Tiêm kích không người lái YFQ-48A đánh dấu bước đi chiến lược của Không quân Mỹ sang kỷ nguyên không chiến hợp tác giữa người và máy.
Không quân Mỹ (USAF) vừa chính thức đặt định danh YFQ-48A cho máy bay không người lái Talon do Northrop Grumman phát triển và đánh giá đây là một “ứng viên mạnh mẽ” cho đội hình Collaborative Combat Aircraft (CCA) tương lai.
Động thái này diễn ra ngay sau khi USAF trao hợp đồng cho 9 công ty tham gia phát triển các thiết kế trong Giai đoạn 2 (Increment 2) của chương trình CCA. Northrop Grumman cùng công ty con Scaled Composites chỉ mới công bố dự án Talon hồi đầu tháng, nhưng hiện đã bước vào quỹ đạo cạnh tranh chiến lược.
YFQ-48A là thiết kế “tiêm kích không người lái” thứ ba được quân đội Mỹ chính thức định danh trong khuôn khổ CCA. Trước đó, hai mẫu máy bay không người lái của General Atomics và Anduril tham gia Increment 1 đã được đặt tên lần lượt là YFQ-42A và YFQ-44A. Tuy nhiên, Talon không nằm trong Increment 1 mà hướng tới giai đoạn kế tiếp – nơi các yêu cầu chiến thuật sẽ khắt khe và đa dạng hơn.
YFQ-48A: Sự công nhận từ Không quân Mỹ và kỳ vọng công nghệ
Theo thông cáo chính thức, định danh mới “thể hiện mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa Không quân Mỹ và Northrop Grumman, đồng thời ghi nhận tiến bộ đáng kể của YFQ-48A như một ứng viên đầy triển vọng trong chương trình CCA”.
Chuẩn tướng Jason Voorheis, phụ trách chương trình máy bay tiêm kích và máy bay tiên tiến, nhấn mạnh: “Không quân đánh giá cao sự đầu tư nghiêm túc của Northrop Grumman trong việc phát triển năng lực bán tự động tiên tiến. Cách tiếp cận của họ phù hợp với chiến lược cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới công nghiệp và đưa công nghệ hiện đại vào biên chế với tốc độ nhanh và quy mô lớn”.
Đại tá Timothy Helfrich, Giám đốc Văn phòng Phát triển Linh hoạt, cũng khẳng định Talon thể hiện đúng tinh thần của chiến lược mua sắm mới: “Sự kết hợp giữa đổi mới, chi phí hợp lý và sẵn sàng chấp nhận rủi ro có tính toán cho thấy Northrop Grumman đang đi đúng hướng. Project Talon chứng minh khả năng đẩy xa giới hạn công nghệ và mang đến các giải pháp giúp định hình tương lai sức mạnh không quân”.
Hiện nhiều thông tin kỹ thuật về Talon chưa được tiết lộ, nhưng Northrop Grumman cho biết thiết kế này kế thừa kinh nghiệm từ mẫu dự thầu thất bại ở Increment 1. Trước đây, phương án của hãng được đánh giá ở nhóm “hiệu năng cao – chi phí cao”, dẫn tới bất lợi khi USAF ưu tiên giải pháp cân bằng giữa năng lực và giá thành.
Với Talon, Northrop Grumman khẳng định đây là thiết kế “rẻ hơn nhưng tốt hơn”, “khác biệt đáng kể” so với nguyên mẫu trước đó.
Chuyến bay đầu tiên của YFQ-48A được đặt mục tiêu diễn ra vào cuối năm sau. Đồng thời, Không quân Mỹ cũng xác nhận Northrop Grumman vẫn nằm trong “nhóm nhà cung cấp tiềm năng” cho các hợp đồng sản xuất tương lai của Increment 1 cũng như các giai đoạn tiếp theo.
Không quân Mỹ nhấn mạnh, hợp tác với các tập đoàn quốc phòng như Northrop Grumman là chìa khóa giúp lực lượng duy trì ưu thế công nghệ, đáp ứng môi trường an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp và cạnh tranh, đồng thời chuẩn bị cho các cuộc xung đột tương lai.
