Hàng không vùng Vịnh 'bốc hơi' 1,5 tỷ USD doanh thu mỗi tuần do chiến sự

Cuộc xung đột quân sự bùng phát tại Trung Đông sau chiến dịch tấn công của Quân đội Mỹ và Lực lượng Phòng vệ Israel nhằm vào Iran từ 28/2 đã nhanh chóng lan rộng thành một cuộc khủng hoảng hàng không khu vực có quy mô lớn. Theo các chuyên gia trong ngành, mức thiệt hại doanh thu của các hãng hàng không vùng Vịnh tiếp tục tăng nhanh nếu tình hình địa chính trị tiếp tục leo thang.

Các hành lang bay chiến lược nối châu Âu với châu Á qua Trung Đông, vốn được hàng trăm hãng hàng không quốc tế sử dụng mỗi ngày, buộc phải đóng cửa hoặc hạn chế khai thác. Nhiều chuyến bay liên lục địa phải chuyển hướng sang các tuyến bay dài hơn qua Trung Á hoặc Bắc Phi, trong khi không ít chuyến bay bị hủy hoàn toàn do không thể đảm bảo an toàn hành trình.

Các trung tâm hàng không lớn như Sân bay Quốc tế Dubai, Sân bay Quốc tế Hamad tại Doha và Sân bay Quốc tế Zayed tại Abu Dhabi vốn được xem là những “siêu trung tâm trung chuyển” của thế giới, buộc phải hạn chế hoạt động hoặc tạm dừng nhiều chuyến bay thương mại.

Sự gián đoạn của không phận khu vực đã ngay lập tức tác động đến hoạt động của các hãng hàng không vùng Vịnh, những doanh nghiệp có mô hình kinh doanh phụ thuộc mạnh mẽ vào hệ thống trung chuyển toàn cầu.

Theo ước tính của các nhà phân tích tài chính hàng không, tổng doanh thu bị mất của các hãng hàng không vùng Vịnh hiện đã vượt 200 triệu USD mỗi ngày. Với tốc độ này, chỉ sau vài ngày kể từ khi xung đột bùng phát (từ 28/2-5/3), thiệt hại tài chính đã nhanh chóng vượt mốc 1 tỷ USD.

Mặc dù, hiện nay một số sân bay đã bắt đầu nối lại hoạt động hạn chế, tuy nhiên, nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài, thiệt hại tài chính của các hãng hàng không vùng Vịnh có thể tăng lên 1,5 tỷ USD mỗi tuần.

Đối với Emirates, hãng hàng không lớn nhất Trung Đông, việc tê liệt trung tâm trung chuyển tại Dubai đồng nghĩa với việc gần như toàn bộ hệ thống khai thác toàn cầu bị đình trệ. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với Qatar Airways tại Doha và Etihad Airways tại Abu Dhabi, nơi phần lớn hành khách đều là hành khách quá cảnh.

Ngoài việc hủy chuyến, các hãng hàng không còn phải đối mặt với chi phí phát sinh đáng kể liên quan đến việc hỗ trợ hành khách bị mắc kẹt, bao gồm chi phí khách sạn, ăn uống và vận chuyển. Đồng thời, việc điều phối lại đội bay và phi hành đoàn cũng khiến chi phí vận hành tăng lên đáng kể.

Các hãng hàng không đã phải triển khai các biện pháp khẩn cấp như bố trí khách sạn, cung cấp suất ăn và hỗ trợ đặt lại chuyến bay cho hành khách. Tuy nhiên, với quy mô hành khách bị ảnh hưởng quá lớn, hệ thống dịch vụ tại sân bay khó có thể đáp ứng đầy đủ.

Theo ước tính của các chuyên gia hàng không, chi phí chăm sóc hành khách bị mắc kẹt có thể lên tới 300 USD mỗi người mỗi ngày, bao gồm chi phí khách sạn, ăn uống và vận chuyển. Với hàng trăm nghìn hành khách, tổng chi phí phát sinh có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi ngày.

Cuộc khủng hoảng đã khiến năng lực vận chuyển hàng hóa hàng không toàn cầu giảm khoảng 20–22%, khi nhiều tuyến bay qua Trung Đông bị gián đoạn. Điều này gây ra sự chậm trễ trong chuỗi cung ứng quốc tế, đặc biệt đối với các mặt hàng có giá trị cao hoặc cần vận chuyển nhanh như linh kiện điện tử, dược phẩm và hàng dễ hư hỏng.

Các hãng vận tải hàng hóa buộc phải chuyển hướng qua các hành lang bay dài hơn, làm tăng chi phí nhiên liệu và kéo dài thời gian vận chuyển.

Trước đó, cuộc phỏng vấn của Simple Flying với ông Ahmed Bolat, Chủ tịch của Turkish Airlines, tiết lộ rằng hãng hàng không này đã phải "tạm dừng các chuyến bay đến Trung Đông, chiếm 6% công suất và doanh thu", trong khi Wizz Air cảnh báo về khoản lỗ lợi nhuận 58 triệu đô la do khủng hoảng này.

Nhưng hiện tại, sự chú ý vẫn tập trung vào các hãng hàng không trong khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Bên cạnh thiệt hại tài chính trực tiếp, các hãng hàng không vùng Vịnh còn phải đối mặt với thách thức lớn trong việc điều phối lại đội bay và phi hành đoàn.

Khi hàng loạt chuyến bay bị hủy hoặc chuyển hướng, nhiều máy bay bị “mắc kẹt” tại các sân bay ngoài kế hoạch khai thác ban đầu. Điều này khiến việc tái khởi động mạng lưới bay trở nên phức tạp hơn nhiều so với việc đơn thuần nối lại các chuyến bay.

Do đó, ngay cả khi không phận được mở lại hoàn toàn, việc khôi phục mạng lưới bay toàn cầu vẫn có thể mất nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần.