Dự án Sunrise của Qantas được xem là một trong những chương trình tham vọng nhất lịch sử hàng không thương mại. Mục tiêu của dự án là khai thác các chuyến bay thẳng kéo dài tới 22 giờ, kết nối Sydney với London và New York mà không cần điểm dừng trung chuyển.
Tuy nhiên, biến tham vọng này thành hiện thực đòi hỏi những yêu cầu kỹ thuật và vận hành chưa từng có. Sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ, Airbus mới đây tiếp tục thông báo lùi thời điểm bàn giao những chiếc Airbus A350-1000ULR đầu tiên cho Qantas từ cuối năm 2026 sang tháng 4/2027. Dù chỉ là khoảng bốn tháng, sự chậm trễ này cho thấy những thách thức lớn mà cả Airbus và Qantas đang phải đối mặt trong việc đưa Project Sunrise vào khai thác.
Theo Airbus, nguyên nhân chính của đợt chậm giao hàng mới nhất không xuất phát từ lỗi thiết kế hay vấn đề kỹ thuật, mà đến từ những khó khăn kéo dài trong chuỗi cung ứng hàng không vũ trụ toàn cầu.
Sau đại dịch, ngành sản xuất máy bay vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt linh kiện chuyên dụng, vật liệu công nghệ cao và lao động kỹ thuật lành nghề. Những vấn đề này ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động sản xuất của Airbus, từ các dòng máy bay thân hẹp Airbus A320 cho tới những chương trình thân rộng phức tạp như Airbus A350.
Trong môi trường sản xuất có tính liên kết cao, chỉ một mắt xích bị chậm trễ cũng có thể kéo theo sự đình trệ của cả dây chuyền lắp ráp. Với Project Sunrise, mức độ ảnh hưởng còn lớn hơn bởi đây là biến thể đặc biệt được sản xuất theo quy trình riêng, khiến Airbus gần như không có khả năng đẩy nhanh tiến độ để bù lại thời gian đã mất.
Điểm khác biệt lớn nhất của Airbus A350-1000ULR dành cho Project Sunrise nằm ở khả năng bay siêu đường dài.
Để thực hiện các chuyến bay liên tục hơn 17.000 km, Airbus phải tích hợp thêm một thùng nhiên liệu trung tâm phía sau có dung tích khoảng 20.000 lít. Hệ thống này giúp máy bay tăng thêm khoảng 1.850 km tầm hoạt động so với phiên bản tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, đây không phải là một thùng nhiên liệu phụ có thể lắp đặt đơn giản. Nó được tích hợp trực tiếp vào cấu trúc chịu lực của thân máy bay, làm thay đổi phân bố trọng lượng và các đặc tính kết cấu.
Điều đó khiến quá trình lắp ráp trở nên phức tạp hơn đáng kể. Các phần thân máy bay phải được ghép nối xung quanh hệ thống nhiên liệu mới, đồng thời mọi linh kiện liên quan đều phải được cung cấp đúng thời điểm. Chỉ cần một bộ phận chuyên dụng bị giao chậm, toàn bộ quá trình lắp ráp có thể bị đình trệ.
Chính sự phụ thuộc vào những linh kiện đặc biệt này đã tạo ra một "nút thắt cổ chai" trong sản xuất và khiến tiến độ dự án rất nhạy cảm với các biến động của chuỗi cung ứng.
Ngay cả khi hoàn tất việc chế tạo máy bay, Airbus vẫn phải vượt qua một thử thách khác: thuyết phục các cơ quan quản lý an toàn hàng không rằng thiết kế mới hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Do sử dụng cấu hình nhiên liệu chưa từng xuất hiện trên các dòng máy bay thương mại hiện nay, cơ quan quản lý hàng không châu Âu yêu cầu Airbus cung cấp khối lượng lớn dữ liệu kỹ thuật, mô phỏng và thử nghiệm thực tế nhằm chứng minh rằng thùng nhiên liệu bổ sung không ảnh hưởng đến độ bền kết cấu, khả năng chống cháy hay độ an toàn khi xảy ra va chạm.
Các nhà quản lý đặc biệt quan tâm tới cách hệ thống nhiên liệu phản ứng trước những tình huống cực đoan như tải trọng lớn, rung động mạnh hoặc sự cố động cơ.
Để đáp ứng các yêu cầu này, Airbus phải tiếp tục tinh chỉnh các vách ngăn bảo vệ và hệ thống van cách ly nhiên liệu, khiến phần thời gian dự phòng của chương trình bị thu hẹp đáng kể.
