Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) vừa đánh dấu bước tiến mới khi mẫu MC-21-310 phiên bản sản xuất hàng loạt hoàn thành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên.
Đây được xem là bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực của Nga nhằm xây dựng một dòng máy bay thương mại có thể cạnh tranh với Boeing 737 MAX, Airbus A320neo và Comac C919 của Trung Quốc.
Theo The Moscow Times, ngày 3/8/2026, chiếc Yakovlev MC-21-310 đầu tiên được sản xuất theo tiêu chuẩn thương mại đã cất cánh từ Nhà máy Hàng không Irkutsk tại sân bay Tây Bắc Irkutsk (UIIR).
Chuyến bay kéo dài 1 giờ 23 phút (83 phút), máy bay đạt độ cao khoảng 6.000 m và tốc độ 600 km/h.
Phi công thử nghiệm Roman Taskayev cho biết toàn bộ kế hoạch bay đã được hoàn thành theo đúng mục tiêu. "Chiếc máy bay đầu tiên được sản xuất trên dây chuyền lắp ráp hàng loạt đã hoạt động tốt và kế hoạch bay đã được hoàn thành đầy đủ", ông Roman Taskayev cho biết.
Thành công của chuyến bay đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn phát triển sang chuẩn bị sản xuất hàng loạt. Theo Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC), Vadim Badekha, nhà máy Irkutsk hiện đang chế tạo lô đầu tiên gồm 18 chiếc MC-21-310. Đây cũng là cơ sở vừa được Tổng thống Nga Vladimir Putin tới thăm vào ngày 24/7/2026.
MC-21 là một trong những chương trình máy bay thương mại tham vọng nhất của Nga, được khởi động từ năm 2009 với tên gọi ban đầu là Irkut MC-21 trước khi chuyển sang thương hiệu Yakovlev.
Máy bay được phát triển để cạnh tranh trực tiếp với các dòng máy bay thân hẹp bán chạy nhất thế giới như Boeing 737 MAX và Airbus A320neo. Cùng với Comac C919 của Trung Quốc, MC-21 được kỳ vọng sẽ tạo thêm lựa chọn mới trên thị trường máy bay thân hẹp vốn lâu nay do Boeing và Airbus thống trị.
Tuy nhiên, quá trình phát triển của chương trình gặp nhiều trở ngại và kéo dài hơn dự kiến. Ban đầu, biến thể MC-21-300 được trang bị động cơ Pratt & Whitney PW1000G của Mỹ và đã được cơ quan quản lý Nga cấp chứng nhận vào cuối năm 2021.
Chỉ vài tháng sau, cuộc xung đột tại Ukraine cùng các lệnh trừng phạt của phương Tây đã khiến Nga không còn khả năng tiếp cận nhiều linh kiện và công nghệ hàng không nhập khẩu. Điều này buộc Yakovlev phải hủy kế hoạch đối với MC-21-300 và phát triển phiên bản mới với tỷ lệ nội địa hóa cao hơn.
Tương lai của chương trình hiện đặt vào phiên bản MC-21-310, sử dụng động cơ Aviadvigatel PD-14 do Nga tự phát triển thay cho Pratt & Whitney PW1000G.
Không chỉ thay đổi động cơ, MC-21-310 còn được tích hợp hàng loạt hệ thống và thiết bị do Nga sản xuất nhằm thay thế các linh kiện nhập khẩu trước đây.
Theo Air Data News, việc nội địa hóa này là một phần trong chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây sau các lệnh cấm vận.
Air Data News cũng nhận định chuyến bay thử nghiệm mới nhất sẽ góp phần rút ngắn khoảng thời gian từ giai đoạn chứng nhận đến khi máy bay được đưa vào khai thác thương mại, qua đó đẩy nhanh tiến độ giao hàng cho các khách hàng đã đặt mua.
Tập đoàn quốc phòng nhà nước Rostec, đơn vị quản lý UAC, đặt mục tiêu hoàn tất quá trình chứng nhận MC-21-310 vào cuối năm 2026, và dự kiến các chuyến bay thương mại sẽ bắt đầu vài tháng sau đó.
Theo dữ liệu của ch-aviation, Yakovlev MC-21 hiện đã nhận được 384 đơn đặt hàng chắc chắn.
Khách hàng lớn nhất là hãng hàng không quốc gia Nga, Aeroflot với 198 máy bay, chiếm hơn một nửa số đơn hàng. Bên cạnh đó còn có 99 đơn hàng chưa công bố khách hàng, trong khi Rossiya Airlines được ghi nhận đặt mua 61 chiếc.
Hai hãng hàng không khác của Nga là Red Wings Airlines đặt mua 16 chiếc MC-21 và IrAero mua 10 chiếc.
Theo cấu hình tham khảo của một máy bay nguyên mẫu, MC-21 được bố trí 16 ghế hạng thương gia theo cấu hình 2-2 và 147 ghế hạng phổ thông theo cấu hình 3-3, nâng tổng sức chứa lên 163 hành khách.
Chuyến bay thử nghiệm thành công của MC-21-310 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý đối với ngành công nghiệp hàng không Nga sau nhiều năm trì hoãn. Tuy nhiên, chương trình vẫn còn phải hoàn tất quá trình chứng nhận và mở rộng sản xuất hàng loạt trước khi có thể cạnh tranh thực sự với Boeing 737 MAX và Airbus A320neo.
Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt vẫn tiếp diễn, khả năng duy trì chuỗi cung ứng nội địa, nâng cao sản lượng và đáp ứng tiến độ giao hàng sẽ là những yếu tố quyết định liệu MC-21 có thể hiện thực hóa tham vọng trở thành dòng máy bay thân hẹp chủ lực của Nga trong những năm tới hay không.
