Qantas đang triển khai chương trình đổi mới đội bay lớn nhất lịch sử lên tới 128 tỷ USD nhằm đưa vào khai thác các dòng máy bay thế hệ mới và các dự án chiến lược nhằm tái định hình mạng lưới kết nối toàn cầu của Australia trong nhiều thập kỷ tới.
Trọng tâm của chiến lược này là ba dự án mang tính nền tảng gồm Sunrise, Winton và Fysh, cùng kế hoạch mua bổ sung máy bay thân rộng đang được nghiên cứu. Khi hoàn tất vào thập niên 2030, Qantas sẽ sở hữu một trong những đội bay hiện đại và hiệu quả nhất thế giới, đồng thời thay đổi cách Australia kết nối với các trung tâm kinh tế toàn cầu.
Nếu nhìn riêng lẻ, Sunrise, Winton và Fysh là những chương trình mua sắm máy bay khác nhau. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một kiến trúc chiến lược hoàn chỉnh.
Dự án Winton tập trung vào mạng bay nội địa và quốc tế chặng ngắn với 48 chiếc Airbus A321XLR và 29 chiếc Airbus A220-300 nhằm thay thế đội Boeing 737-800 và Boeing 717 đã phục vụ hàng chục năm.
Dự án Sunrise hướng tới phân khúc hoàn toàn khác: các chuyến bay siêu dài vượt đại dương bằng 12 chiếc Airbus A350-1000ULR, cho phép bay thẳng từ Sydney đến London hoặc New York mà không cần dừng tiếp nhiên liệu.
Trong khi đó, Dự án Fysh đóng vai trò tái cấu trúc đội bay thân rộng quốc tế với 12 chiếc Airbus A350-1000 và 12 chiếc Boeing 787-10 nhằm thay thế dần Airbus A330 và chuẩn bị cho thời kỳ hậu Airbus A380.
Song song với ba chương trình trên, Qantas còn đang nghiên cứu mua thêm tới 20 máy bay thân rộng mới. Nếu được phê duyệt, đây sẽ là bước đi quyết định trong quá trình loại biên hoàn toàn đội A380 vào đầu thập niên 2030.
Điều đáng chú ý là các dự án này không diễn ra trong điều kiện tài chính khó khăn. Trong nửa đầu năm tài chính 2026, Qantas ghi nhận lợi nhuận cơ bản trước thuế 1,456 tỷ AUD và đang chi hàng tỷ AUD mỗi năm cho đầu tư đội bay mới. Điều đó cho thấy hãng đang sử dụng giai đoạn tài chính thuận lợi hiện tại để xây dựng lợi thế cạnh tranh cho nhiều thập kỷ tới.
Trong số các chương trình đổi mới đội bay của Qantas, Sunrise là dự án tham vọng nhất và cũng có khả năng thay đổi ngành hàng không toàn cầu nhiều nhất.
Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản nhưng cực kỳ khó thực hiện: kết nối trực tiếp Australia với các trung tâm tài chính lớn nhất thế giới mà không cần điểm trung chuyển.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Airbus đã phát triển riêng cho Qantas phiên bản A350-1000ULR với hệ thống nhiên liệu đặc biệt, bao gồm thùng nhiên liệu trung tâm phía sau dung tích 20.000 lít. Cấu hình này cho phép máy bay bay liên tục tới 22 giờ, vượt xa khả năng của hầu hết máy bay thương mại hiện nay.
Khi đi vào khai thác, các đường bay Sydney - London và Sydney - New York sẽ trở thành những chuyến bay thương mại thường lệ dài nhất thế giới.
Nhưng Sunrise không chỉ là câu chuyện về tầm bay. Qantas hiểu rằng hành khách sẽ không chấp nhận ngồi trên máy bay hơn 20 giờ nếu trải nghiệm không thay đổi. Vì vậy, hãng đã hợp tác với Đại học Sydney để nghiên cứu ảnh hưởng sinh lý của các chuyến bay siêu dài.
Kết quả là khoang hành khách hoàn toàn mới được thiết kế với khu vực vận động chuyên biệt, mật độ ghế thấp hơn thông thường và tỷ lệ ghế hạng thương gia, hạng nhất cùng phổ thông cao cấp chiếm hơn 40% tổng sức chứa.
Mô hình kinh doanh của Sunrise cũng dựa trên doanh thu hạng cao cấp. Chi phí khai thác một chuyến bay kéo dài 20 giờ là rất lớn, vì vậy lợi nhuận chỉ có thể đạt được nếu Qantas thu hút được nhóm khách doanh nhân và khách cao cấp sẵn sàng trả giá vé cao để tiết kiệm thời gian.
Theo dự báo của hãng, riêng Sunrise có thể đóng góp khoảng 400 triệu AUD lợi nhuận mỗi năm khi mạng lưới được triển khai đầy đủ.
Nếu Sunrise là dự án gây tiếng vang toàn cầu thì Winton mới là chương trình ảnh hưởng trực tiếp tới phần lớn hành khách Australia.
Airbus A321XLR được xem là "vũ khí chiến lược" của Qantas trong thập niên tới. Với tầm bay lên tới 8.700 km, loại máy bay này vượt xa Boeing 737-800 mà nó thay thế.
Điều đó cho phép Qantas mở các đường bay nội địa xuyên lục địa hiệu quả hơn, đồng thời khai thác trực tiếp nhiều điểm đến tại Đông Nam Á bằng máy bay thân hẹp thay vì phải sử dụng các dòng thân rộng đắt đỏ hơn.