Đầu tháng 6/2026, Airbus chính thức khởi động chiến dịch thử nghiệm bay kéo dài hai tháng. Chiếc máy bay thử nghiệm MSN707 đã hoàn thành chuyến bay đầu tiên kéo dài gần bốn giờ, đạt độ cao hơn 41.000 feet nhằm đánh giá đặc tính điều khiển của cấu hình mới.
Dù kết quả ban đầu rất tích cực, lượng dữ liệu cần thu thập, phân tích và trình lên các cơ quan chứng nhận vẫn rất lớn. Đây là một quy trình bắt buộc và không thể rút ngắn nếu Airbus muốn nhận được chứng nhận khai thác chính thức.
Một khó khăn khác nằm ở chính bản chất độc nhất của Project Sunrise. Khi mua các dòng máy bay thương mại thông thường, các hãng hàng không thường có thể lựa chọn giữa nhiều nhà sản xuất hoặc nhiều biến thể khác nhau. Nhưng với nhiệm vụ thực hiện các chuyến bay kéo dài tới 22 giờ, Qantas gần như chỉ có một lựa chọn duy nhất.
Trước đây, Boeing từng đề xuất mẫu Boeing 777-8X cho dự án này. Tuy nhiên, những chậm trễ kéo dài của chương trình Boeing 777X khiến phương án đó bị loại bỏ từ nhiều năm trước.
Kết quả là Qantas hoàn toàn phụ thuộc vào Airbus và biến thể Airbus A350-1000ULR được thiết kế riêng cho hãng.
Điều này đồng nghĩa mỗi lần Airbus điều chỉnh tiến độ giao hàng, Qantas buộc phải điều chỉnh kế hoạch đội bay và mạng lưới quốc tế của mình. Các máy bay Boeing 787 và Airbus A380 hiện tại phải tiếp tục khai thác lâu hơn dự kiến để duy trì năng lực vận chuyển, làm tăng áp lực lên chiến lược đổi mới đội bay của hãng.
Tuy nhiên, những lần trì hoãn liên tiếp khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu mô hình bay siêu đường dài có thực sự hiệu quả về mặt kinh tế hay không.
Các chuyến bay kéo dài hơn 20 giờ tiêu thụ lượng nhiên liệu rất lớn, đặc biệt khi máy bay phải mang theo nhiên liệu cho chính phần nhiên liệu sẽ sử dụng ở những giờ cuối cùng của hành trình. Điều này khiến lợi nhuận của dự án dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu.
Tuy nhiên, chiến lược của Qantas không dựa trên số lượng hành khách mà dựa trên giá trị mỗi hành khách. Cấu hình Airbus A350-1000ULR của Project Sunrise chỉ có 238 ghế, tập trung vào khách doanh nhân và khách hạng sang sẵn sàng trả thêm tiền để tiết kiệm nhiều giờ di chuyển và tránh các điểm trung chuyển.
Thực tế, Qantas đã phần nào kiểm chứng mô hình này thông qua các đường bay thẳng Perth - London và Perth - Rome. Những tuyến bay này liên tục nằm trong nhóm có tỷ lệ lấp đầy và mức độ hài lòng của hành khách cao nhất trong mạng lưới quốc tế của hãng.
Điều đó cho thấy những khó khăn hiện nay chủ yếu đến từ quá trình sản xuất và chứng nhận, chứ chưa phải là dấu hiệu cho thấy mô hình kinh doanh của Project Sunrise thất bại.
Chiến dịch thử nghiệm bay đã bắt đầu, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn phát triển kỹ thuật sang giai đoạn xác nhận hiệu suất thực tế. Trong khi đó, chiếc máy bay sản xuất đầu tiên dành cho Qantas đã bước vào giai đoạn lắp ráp cuối cùng tại Pháp và dự kiến sớm được sơn màu nhận diện của hãng trước khi hoàn thiện nội thất và lắp động cơ.
Trong những tháng tới, Airbus sẽ tiếp tục chương trình thử nghiệm để xác nhận các cải tiến về tầm bay, hiệu suất nhiên liệu và khả năng vận hành. Dữ liệu thu thập được cũng sẽ phục vụ công tác đào tạo phi công và chuẩn bị khai thác thương mại.
Vì vậy, dù thời điểm ra mắt tiếp tục bị lùi sang năm 2027, các dấu hiệu hiện tại cho thấy Project Sunrise vẫn đang đi đúng hướng. Những trở ngại lớn nhất nằm ở chuỗi cung ứng toàn cầu và quy trình chứng nhận an toàn, chứ không phải ở tính khả thi của chính dự án. Khi những chiếc Airbus A350-1000ULR đầu tiên được bàn giao, Qantas vẫn kỳ vọng sẽ mở ra một kỷ nguyên mới cho các chuyến bay thẳng siêu đường dài trên thế giới.
