Chương trình máy bay thân hẹp MC-21 của Nga vừa ghi nhận một cột mốc quan trọng khi phiên bản MC-21-310 được nội địa hóa hoàn toàn đã hoàn thành thành công các bài kiểm tra bay quan trọng, bao gồm thử nghiệm tầm bay với tải trọng thương mại và mô phỏng tình huống động cơ gặp sự cố trong quá trình cất cánh.
Thông tin được Tập đoàn Hàng không Thống nhất Nga (UAC) công bố ngày 23/6/2026, trong bối cảnh Moscow đang đẩy nhanh quá trình chứng nhận dòng máy bay này nhằm xây dựng một nền công nghiệp hàng không dân dụng ít phụ thuộc vào công nghệ phương Tây sau các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine.
Theo UAC, chiếc MC-21-310 tham gia thử nghiệm là phiên bản được thay thế hoàn toàn các linh kiện nhập khẩu. Máy bay thực hiện chuyến bay với tải trọng tương đương 175 hành khách trong cấu hình hai hạng ghế, đồng thời vẫn bảo đảm lượng nhiên liệu dự trữ theo quy định đối với hoạt động khai thác thương mại. Kết quả cho thấy máy bay đạt tầm bay hơn 3.800 km trong điều kiện tải trọng đầy đủ.
Ông Vitaly Naryshkin, nhà thiết kế trưởng chương trình MC-21, cho biết các chuyến bay thử nghiệm đã xác nhận khả năng hoạt động của máy bay theo đúng các thông số thiết kế. “Máy bay đạt tầm bay hơn 3.800 km với tải trọng tương đương 175 hành khách, đồng thời vẫn duy trì lượng nhiên liệu dự trữ theo yêu cầu”, ông Naryshkin cho biết.
Theo ông Roman Taskaev, Giám đốc thử nghiệm bay của Yakovlev, nhiệm vụ được thực hiện trong điều kiện khai thác tiêu chuẩn nhằm mô phỏng hoạt động thực tế của các hãng hàng không.
“Chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ xác nhận tầm bay của máy bay với tải trọng thương mại thông thường trên một chiếc máy bay hoàn toàn không sử dụng linh kiện nhập khẩu. Các thông số yêu cầu đều đạt được”, ông Taskaev nói.
Ông cũng cho biết máy bay hạ cánh với lượng nhiên liệu dự trữ đầy đủ, bao gồm cả nhiên liệu phục vụ trường hợp phải chuyển hướng đến sân bay dự bị.
Bên cạnh thử nghiệm tầm bay, MC-21-310 còn thực hiện một trong những bài kiểm tra quan trọng nhất đối với máy bay chở khách hai động cơ: mô phỏng tiếp tục cất cánh sau khi một động cơ gặp sự cố.
Đây không phải là tình huống máy bay cất cánh với một động cơ ngừng hoạt động, mà là mô phỏng trường hợp một động cơ bị hỏng trong giai đoạn cất cánh, buộc máy bay phải tiếp tục tăng độ cao an toàn chỉ với động cơ còn lại.
Ông Pavel Sokut, phụ trách bộ phận thử nghiệm bay máy bay dân dụng của Yakovlev, cho biết đây là yêu cầu bắt buộc trong quá trình chứng nhận đối với các máy bay thương mại hiện đại.
“Tiêu chuẩn hàng không yêu cầu việc mất một động cơ không được dẫn tới hậu quả nghiêm trọng ở bất kỳ giai đoạn nào của chuyến bay, kể cả trong quá trình cất cánh. Máy bay phải có khả năng tiếp tục cất cánh và leo lên độ cao an toàn chỉ với một động cơ hoạt động”, ông Sokut giải thích.
Theo Yakovlev, các thông số về quãng đường cất cánh và tốc độ leo cao thu được trong thử nghiệm đều phù hợp với các tính toán kỹ thuật trước đó.
Ông Anatoly Gaydansky, Phó Tổng giám đốc thứ nhất kiêm Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Yakovlev, đánh giá kết quả thử nghiệm là rất tích cực và cho biết công ty sẵn sàng bước vào giai đoạn thử nghiệm chứng nhận tiếp theo.
MC-21 được phát triển như đối thủ cạnh tranh với Airbus A320neo và Boeing 737 MAX trong phân khúc máy bay thân hẹp tầm trung. Ở giai đoạn đầu, chương trình này sử dụng nhiều công nghệ phương Tây, bao gồm động cơ Pratt & Whitney PW1400G trên phiên bản MC-21-300, cùng hàng loạt hệ thống điện tử, vật liệu và linh kiện nhập khẩu.
Tuy nhiên, sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022 và phải đối mặt với các lệnh trừng phạt từ phương Tây, chương trình MC-21 buộc phải thay đổi toàn diện.
Phiên bản MC-21-310 hiện nay sử dụng động cơ phản lực cánh quạt PD-14 do Nga phát triển, thay thế hoàn toàn động cơ Pratt & Whitney. Ngoài ra, hàng loạt hệ thống điện tử hàng không, vật liệu composite, thiết bị điều khiển và linh kiện quan trọng cũng được nội địa hóa.
MC-21 vì vậy được xem là minh chứng rõ nét nhất cho nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng hàng không dân dụng độc lập của Nga.
Nỗ lực nội địa hóa của Nga không dừng lại ở chương trình MC-21. Song song với đó, nước này đang phát triển động cơ PD-8 dành cho máy bay phản lực khu vực SJ-100 nhằm thay thế động cơ PowerJet SaM146 do Nga và Pháp hợp tác sản xuất trước đây.
Theo các nguồn tin trong ngành, PD-8 đã nhận chứng nhận loại vào đầu tháng 6/2026, mở đường cho việc nội địa hóa hoàn toàn dòng SJ-100.
Tập đoàn UEC-Saturn cũng cho biết Nhà máy Hàng không Voronezh (VASO) đã làm chủ công nghệ sản xuất nhiều bộ phận composite phức tạp cho động cơ PD-8 chỉ trong vòng chưa đầy một năm, cho thấy tốc độ phát triển đáng kể của ngành công nghiệp hàng không Nga trong điều kiện bị cô lập khỏi các nhà cung cấp phương Tây.
Dù các kết quả thử nghiệm mới nhất mang ý nghĩa quan trọng đối với chương trình MC-21, giới quan sát cho rằng vẫn còn nhiều bước phải hoàn thành trước khi máy bay có thể được đưa vào khai thác thương mại quy mô lớn.
Các chuyến bay vừa qua mới chỉ chứng minh khả năng đáp ứng các mục tiêu kỹ thuật và hiệu suất dự kiến. Thách thức tiếp theo của Yakovlev là xác nhận toàn bộ các kết quả này trong quá trình chứng nhận chính thức, đồng thời chuyển từ các nguyên mẫu thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt ổn định.
Nếu thành công, MC-21-310 sẽ trở thành máy bay thân hẹp thương mại đầu tiên của Nga được nội địa hóa gần như hoàn toàn, giúp nước này giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp phương Tây và củng cố tham vọng xây dựng một ngành hàng không dân dụng tự chủ trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.
