Máy bay C919 do Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc (COMAC) phát triển đang tiến thêm một bước trong quá trình xin chứng nhận của Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA). Dù vậy, EASA vẫn cần phân tích dữ liệu, đối chiếu tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề được South China Morning Post dẫn lại, các phi công thử nghiệm của EASA chưa phát hiện rủi ro nghiêm trọng liên quan đến phần cứng trong quá trình đánh giá C919 kéo dài nhiều tháng tại Trung Quốc.
Các chuyến bay thử hiện thuộc giai đoạn thứ ba trong quy trình chứng nhận gồm bốn bước của EASA. Đây được xem là một cột mốc quan trọng đối với C919, mẫu máy bay thân hẹp được Trung Quốc phát triển để cạnh tranh với Airbus A320 và Boeing 737.
Trong quá trình đánh giá, phi công EASA đã thực hiện nhiều bài thử nhằm kiểm tra giới hạn khai thác, độ bền kết cấu, khả năng điều khiển và mức độ an toàn của máy bay.
Các nội dung thử nghiệm gồm kiểm tra tình trạng mất lực nâng, vòng xoáy và một số tình huống bay bất thường. EASA cũng đánh giá hệ thống dự phòng, máy tính điều khiển chuyến bay và khả năng ứng phó trong các kịch bản khẩn cấp.
Một số bài thử vẫn đang chờ điều kiện phù hợp về nhiệt độ, độ ẩm hoặc gió để hoàn tất.
Theo các nguồn tin, EASA còn bổ sung nội dung đánh giá khả năng phi công nước ngoài vận hành buồng lái do Trung Quốc thiết kế, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp. Phần đánh giá này đã hoàn thành vào tháng 5/2026.
Để bảo đảm tính độc lập của quá trình chứng nhận, EASA yêu cầu phi công và kỹ sư hạn chế trao đổi với phía Trung Quốc, đồng thời không đưa ra phản hồi ngay sau các chuyến bay thử.
Dù phần lớn chuyến bay thử đã hoàn thành, C919 vẫn còn phải trải qua quá trình đánh giá dữ liệu phức tạp trước khi có thể được cấp chứng nhận tại châu Âu.
Các chuyên gia EASA sẽ phân tích dữ liệu thu thập trong quá trình bay thử, đối chiếu với tiêu chuẩn chứng nhận của châu Âu và đánh giá mức độ phù hợp của từng hệ thống.
COMAC có thể được yêu cầu điều chỉnh phần mềm, bổ sung tài liệu kỹ thuật hoặc thực hiện thêm các cải tiến trước khi EASA đưa ra quyết định.
Ông Florian Guillermet, Giám đốc điều hành EASA, từng cho biết toàn bộ quá trình chứng nhận C919 có thể kéo dài từ ba đến sáu năm.
Trong khi đó, C919 đã được khai thác thương mại tại Trung Quốc khoảng ba năm. Theo số liệu được công bố, khoảng 37-40 máy bay đã được bàn giao và thực hiện hơn 42.000 chuyến bay.
Tuy nhiên, việc được EASA và sau đó là Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) chứng nhận được xem là điều kiện quan trọng để C919 mở rộng hoạt động ngoài thị trường nội địa Trung Quốc.
Trong khi chờ chứng nhận tại châu Âu, COMAC tiếp tục mở rộng hoạt động khai thác quốc tế.
Từ 12/8/2026, Air China sẽ đưa C919 vào khai thác tuyến Sân bay Quốc tế Thủ đô Bắc Kinh (PEK) và Sân bay Quốc tế Ulaanbaatar (ULN) của Mông Cổ, đánh dấu đường bay quốc tế thường lệ đầu tiên của mẫu máy bay này.
Tuyến Bắc Kinh - Ulaanbaatar dài khoảng 1.166 km, thời gian bay khoảng 2 giờ 15 phút. Máy bay được bố trí 158 ghế, gồm 8 ghế hạng thương gia và 150 ghế phổ thông, khai thác với tần suất một chuyến mỗi ngày.
Air China hiện sở hữu 12 chiếc C919 và sẽ thay thế Boeing 737 MAX 8 trên tuyến bay này. Hãng đang vận hành hai đường bay tới Ulaanbaatar từ Thủ đô Bắc Kinh và Hohhot.
Ngoài ra, các hãng Hunnu Air, Juneyao Airlines, MIAT Mongolian Airlines và Spring Airlines cũng đang khai thác nhiều chặng bay nối Trung Quốc với Ulaanbaatar.
Trước đó, C919 đã được dùng để khai thác các chuyến bay giữa Bắc Kinh và Sân bay Quốc tế Hồng Kông (HKG). Tuy nhiên, Trung Quốc xếp đây vào nhóm đường bay khu vực, thay vì đường bay quốc tế.
Hơn 1.100 đơn đặt hàng và cam kết mua
Máy bay C919 được COMAC phát triển từ năm 2008 như đối thủ trực tiếp của Airbus A320 và Boeing 737.
Nguyên mẫu được hoàn thành vào ngày 2/11/2015, trước khi thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 5/5/2017, và nhận được chứng nhận loại từ Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) vào ngày 29/9/2022.
China Eastern Airlines là hãng hàng không đầu tiên nhận được loại máy bay này và đưa vào phục vụ hành khách thương mại vào tháng 5/2023.
Mặc dù sử dụng nhiều linh kiện phương Tây, trong đó có động cơ CFM LEAP, C919 được xem là hạt nhân trong chiến lược xây dựng ngành hàng không dân dụng độc lập của Trung Quốc và giảm phụ thuộc vào Airbus cũng như Boeing.
Với tầm bay lên đến 3.000 hải lý (5.555 km) trong điều kiện bình thường, đây là lựa chọn phổ biến cho các chuyến bay nội địa và quốc tế chặng ngắn.
Đến nay, COMAC đã nhận khoảng 1.100-1.150 đơn đặt hàng từ các hãng hàng không và công ty cho thuê máy bay chủ yếu tại châu Á, bao gồm Air China, China Eastern Airlines, China Southern, Hainan Airlines, Hebi Airlines, Lao Airlines, Sichuan Airlines và Tibet Airlines.
Ngoài ra, một số hãng như Ryanair, Kenya Airways và Equatorial Congo Airlines đã bày tỏ sự quan tâm tới C919, song chưa ký hợp đồng chính thức.
