Chương trình C919 của COMAC bước sang giai đoạn phát triển mới với việc mở rộng các biến thể, hoàn thiện hệ sinh thái để cạnh tranh với Boeing 737 MAX và Airbus A320neo.
Phiên bản tiêu chuẩn của C919 chính thức đi vào khai thác thương mại từ tháng 5/2023. Đến tháng 6/2026, Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (COMAC) cho biết dòng tàu bay này đã vận chuyển an toàn hơn 5 triệu lượt hành khách, khai thác tại 23 điểm đến.
Không chỉ hoạt động tại thị trường nội địa, từ năm 2025, C919 đã thực hiện các chuyến bay thương mại thường lệ đến và đi từ Hồng Kông, đánh dấu điểm đến đầu tiên ngoài Trung Quốc đại lục.
Theo Tân Hoa Xã, từ ngày 12/8/2026, C919 sẽ lần đầu khai thác một đường bay quốc tế thường lệ, kết nối Bắc Kinh với Ulaanbaatar, thủ đô Mông Cổ.
Đường bay mới đánh dấu bước tiến tiếp theo trong quá trình mở rộng phạm vi khai thác thương mại của C919 ra thị trường quốc tế.
Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, từ khi đi vào khai thác thương mại đến tháng 7/2026, COMAC đã bàn giao 41 tàu bay C919 cho các hãng hàng không trong nước.
Tuy nhiên, tốc độ giao tàu bay đang chậm lại. Bởi, trước đó tính đến tháng 4/2026, COMAC đã bàn giao tổng cộng 37 chiếc C919, nhưng ba tháng tiếp theo, nhà sản xuất chỉ giao thêm bốn tàu bay.
Dù tốc độ bàn giao chưa đạt như kỳ vọng, triển vọng dài hạn của chương trình C919 vẫn được đánh giá tích cực. Ba hãng hàng không lớn nhất Trung Quốc đã đặt mua hơn 300 chiếc, tạo cơ sở để COMAC tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất trong những năm tới.
Song song với mở rộng mạng bay, COMAC đang đẩy nhanh kế hoạch phát triển nhiều biến thể C919, nhằm đáp ứng các phân khúc và điều kiện khai thác khác nhau.
Mới đây, biến thể C919 dành cho sân bay vùng cao đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên tại Cảng hàng không quốc tế Phố Đông Thượng Hải.
Phiên bản này được phát triển trên nền tảng C919 tiêu chuẩn, nhưng có thân tàu bay ngắn hơn và được nâng cấp một số hệ thống để phù hợp với điều kiện khai thác tại các sân bay có độ cao lớn.
Theo thông tin được truyền thông Trung Quốc đăng tải ngày 3/8, tàu bay sẽ tiếp tục trải qua quá trình thử nghiệm, chứng nhận tại nhiều sân bay vùng cao trước khi được đưa vào khai thác thương mại.
Biến thể này hướng đến nhu cầu vận tải hàng không ngày càng tăng tại miền tây Trung Quốc, nơi có nhiều sân bay nằm ở độ cao trên 3.000 m so với mực nước biển.
Năm 2023, COMAC ký thỏa thuận khung với Tibet Airlines để cùng phát triển phiên bản C919 dành cho vùng cao. Một năm sau, hai bên tiếp tục ký hợp đồng cung cấp 40 tàu bay thuộc biến thể này.
Theo ông Tian Linchuan, nhà nghiên cứu tại Đại học Giao thông Thượng Hải, việc bổ sung phiên bản chuyên dụng cho vùng cao là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện dòng sản phẩm C919.
“Một nền tảng tàu bay thương mại hoàn chỉnh cần có nhiều biến thể phái sinh. Phiên bản dành cho vùng cao sẽ mở rộng khả năng khai thác của C919 trong nhiều điều kiện khác nhau, đồng thời góp phần bổ sung năng lực vận chuyển trên các đường bay cao nguyên phía tây”, ông Tian Linchuan nhận định.
