Các nước tăng tốc sơ tán công dân khỏi 'điểm nóng' Trung Đông

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, kể từ khi Mỹ và Israel tổ chức các cuộc không kích nhằm vào Iran từ sáng 28/2 đến ngày 5/3 đã có 23.000 trong tổng số khoảng 44.000 chuyến bay dự kiến đến hoặc đi từ Trung Đông bị hủy. Con số này phản ánh mức độ gián đoạn chưa từng có đối với một trong những khu vực hàng không bận rộn nhất thế giới.

Không phận đóng cửa, hàng trăm nghìn người mắc kẹt

Theo The Canadian Press, những tiếng nổ trên bầu trời Dubai vào sáng sớm thứ Bảy (28/2) đã khiến Cory McKane - một du khách Mỹ bừng tỉnh và nhận ra rằng chuyến đi thăm ngắn ngày đã biến thành một cuộc chạy đua để rời khỏi khu vực.

Không còn chuyến bay thương mại khả dụng, McKane cùng bạn bè phải thuê xe lái 10 giờ đến biên giới Oman, nơi các tài xế taxi yêu cầu tới 650 USD để đưa họ tới sân bay Muscat. Sau nhiều ngày chờ đợi, anh mới tìm được một chuyến bay đến Ấn Độ vào thứ Tư ngày 4/3 trong tình trạng kiệt sức.

“Tôi nóng lòng muốn về nhà và không còn phải sợ hãi những gì đang xảy ra bên ngoài nữa”, doanh nhân người Ý Fabio Falasca - một trong nhiều du khách mắc kẹt tại Dubai chia sẻ sau khi phải di chuyển bằng xe buýt sang Oman để tìm chuyến bay hồi hương.

Tình cảnh của họ phản ánh thực tế chung của hàng trăm nghìn du khách quốc tế đang bị mắc kẹt khi không phận của nhiều quốc gia Trung Đông như Iran, Iraq, Qatar, Bahrain, Kuwait và Syria bị đóng cửa hoặc hạn chế nghiêm ngặt kể từ khi Mỹ và Israel tổ chức các cuộc không kích nhằm vào Iran từ sáng 28/2 vừa qua.

Theo dữ liệu từ dịch vụ theo dõi chuyến bay FlightAware, riêng ngày thứ Tư (4/3) đã có hơn 2.400 chuyến bay bị hủy trên toàn cầu, dù con số này đã giảm so với khoảng 3.150 chuyến vào thứ Hai khi cuộc khủng hoảng đạt đỉnh điểm.

Tình trạng hủy chuyến bay chưa dừng lại khi các thông báo từ Iran, Iraq, Qatar, Bahrain, Kuwait và Syria cho biết vùng cấm bay của các nước này sẽ kéo dài ít nhất đến đầu tuần sau. Không phận của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bị đóng cửa một phần và Saudi Arabia tiếp tục hạn chế một phần các tuyến bay gần biên giới với Iraq và dọc theo Vịnh Ba Tư.

Các chính phủ chạy đua tổ chức chuyến bay hồi hương

Trong bối cảnh phần lớn không phận khu vực bị đóng cửa và các cuộc không kích gia tăng, các chính phủ từ Bắc Mỹ và châu Phi đến châu Âu và Đông Nam Á sẽ tiếp tục cuộc chạy đua để đưa công dân về nước.

Giới chức trách đã huy động chuyên cơ và máy bay quân sự để trung chuyển những hành khách bị mắc kẹt qua Oman, Ai Cập và Saudi Arabia, đây đều là những cửa ngõ hàng không chiến lược cho phép máy bay cất và hạ cánh

Pháp - quốc gia có khoảng 400.000 công dân sinh sống hoặc du lịch tại Trung Đông đã tổ chức các chuyến bay đặc biệt từ Oman và Ai Cập về Paris. Theo bà Eleonore Caroit, bộ trưởng phụ trách vấn đề công dân Pháp ở nước ngoài, khoảng 100 chỗ ngồi trên chuyến bay sơ tán đầu tiên được dành cho các nhóm dễ bị tổn thương như gia đình có trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Dự kiến ​​sẽ có thêm hai chuyến bay “giải cứu” công dân nữa bao gồm một máy bay quân sự chở 180 công dân Pháp từ thành phố Abu Dhabi của UAE và một chuyến bay thuê bao chở 205 người từ Israel.

