Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) yêu cầu kiểm tra 471 tàu bay Boeing 737 MAX đăng ký tại Mỹ sau khi phát hiện nguy cơ xuất hiện vết nứt tại một bộ phận kết cấu quanh cửa khoang bếp phía trước.
Yêu cầu được FAA đưa ra tại Chỉ thị đủ điều kiện bay vừa ban hành, dự kiến có hiệu lực từ ngày 10/9/2026. Theo đó, các hãng không phải kiểm tra khu vực kết cấu liên quan với một số tàu bay 737-8, 737-9 và 737-8200 có cấu hình mật độ ghế cao và xử lý hư hỏng theo phương án được phê duyệt.
Động thái của FAA được đưa ra sau khi Boeing phát hiện vết nứt tại bộ phận gia cường kết cấu “bear strap”, nằm ở góc trên phía trước cửa khoang bếp.
Theo FAA, vết nứt tại bộ phận này và phần vỏ thân liền kề có thể làm giảm khả năng chịu tải theo thiết kế, ảnh hưởng đến tính toàn vẹn kết cấu nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Kết quả điều tra của Boeing cho thấy nguyên nhân liên quan đến ứng suất khai thác cao tại lớp vỏ thân và bộ phận gia cường, xuất phát từ hiện tượng tập trung ứng suất quanh khu vực cửa.
“Bear strap” là chi tiết gia cường được bố trí quanh các lỗ mở trên thân tàu bay. Do cửa ra vào, cửa sổ và các lỗ mở làm gián đoạn kết cấu liên tục của thân tàu bay, những bộ phận này có nhiệm vụ phân bổ tải trọng và giảm ứng suất tập trung.
Boeing cho biết đang điều chỉnh quy trình sản xuất để xử lý nguyên nhân đối với các tàu bay đang chế tạo.
Với đội bay đã đưa vào khai thác, FAA yêu cầu kiểm tra định kỳ nhằm phát hiện, sửa chữa vết nứt trước khi phát triển đến mức ảnh hưởng an toàn.
Theo chỉ thị của FAA, các hãng trước hết phải kiểm tra trực quan phần vỏ thân để xác định khu vực liên quan có từng được sửa chữa hay không.
Tùy tình trạng tàu bay và kết quả kiểm tra ban đầu, các bước kiểm tra chi tiết hơn có thể được yêu cầu. Quy trình kỹ thuật được Boeing hướng dẫn trong Bản tin yêu cầu cảnh báo 737-53A1408 RB, ban hành ngày 20/12/2024.
Nếu phát hiện vết nứt hoặc dấu hiệu bất thường, hãng khai thác phải thực hiện biện pháp khắc phục theo phương án được phê duyệt.
Chỉ thị mới không áp dụng cho toàn bộ đội bay Boeing 737 MAX. Phạm vi ảnh hưởng được giới hạn ở những máy bay được xác định trong bản tin kỹ thuật của Boeing.
Ba phiên bản chính nằm trong diện kiểm tra gồm: Boeing 737 MAX 8; Boeing 737 MAX 9 và Boeing 737-8200, phiên bản MAX có mật độ ghế cao hơn.
Theo dữ liệu từ Planespotters, Boeing 737 MAX 8 hiện được khoảng 97 hãng hàng không và nhà khai thác sử dụng trên toàn thế giới.
Trong khi đó, Boeing 737 MAX 9 đang được khai thác bởi một số hãng như Aeroméxico, Air Tanzania, Alaska Airlines, Copa Airlines, Corendon, flydubai, Greater Bay Airlines, Icelandair, Lion Air, SCAT Airlines, Turkish Airlines và United Airlines.
Đối với Boeing 737-8200, đây là biến thể được thiết kế cho cấu hình mật độ cao, có thêm một cặp cửa thoát hiểm để đáp ứng yêu cầu đối với số lượng hành khách lớn hơn. Máy bay hiện được khai thác đáng kể bởi Ryanair cùng các công ty con Buzz và Malta Air tại châu Âu, bên cạnh Allegiant tại Mỹ.
FAA ước tính đợt kiểm tra ban đầu tương đối đơn giản. Việc kiểm tra trực quan dự kiến cần khoảng 1 giờ lao động, với chi phí khoảng 85 USD mỗi máy bay.
Với 471 máy bay thuộc phạm vi áp dụng, tổng chi phí cho đợt kiểm tra ban đầu được FAA ước tính khoảng 40.035 USD.
Trong trường hợp cần kiểm tra chi tiết bằng mắt thường kết hợp thiết bị dò dòng điện xoáy, thời gian có thể lên tới 4 giờ, tương đương chi phí khoảng 340 USD mỗi máy bay cho mỗi chu kỳ kiểm tra.
Nếu toàn bộ 471 máy bay đều phải thực hiện kiểm tra ở mức này, chi phí tối đa ước tính đối với các nhà khai thác tại Mỹ vào khoảng 160.140 USD cho mỗi chu kỳ.
Tuy nhiên, các con số trên vẫn chưa bao gồm chi phí sửa chữa nếu phát hiện vết nứt hoặc phải thực hiện các phương án kiểm tra, thay thế kết cấu bổ sung.
Theo FAA, việc phát hiện vết nứt trên kết cấu thân máy bay không phải hiện tượng hoàn toàn bất thường trong ngành hàng không. Các bộ phận chịu tải trọng cao, đặc biệt quanh cửa ra vào, cửa sổ và những vị trí có lỗ mở trên thân máy bay, thường được kiểm tra trong quá trình bảo dưỡng.
Khi máy bay khai thác trong thời gian dài, chu kỳ tăng giảm áp suất cabin và các tải trọng thay đổi liên tục có thể tạo ra ứng suất lên các khớp nối và cấu trúc thân máy bay. Vì vậy, việc phát hiện sớm các vết nứt do mỏi vật liệu là một phần quan trọng trong chương trình bảo dưỡng và kiểm tra kết cấu.
FAA cho biết yêu cầu lần này khác với các chỉ thị trước đây liên quan đến nứt kết cấu trên Boeing 737 Next Generation. Phạm vi kiểm tra chỉ tập trung vào bộ phận gia cường cụ thể quanh cửa khoang bếp phía trước của 737 MAX.
Quan trọng hơn, FAA không xác định có nguy cơ mất an toàn tức thời đối với các máy bay thuộc diện ảnh hưởng. Mục tiêu của chỉ thị là phát hiện và xử lý các vết nứt ở giai đoạn sớm, trước khi chúng phát triển đến mức có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu tải và tính toàn vẹn kết cấu của máy bay.
Sau chỉ thị của FAA, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) có thể xem xét những yêu cầu tương ứng và ban hành chỉ thị riêng đối với các hãng hàng không khai thác 737 MAX tại châu Âu.
Các nhà chức trách hàng không khác trên thế giới cũng có khả năng đưa ra biện pháp tương tự, tùy thuộc vào đội bay 737 MAX đang được khai thác tại từng quốc gia.
Giới chuyên gia nhận định các cơ quan quản lý hàng không quốc tế - bao gồm Cục Hàng không Việt Nam, sẽ sớm áp dụng các biện pháp kiểm tra tương tự để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Tuy nhiên, xét trên thực tế khai thác tại Việt Nam, tác động từ sự cố này đến thị trường nội địa là cực kỳ hạn chế. Nguyên nhân, đa số các hãng hàng không Việt Nam như Vietnam Airlines, Vietjet Air hay Bamboo Airways vẫn đang vận hành dòng máy bay Airbus A320/A321 cho các chặng nội địa và Đông Nam Á.
Số lượng Boeing 737 MAX thực tế đang cất cánh tại Việt Nam chưa nhiều. Theo dữ liệu từ flightradar24, hãng hàng không Vietjet Air mới chỉ tiếp nhận 8 chiếc Boeing 737 MAX 8 đầu tiên trong hợp đồng 200 chiếc và Vietnam Airlines cũng chỉ đang chuẩn bị cho kế hoạch bàn giao dòng tàu bay này.
