Sau hơn một thập kỷ bị các hãng hàng không quốc tế né tránh vì nội chiến, không phận Syria đang bất ngờ trở thành tuyến bay quan trọng tại Trung Đông khi xung đột khu vực buộc nhiều hãng hàng không phải thay đổi đường bay truyền thống.
Theo số liệu từ Cơ quan Hàng không Dân dụng Syria (GACA), trong tháng 5/2026 đã có tới 11.801 chuyến bay quá cảnh qua không phận nước này, tăng mạnh so với 4.267 chuyến trong tháng 2/2026, thời điểm trước khi cuộc chiến liên quan đến Iran làm gián đoạn hoạt động hàng không khu vực. So với cùng kỳ năm ngoái, lưu lượng bay qua Syria đã tăng khoảng 375%.
Sự gia tăng đột biến này đánh dấu bước chuyển đáng chú ý đối với quốc gia từng bị xem là “vùng cấm bay” trong suốt cuộc nội chiến kéo dài 14 năm, kết thúc sau khi Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ vào cuối năm 2024.
Theo giới quan sát, xung đột tại Trung Đông đã vô tình tạo ra cơ hội kinh tế mới cho Syria khi nhiều hãng hàng không phải tìm kiếm tuyến bay thay thế để tránh các khu vực nguy hiểm.
Sau khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bùng phát từ ngày 28/2, không phận Iraq và nhiều khu vực vùng Vịnh vốn là hành lang hàng không quan trọng nối châu Âu với Trung Đông và châu Á đã bị đóng cửa trong tháng 3/2026.
Mặc dù một thỏa thuận ngừng bắn sau đó giúp một phần không phận khu vực mở cửa trở lại vào tháng 4/2026, nhiều hãng hàng không vẫn tiếp tục tránh bay qua Iraq và lựa chọn tuyến đường đi qua miền trung Syria.
Dữ liệu từ các nền tảng theo dõi chuyến bay Flightradar24 và AirNav cho thấy phần lớn các chuyến bay từ Dubai và Doha tới châu Âu hiện đã chuyển hướng qua Syria thay vì Iraq như trước đây.
Việc bay qua Syria giúp các hãng hàng không tiết kiệm đáng kể thời gian bay và chi phí nhiên liệu trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh do chiến sự. Điều này đặc biệt quan trọng với các hãng hàng không vùng Vịnh những doanh nghiệp khai thác mạng lưới đường dài quy mô lớn giữa châu Âu, châu Á và châu Phi.
Không chỉ được hưởng lợi từ lưu lượng bay tăng cao, Syria còn tăng mạnh nguồn thu từ phí quá cảnh hàng không.
Theo tài liệu của GACA được Reuters tiếp cận, chính phủ mới của Syria đã áp dụng mức phí cố định 499 USD cho mỗi chuyến bay quá cảnh, bao gồm 430 USD phí bay qua không phận và 69 USD phí liên lạc. Mức phí này áp dụng chung cho mọi loại máy bay, không phân biệt kích thước hay hình thức khai thác.
Dựa trên lưu lượng gần 12.000 chuyến bay trong tháng 5, Reuters ước tính Syria có thể đã thu về khoảng 5,9 triệu USD chỉ trong một tháng từ hoạt động quá cảnh hàng không. Con số này cao hơn đáng kể so với giai đoạn dưới thời Assad, khi Syria chỉ thu khoảng 75 USD đối với máy bay nhỏ hoặc từ 1 đến 1,25 USD mỗi tấn đối với máy bay lớn.
Trong khuôn khổ cải tổ hệ thống quản lý không lưu, Syria hiện giao việc thu phí cho các đại lý dịch vụ hàng không trong nước, cùng các đối tác quốc tế như OPSGroup và International Flight Planning Solutions - một công ty lập kế hoạch bay của Lebanon.
Ngoài ra, chính quyền Syria cũng áp dụng một số ưu đãi như giảm 50% phí cho các chuyến bay nội địa và máy bay đăng ký tại Syria, đồng thời miễn hoàn toàn phí đối với máy bay của nguyên thủ quốc gia, các phái đoàn chính thức và các chuyến bay tìm kiếm cứu nạn.
Dù lưu lượng tăng mạnh, nhiều chuyên gia vẫn cảnh báo rằng không phận Syria chưa hoàn toàn an toàn.
OPSGroup - tổ chức chuyên giám sát rủi ro hàng không toàn cầu cho biết Syria hiện vẫn được xếp vào nhóm không phận “rủi ro cao” và hệ thống kiểm soát không lưu của nước này mới chỉ hoạt động ở cấp độ “kiểm soát thủ tục”, tức mức điều phối cơ bản nhất.
Theo các quan chức hàng không, lưu lượng bay hiện tại vẫn thấp hơn một nửa so với thời kỳ trước khi nội chiến Syria bùng nổ năm 2011. Phần lớn mức tăng hiện nay chủ yếu đến từ các hãng hàng không vùng Vịnh, trong khi nhiều hãng châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á vẫn tránh khu vực Trung Đông do lo ngại xung đột kéo dài.
Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) hiện vẫn khuyến cáo các hãng hàng không hạn chế hoạt động trong không phận Syria và các khu vực lân cận liên quan tới xung đột Iran.
Dù còn nhiều thách thức về an ninh và năng lực điều hành, sự trở lại của các chuyến bay quá cảnh đang mang tới cho Syria một nguồn thu ngoại tệ quý giá cũng như cơ hội tái hòa nhập vào mạng lưới hàng không quốc tế sau nhiều năm bị cô lập bởi chiến tranh.
.jpg "Xung đột Trung Đông tạo 'cú sốc ba tầng' vào hàng không thế giới")
.jpg "Israel lên kế hoạch từng bước mở lại không phận")
.jpg "Cổ phiếu hàng không lao dốc khi xung đột Trung Đông bước sang ngày thứ ba")