Increment 2: Cuộc chơi mở rộng, yêu cầu đa tầng
Cùng với việc đặt định danh cho YFQ-48A, Không quân Mỹ xác nhận đã trao hợp đồng tinh chỉnh thiết kế ban đầu cho 9 doanh nghiệp trong khuôn khổ Increment 2. Tuy nhiên, danh tính các công ty này hiện bị giữ kín vì lý do an ninh, dù Northrop Grumman có khả năng nằm trong danh sách.
Theo đại diện USAF, những thiết kế ở Increment 2 trải dài “từ các mẫu giá rẻ – có thể chấp nhận hy sinh (attritable), cho tới những nền tảng cao cấp hơn với hiệu năng tinh vi”. Cách tiếp cận đa tầng này nhằm tối ưu chi phí nhưng vẫn giữ được linh hoạt tác chiến và năng lực chiến đấu vượt trội.
Điều đáng chú ý là trước đây Không quân Mỹ từng tuyên bố sẽ tập trung vào các thiết kế giá rẻ hơn trong Increment 2 sau kinh nghiệm từ Increment 1. Tuy nhiên, diễn biến hiện tại cho thấy họ tiếp tục theo đuổi mô hình hỗn hợp (vừa rẻ, vừa tinh vi) để đảm bảo hệ sinh thái tác chiến đa dạng.
Đồng thời, Increment 2 được kỳ vọng sẽ có sự tham gia của đồng minh quốc tế. Năm nay, Hà Lan đã chính thức gia nhập chương trình CCA, mở ra hướng hợp tác liên quốc gia sâu rộng hơn.
Không chỉ Không quân Mỹ, Thủy quân Lục chiến và Hải quân Mỹ cũng đang triển khai các chương trình CCA riêng nhưng có tính liên kết cao. Ba lực lượng chia sẻ kiến trúc điều khiển, trí tuệ nhân tạo và khung công nghệ chung, song mỗi lực lượng lại phát triển cấu hình máy bay phù hợp đặc thù nhiệm vụ.
Thủy quân Lục chiến hiện đang hướng tới triển khai phiên bản tác chiến của XQ-58A Valkyrie sau loạt thử nghiệm thành công. Trong khi đó, Hải quân Mỹ đã ký hợp đồng với bốn nhà sản xuất để phát triển thiết kế CCA dành riêng cho tàu sân bay – môi trường tác chiến đòi hỏi yêu cầu khắt khe hơn về khả năng cất hạ cánh, độ bền và khả năng hoạt động trên biển.
Không quân Mỹ xác nhận sau giai đoạn hoàn thiện concept, các thiết kế sẽ bước vào giai đoạn chế tạo nguyên mẫu. Tương tự Increment 1, sẽ có nhiều hơn một nhà thầu được chọn vào vòng chế tạo nhằm duy trì cạnh tranh, giúp USAF đánh giá đầy đủ các giải pháp trước khi quyết định sản xuất hàng loạt.
Tiến độ các mốc thời gian sẽ phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm và hiệu suất thực tế của từng mẫu máy bay. Điều này cho thấy Không quân Mỹ đang đi theo triết lý “linh hoạt – nhanh – cạnh tranh”, thay vì phụ thuộc vào một nhà thầu duy nhất như nhiều chương trình trước đây.
Dù tiến trình đang tăng tốc, nhiều câu hỏi chiến lược vẫn chưa ngã ngũ. Không quân Mỹ vẫn chưa công bố số lượng máy bay sẽ mua trong Increment 1, cũng như việc liệu họ sẽ chọn chỉ một mẫu giữa YFQ-42A và YFQ-44A hay vận hành song song cả hai.
Trong khi chờ đợi các câu trả lời, có một điều chắc chắn: Không quân Mỹ đang đẩy mạnh phát triển nhiều dòng CCA khác nhau và Northrop Grumman Talon, nay chính thức mang tên YFQ-48A, là một phần quan trọng của bức tranh đó. Increment 2 đang mở ra sân chơi mới, rộng lớn hơn, cạnh tranh hơn và hứa hẹn sẽ hé lộ nhiều ứng viên tân tiến nữa trong thời gian tới.
Sự xuất hiện của YFQ-48A không chỉ thể hiện nỗ lực bền bỉ của Northrop Grumman sau thất bại ban đầu, mà còn đánh dấu một bước đi chiến lược của Không quân Mỹ trên con đường chuyển đổi sang kỷ nguyên không chiến hợp tác giữa người và máy – nơi các tiêm kích không người lái sẽ đóng vai trò then chốt trong các cuộc xung đột tương lai.