Các quốc gia khác cũng triển khai chiến dịch tương tự: Trong đó, Mexico đã sơ tán gần 280 công dân khỏi khu vực, theo Tổng thống Claudia Sheinbaum. Khoảng 15.000 người đã rời Israel qua các cửa khẩu sang Jordan và Ai Cập.

Hơn 130.000 công dân Anh tại Trung Đông đã đăng ký với chính phủ để được hỗ trợ. Khoảng 22.000-23.000 công dân Ireland được ước tính đang ở trong khu vực xung đột.

Na Uy cho biết họ đang cử một “đội khẩn cấp” đến Dubai để tăng cường lực lượng cho nhân viên đại sứ quán đang hỗ trợ khoảng 1.500 người Na Uy đăng ký cư trú tại thành phố này.

Bộ Ngoại giao Nam Phi kêu gọi người dân tận dụng các chuyến bay thương mại hạn chế sau khi tạm hoãn kế hoạch sơ tán của chính họ do việc đóng cửa không phận.

Một số quốc gia còn tận dụng các tuyến đường bộ để đưa công dân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Ví dụ, hơn 200 người từ 16 quốc gia đã rời Iran bằng đường bộ sang Turkmenistan, bất chấp quy định thị thực nghiêm ngặt của quốc gia Trung Á này.

Tại Bali (Indonesia), khoảng 6.000 hành khách cũng bị mắc kẹt sau khi các chuyến bay đến Dubai, Abu Dhabi và Doha bị hủy, khiến chuỗi trung chuyển hàng không giữa châu Á và châu Âu bị gián đoạn.

Mỹ cân nhắc dùng máy bay quân sự C-17 ‘giải cứu’ công dân

Trong bối cảnh các chuyến bay thương mại ngày càng khan hiếm, chính phủ Mỹ đang xem xét sử dụng máy bay vận tải quân sự Boeing C‑17 Globemaster III để sơ tán công dân.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, khoảng 18.000 người nước này đã rời khu vực an toàn. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 1.600 người đang tìm kiếm sự hỗ trợ để rời đi.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karolyn Leavitt cho biết chính quyền đã chuẩn bị các phương án hỗ trợ: “Chúng tôi sẽ giúp mọi công dân Mỹ muốn trở về nước nếu họ gửi yêu cầu tới Bộ Ngoại giao.”

Trong trường hợp không thể triển khai thêm chuyến bay thương mại, Không quân Mỹ có thể mở chỗ cho dân thường trên máy bay vận tải Boeing C‑17 Globemaster III - một phương án thường chỉ được sử dụng trong các chiến dịch sơ tán khẩn cấp.

Theo Washington Post, khác xa trải nghiệm của các hãng hàng không thương mại như Emirates hay Qatar Airways, việc di chuyển bằng C-17 mang tính chất hoàn toàn thực dụng.

Máy bay được thiết kế chủ yếu để vận chuyển binh lính, xe quân sự và hàng hóa. Phi hành đoàn tiêu chuẩn chỉ gồm hai phi công và một nhân viên phụ trách hàng hóa, không có tiếp viên hàng không.

Ghế ngồi được bố trí dọc thân máy bay hoặc dạng ghế gấp, với cấu hình có thể chở hơn 100 người. Hành khách lên máy bay thông qua cửa dốc phía sau, nơi thường dùng để chất xe bọc thép hoặc pallet hàng hóa.

Những đặc điểm này giúp C-17 tiếp cận các sân bay nhỏ hoặc sân bay dã chiến khi các trung tâm hàng không lớn bị đóng cửa vì chiến sự.

Trong lịch sử hàng không hiện đại, những chiến dịch sơ tán quy mô lớn bằng máy bay vận tải như C-17 thường diễn ra trong các cuộc khủng hoảng lớn như: chiến tranh, đảo chính cho đến thảm họa nhân đạo.