn hàng 200 máy bay chỉ là giai đoạn đầu trong kế hoạch mua sắm của Trung Quốc.
Theo nhiều nguồn tin, Bắc Kinh đang cân nhắc mua thêm 300-500 máy bay trong các giai đoạn tiếp theo, nâng tổng quy mô lên khoảng 700 chiếc.
Nếu thành hiện thực, đây sẽ là một trong những hợp đồng thương mại lớn nhất của Boeing trong nhiều năm và giúp hãng củng cố vị thế tại một trong những thị trường hàng không phát triển nhanh nhất thế giới.
Tuy nhiên, theo ba nguồn tin của Politico, trở ngại lớn nhất hiện nay không phải giá máy bay mà là những cam kết dài hạn về động cơ, phụ tùng, bảo dưỡng và dịch vụ kỹ thuật.
Một nguồn tin cho biết: "Vấn đề mấu chốt không nằm ở giá máy bay mà là gói hỗ trợ dài hạn bao gồm động cơ, phụ tùng, bảo trì và dịch vụ. Trung Quốc muốn có sự tin tưởng rằng họ sẽ không bị phụ thuộc vào mối quan hệ hỗ trợ mà Mỹ có thể hạn chế sau này".
Khi công bố kết quả đàm phán hồi tháng 5/2026, phía Trung Quốc cho biết thỏa thuận mua 200 máy bay Boeing bao gồm cả cam kết bảo đảm nguồn cung động cơ và phụ tùng thay thế. Tuy nhiên, Nhà Trắng bác đề xuất của Bắc Kinh, khẳng định các cam kết về cung cấp phụ tùng và dịch vụ bảo trì sau bán hàng không nằm trong thỏa thuận mua máy bay trị giá 17-19 tỷ USD đã đạt được về nguyên tắc.
Theo Politico, nếu hai bên không tìm được tiếng nói chung, toàn bộ thỏa thuận có thể đổ vỡ.
Việc Bắc Kinh yêu cầu bảo đảm nguồn cung phụ tùng và dịch vụ bảo dưỡng xuất phát từ lo ngại các hãng hàng không nước này sẽ phụ thuộc quá lớn vào chuỗi hỗ trợ do Mỹ kiểm soát.
Một đội bay hơn 200 máy bay Boeing, thậm chí có thể lên tới thêm hàng trăm chiếc trong tương lai, đồng nghĩa các hãng hàng không Trung Quốc sẽ phải sử dụng động cơ, phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật của Mỹ trong suốt vòng đời khai thác kéo dài 20-30 năm.
Lo ngại này càng gia tăng sau các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Washington từng áp dụng.
Tháng 5/2025, Mỹ từng tạm đình chỉ giấy phép xuất khẩu một số công nghệ hàng không quan trọng sang Trung Quốc, bao gồm động cơ CFM LEAP-1C dành cho máy bay Comac C919, động cơ GE CF34 cho C909, cùng nhiều linh kiện của Honeywell Aerospace và Collins Aerospace.
Mặc dù các giấy phép đã được khôi phục vào tháng 7, sự việc khiến Bắc Kinh muốn có thêm những cam kết mang tính ràng buộc trong bất kỳ hợp đồng mua máy bay nào.
Quan hệ giữa Boeing và Trung Quốc liên tục gặp khó trong những năm gần đây.
Sau hai vụ tai nạn của dòng Boeing 737 MAX vào năm 2018 và 2019, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) là cơ quan quản lý đầu tiên trên thế giới ra lệnh đình bay dòng máy bay này. Sau đó, Trung Quốc gần như dừng toàn bộ hoạt động tiếp nhận và đặt mua máy bay Boeing.
Phải đến tháng 12/2023, Boeing mới nối lại việc bàn giao máy bay cho các khách hàng Trung Quốc và những chiếc Boeing 737 MAX đầu tiên được giao trở lại từ tháng 1/2024.
Tuy nhiên, đến tháng 4/2025, Bắc Kinh tiếp tục yêu cầu các hãng hàng không trong nước ngừng nhận và đặt mua máy bay Boeing nhằm đáp trả các biện pháp thuế quan của Mỹ. Việc bàn giao chỉ được nối lại từ tháng 6 cùng năm.
Hiện Trung Quốc chiếm khoảng 10% lượng đơn hàng thương mại tồn đọng của Boeing, nhưng hãng chưa ký được hợp đồng mua máy bay mới nào với các hãng hàng không Trung Quốc kể từ năm 2017.
Trong khi Boeing gặp nhiều khó khăn, Airbus đã mở rộng đáng kể hiện diện tại Trung Quốc.
Nhà sản xuất châu Âu hiện nắm khoảng 55% thị phần tại thị trường này với hơn 2.200 máy bay đang được các hãng hàng không Trung Quốc khai thác.
Chỉ trong 18 tháng qua, Airbus đã ký nhiều hợp đồng quy mô lớn, nổi bật là thỏa thuận trị giá 21,4 tỷ USD bán 137 máy bay A320neo cho China Southern Airlines và hợp đồng 15,8 tỷ USD cung cấp 101 chiếc A320neo cho China Eastern Airlines.
Trong bối cảnh đó, việc thỏa thuận với Boeing vẫn chưa thể chốt do bất đồng về gói hỗ trợ sau bán hàng có thể tiếp tục tạo lợi thế cho Airbus tại thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới.
