Nền kinh tế tầm thấp của Trung Quốc phơi bày lỗ hổng an toàn

Vụ tai nạn gây nhiều nghi vấn

Theo chính quyền quận Triều Dương (Bắc Kinh), vụ tai nạn xảy ra lúc 17h55 ngày 26/6/2026 khi một máy bay thể thao hạng nhẹ, một động cơ, hai chỗ ngồi va chạm với một tòa nhà cao tầng gần đường Vành đai 3 phía Đông. Phi công thiệt mạng, trong khi 13 người dưới mặt đất bị thương.

Giới chức cho biết cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành nhưng không công bố danh tính phi công cũng như tên của tòa nhà xảy ra vụ va chạm. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin xác nhận máy bay đã đâm vào tháp CITIC cao 108 tầng - một trong những tòa nhà biểu tượng của Bắc Kinh.

Điều đáng chú ý là vụ việc hầu như không xuất hiện trên truyền thông nhà nước Trung Quốc ngoài một thông báo ngắn được đăng lại trên Beijing Daily. Các cơ quan truyền thông lớn như Tân Hoa Xã hay Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) không đưa tin về vụ việc.

Theo các nhân chứng của Reuters, cảnh sát cũng yêu cầu những người quay phim hoặc chụp ảnh gần hiện trường xóa toàn bộ hình ảnh khỏi điện thoại. Những cuộc thảo luận liên quan trên mạng xã hội Trung Quốc sau đó cũng nhanh chóng bị gỡ bỏ.

Ngay sau vụ tai nạn, nhiều doanh nghiệp khai thác trực thăng và dịch vụ bay trải nghiệm trên khắp Trung Quốc đã phải tạm dừng hoạt động trong khi chờ hướng dẫn từ cơ quan quản lý.

Beijing Capital Helicopter cho biết toàn bộ các chuyến bay trực thăng ngắm cảnh đã bị đình chỉ sau sự cố tại Bắc Kinh.

"Do sự cố an ninh ở Bắc Kinh, các chuyến bay trực thăng trên toàn quốc đã bị tạm ngừng. Có thể mất một hoặc hai tháng. Chúng tôi cũng đang chờ thông báo chính thức", công ty nói với Reuters.

Tương tự, Sân bay hàng không tổng hợp Qingdao Hengyi cũng thông báo dừng các hoạt động bay do các biện pháp kiểm soát mới, nhưng chưa rõ khi nào sẽ được nối lại.

Khảo sát của Reuters đối với nhiều doanh nghiệp trong số hơn 100.000 công ty hoạt động trong lĩnh vực hàng không tầm thấp tại Trung Quốc cho thấy phần lớn đều đang chờ chỉ đạo từ Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC). Tuy nhiên, một số đơn vị như Hongyan General Aviation vẫn duy trì các chương trình đào tạo phi công và các chuyến bay trải nghiệm, trong khi một trường đào tạo hàng không tại tỉnh Hồ Bắc vẫn tiếp tục nhận đặt chỗ.

Cục Hàng không Dân dụng và Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) cho biết nền kinh tế hàng không tầm thấp của Trung Quốc, bao gồm các dịch vụ hàng không có người lái và không người lái ở độ cao thấp, sẽ mở rộng thành thị trường trị giá 3,5 nghìn tỷ nhân dân tệ (516 tỷ USD) vào năm 2035 và trở thành một ngành công nghiệp tăng trưởng chiến lược của Trung Quốc.

Lộ rõ khoảng trống về an toàn hàng không

Vụ tai nạn đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả của hệ thống kiểm soát không phận tại Bắc Kinh.

Hiện vẫn chưa rõ bằng cách nào chiếc máy bay có thể bay vào khu vực nằm sát vùng cấm bay vĩnh viễn bao quanh các cơ quan trung ương và trụ sở của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Không chỉ vậy, dữ liệu từ Flightradar24 mà Reuters tiếp cận cho thấy chiếc máy bay còn cắt qua đường bay của một máy bay Airbus A330 của Hainan Airlines đang chuẩn bị hạ cánh xuống Sân bay Quốc tế Thủ đô Bắc Kinh. Phi hành đoàn buộc phải hủy hạ cánh và bay vòng lên cao trước khi quay lại hạ cánh an toàn khoảng 30 phút sau đó. Hainan Airlines chưa đưa ra bình luận về vụ việc.

Theo quy định của Trung Quốc, mọi chuyến bay, kể cả hàng không dân dụng, đều phải được phê duyệt trước. Các nhà khai thác phải nộp kế hoạch bay cho cơ quan kiểm soát không lưu trước 15 giờ của ngày liền trước, trong khi việc bay qua khu vực đô thị nhìn chung bị cấm theo luật hàng không dân dụng.

Việc chiếc máy bay vẫn có thể xuất hiện trong vùng không phận được kiểm soát nghiêm ngặt khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi về hiệu quả của hệ thống giám sát.

Keith Tonkin, Giám đốc điều hành Aviation Projects (Úc), nhận định vụ việc đã bộc lộ những điểm yếu trong khả năng ngăn chặn các sự cố hàng không tại những khu vực nhạy cảm.

"Mặc dù chưa có đầy đủ thông tin, vụ việc đã phơi bày lỗ hổng trong khả năng của các cơ quan hàng không và quốc phòng trong việc ngăn chặn những sự cố tương tự, dù là vô tình hay cố ý", ông nói.

Theo ông, có thể Bắc Kinh đang áp dụng những biện pháp kiểm soát đặc biệt mà công chúng chưa biết, nhưng nếu vậy thì hiệu quả của các biện pháp đó cũng cần được xem xét lại.

Ông Tonkin cho rằng vụ tai nạn nhiều khả năng sẽ buộc Trung Quốc phải đánh giá lại cách cân bằng giữa mục tiêu phát triển nền kinh tế hàng không tầm thấp với yêu cầu bảo đảm an toàn.

"Sự cố này chắc chắn sẽ dẫn đến việc xem xét kỹ lưỡng hơn về cách khai thác tiềm năng của nền kinh tế hàng không tầm thấp, đồng thời quản lý rủi ro dù nhỏ nhưng hoàn toàn có thật, đó là máy bay có thể vô tình hoặc cố ý đâm vào các tòa nhà hay cơ sở hạ tầng quan trọng", ông nhận định.

Trong khi cuộc điều tra vẫn chưa có kết luận và CAAC chưa đưa ra bình luận chính thức, vụ tai nạn được xem là phép thử lớn đầu tiên đối với tham vọng xây dựng ngành hàng không tầm thấp trở thành một động lực tăng trưởng mới của Trung Quốc trong thập kỷ tới.