Kế hoạch của COMAC không dừng ở phiên bản tiêu chuẩn. Từ năm 2023, nhà sản xuất đã công bố định hướng phát triển các phiên bản thân ngắn, thân kéo dài và biến thể dành cho sân bay vùng cao, tương tự chiến lược mở rộng dòng sản phẩm Boeing 737 MAX và Airbus A320neo.
Theo các thông số thiết kế sơ bộ, gia đình C919 trong tương lai có thể đáp ứng cấu hình từ 130 đến 240 ghế, phục vụ nhiều nhu cầu khai thác khác nhau.
Bên cạnh biến thể vùng cao, COMAC đang hợp tác với China Eastern Airlines phát triển phiên bản thân kéo dài, hướng đến các đường bay có nhu cầu lớn và cự ly khai thác dài hơn.
Việc mở rộng danh mục sản phẩm được xem là nền tảng để COMAC từng bước hình thành một gia đình tàu bay thương mại hoàn chỉnh, qua đó tăng khả năng cạnh tranh trong phân khúc tàu bay thân hẹp, đặc biệt là với Boeing 737 MAX và Airbus A320neo.
Dù chương trình C919 liên tục đạt thêm mốc phát triển, quá trình mở rộng sản xuất vẫn chưa diễn ra như kỳ vọng.
Theo South China Morning Post, COMAC đang rà soát các rủi ro địa chính trị đối với chuỗi cung ứng, đặc biệt là sự phụ thuộc vào động cơ LEAP-1C và nhiều hệ thống quan trọng do các nhà cung cấp phương Tây sản xuất.
Ngoài áp lực từ chuỗi cung ứng, nhà sản xuất còn đối mặt với tình trạng thiếu lao động kỹ thuật và hạn chế về năng lực sản xuất, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao.
Một nguồn tin trong ngành cho biết quá trình hoàn thiện tàu bay thương mại phụ thuộc vào chuỗi cung ứng phức tạp. Chỉ cần thiếu một số linh kiện quan trọng, toàn bộ kế hoạch lắp ráp và giao tàu bay có thể bị chậm lại.
Ngày 28/6, COMAC kỷ niệm 10 năm máy bay phản lực khu vực C909 đi vào khai thác thương mại. Theo COMAC, kể từ khi chính thức đưa vào khai thác ngày 28/6/2016, hãng đã bàn giao 186 chiếc C909 cho hơn 10 khách hàng, chủ yếu tại Trung Quốc, như Chengdu Airlines, Air China, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Jiangxi Air, Genghis Khan Airlines, China Express Airlines, Colorful Guizhou Airlines và Urumqi Air.
Đội bay này hiện chiếm khoảng 70% thị phần máy bay khu vực tại Trung Quốc, vận chuyển hơn 37 triệu hành khách trên hơn 860 đường bay, kết nối hơn 180 thành phố.
Bên cạnh thị trường nội địa, C909 cũng đang mở rộng hiện diện ở nước ngoài. Theo COMAC, dòng máy bay này hiện được khai thác tại Indonesia, Lào và Việt Nam, phục vụ 25 đường bay quốc tế, kết nối 28 thành phố và đã vận chuyển hơn 1 triệu hành khách. Các hãng khai thác gồm TransNusa (Indonesia), Lao Airlines (Lào) và VietJet (Việt Nam).
Máy bay được thiết kế chở tối đa 90 hành khách trên các đường bay ngắn và trung bình, đóng vai trò bổ sung cho dòng máy bay thân hẹp C919 trong chiến lược xây dựng danh mục máy bay thương mại do Trung Quốc tự phát triển.
Bên cạnh phiên bản chở khách, COMAC cũng đã phát triển nhiều biến thể chuyên dụng của C909, bao gồm máy bay chở hàng, máy bay vận chuyển y tế, máy bay chỉ huy khẩn cấp và các phiên bản phục vụ nhiệm vụ đặc biệt khác, mở rộng đáng kể phạm vi khai thác của dòng máy bay này ngoài lĩnh vực vận tải hành khách.