Không chỉ tiết kiệm nhiên liệu hơn khoảng 30%, Airbus A321XLR còn mang đến sự linh hoạt chưa từng có trong quản lý mạng bay. Qantas có thể tăng hoặc giảm tần suất dễ dàng hơn so với việc sử dụng máy bay thân rộng lớn.
Từ năm 2028, một số chiếc Airbus A321XLR còn được trang bị ghế hạng thương gia ngả phẳng hoàn toàn, giúp chúng đủ khả năng phục vụ những tuyến bay dài vốn trước đây chỉ dành cho máy bay thân rộng.
Song hành với Airbus A321XLR là Airbus A220-300, dòng máy bay được giao nhiệm vụ hiện đại hóa mạng bay khu vực của QantasLink.
Airbus A220 cho phép các tuyến bay địa phương đạt hiệu quả kinh tế tương đương máy bay phản lực hiện đại nhưng với quy mô nhỏ hơn. Điều này mở ra cơ hội khai thác nhiều thị trường trước đây chưa đủ nhu cầu để vận hành máy bay lớn.
Về dài hạn, Airbus A220 không chỉ thay thế Boeing 717 mà còn đóng vai trò mở rộng sự hiện diện của Qantas tại các khu vực xa xôi của Australia.
Nếu Sunrise tập trung vào tương lai xa và Winton xử lý mạng bay nội địa, thì Fysh là lời giải cho bài toán quốc tế cốt lõi của Qantas.
Hiện nay, nhiều chiếc Airbus A330 của hãng đã trên 20 năm tuổi, trong khi đội Airbus A380 cũng đang bước vào giai đoạn cuối vòng đời khai thác.
Qantas lựa chọn chiến lược hai dòng máy bay. Airbus A350-1000 đảm nhận các tuyến bay dài có nhu cầu cao, trong khi Boeing 787-10 phục vụ những tuyến đường cần sức chứa lớn nhưng không yêu cầu tầm bay cực xa.
Cách tiếp cận này giúp hãng tối ưu hóa chi phí trên từng thị trường thay vì phụ thuộc vào một loại máy bay duy nhất.
Quan trọng hơn, Fysh được xem là bước đệm cho việc thay thế Airbus A380. Hiện Qantas vẫn khai thác 9 chiếc Airbus A380 trên các tuyến trọng điểm như London, Los Angeles hay Singapore. Tuy nhiên, máy bay bốn động cơ ngày càng trở nên kém hiệu quả trước các thế hệ máy bay hai động cơ hiện đại.
Việc nghiên cứu mua thêm 20 máy bay thân rộng cho thấy Qantas đang đẩy nhanh kế hoạch rút lui khỏi kỷ nguyên Airbus A380 và chuyển sang mô hình khai thác linh hoạt hơn.
Điểm chung của toàn bộ chương trình đổi mới đội bay là hiệu quả nhiên liệu. Các dòng Airbus A220, Airbus A321XLR, Airbus A350 và Boeing 787 mới đều tiêu thụ ít hơn từ 20% đến 30% nhiên liệu trên mỗi ghế so với thế hệ mà chúng thay thế.
Điều này không chỉ giúp tiết kiệm hàng trăm triệu AUD mỗi năm mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược giảm phát thải carbon của Qantas.
Hãng đã cam kết sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và đang đảm bảo nguồn cung lên tới 500 triệu lít SAF mỗi năm từ năm 2028. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng đối với khách hàng doanh nghiệp và các quy định môi trường quốc tế.
Mặc dù chiến lược đã được xây dựng rõ ràng, rủi ro lớn nhất đối với Qantas hiện nay lại nằm ngoài tầm kiểm soát của hãng.
Chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu vẫn đang gặp khó khăn, khiến nhiều chương trình giao máy bay liên tục bị chậm tiến độ.
Dự án Sunrise là ví dụ rõ nhất. Ban đầu dự kiến khai thác từ năm 2025, sau đó lùi sang 2026 và hiện chiếc Airbus A350-1000ULR đầu tiên được dự kiến bàn giao vào tháng 4/2027.
Mỗi tháng chậm trễ đồng nghĩa Qantas phải tiếp tục khai thác đội máy bay cũ với chi phí bảo trì cao hơn, đồng thời mất cơ hội tạo doanh thu từ các tuyến bay siêu dài mới.
Tuy nhiên, hãng vẫn duy trì quan điểm rằng đây chỉ là vấn đề thời gian chứ không phải thay đổi chiến lược.
Đến cuối thập niên này, Qantas sẽ vận hành đồng thời Airbus A220, A321XLR, A350-1000ULR, A350-1000, Boeing 787-9 và 787-10 - một trong những đội bay hiện đại nhất thế giới.
Khi đó, hãng sẽ có khả năng khai thác từ các tuyến khu vực quy mô nhỏ ở Australia cho tới những chuyến bay thẳng dài hơn 17.000 km đến châu Âu và Bắc Mỹ.
Quan trọng hơn, Qantas sẽ không còn phụ thuộc vào các điểm trung chuyển truyền thống như Singapore, Dubai hay Hong Kong để kết nối Australia với thế giới.
Đó là lý do chương trình đổi mới đội bay hiện nay không đơn thuần là thương vụ mua máy bay. Đây là chiến lược tái định hình toàn bộ mô hình kinh doanh của Qantas, quyết định cách hãng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu trong suốt những năm 2030 và thậm chí tới tận thập niên 2040.
