Tình trạng tắc nghẽn giao thông kéo dài tại New York (Mỹ) từ các sân bay vào trung tâm thành phố có thể sớm được giải quyết bằng giải pháp hoàn toàn mới-taxi bay.
Theo đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố New York là một trong số những thành phố nằm trong danh sách thử nghiệm dịch vụ taxi hàng không, mở ra khả năng di chuyển bằng đường không giữa trung tâm thành phố và các sân bay chỉ trong vài phút.
Trong sắc lệnh hành pháp liên quan đến chương trình, Tổng thống Donald Trump chỉ thị các cơ quan liên bang ưu tiên sử dụng máy bay do Mỹ sản xuất “ở mức tối đa cho phép theo luật”. Động thái này nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp hàng không vũ trụ trong nước đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ Mỹ thử nghiệm các phương tiện bay thế hệ mới.
Theo kế hoạch, Cảng vụ (Port Authority) của New York và New Jersey - cơ quan quản lý hệ thống sân bay của khu vực sẽ phối hợp với các công ty hàng không vũ trụ để triển khai chương trình thử nghiệm kéo dài ba năm.
.jpg)
Các phương tiện eVTOL, có cấu hình tương tự trực thăng nhưng sử dụng động cơ điện và nhiều cánh quạt nâng, sẽ vận hành từ các bãi đáp trực thăng và đường băng ngắn trong nội đô. Từ đây, hành khách có thể di chuyển tới các sân bay lớn của vùng đô thị New York, bao gồm: Sân bay Quốc tế John F. Kennedy; Sân bay LaGuardia và Sân bay Newark Liberty.
Thời gian bay dự kiến chỉ 5 - 15 phút, rút ngắn đáng kể so với hành trình đường bộ từ Manhattan tới các sân bay, vốn có thể kéo dài từ 45 phút đến hơn một giờ trong giờ cao điểm.
Mô hình này hướng tới việc cung cấp một dịch vụ trung chuyển sân bay cao cấp, tương tự như xe limousine nhưng bằng đường hàng không.
Một trong những doanh nghiệp được lựa chọn triển khai dự án tại New York là Archer Aviation - công ty công nghệ hàng không có trụ sở tại San Jose.
Archer đã công bố mô hình kinh doanh tích hợp giữa vé máy bay thương mại và chặng taxi bay nội đô, cho phép hành khách đặt hành trình liên thông từ Manhattan tới sân bay trước khi nối chuyến bay thương mại.
Theo kế hoạch, mạng lưới taxi bay của Archer sẽ kết nối các bến đỗ “skyport” tại Lower Manhattan và Midtown với ba sân bay chính của khu vực. Các chuyến bay sẽ sử dụng máy bay điện cỡ nhỏ chở nhóm hành khách lẻ, phù hợp với các chuyến bay ngắn trong đô thị.
Giá dịch vụ dự kiến dao động từ 110 - 165 USD mỗi chuyến, tương đương chi phí của một dịch vụ xe hơi hạng sang tại New York.
Theo bản đồ mạng lưới do Archer công bố, hệ thống taxi bay tại New York có thể mở rộng trong tương lai tới nhiều sân bay khu vực khác, bao gồm: Sân bay Teterboro tại New Jersey; Sân bay Westchester County và Sân bay Republic tại Long Island.
Việc mở rộng này có thể giúp hình thành một mạng lưới vận tải hàng không đô thị kết nối toàn vùng đô thị New York, phục vụ cả nhu cầu di chuyển nội đô lẫn trung chuyển sân bay.
Được biết, dự án này do Archer Aviation phát triển với sự hợp tác chiến lược của United Airlines, hãng hàng không đang hướng tới việc tích hợp dịch vụ taxi bay vào hệ thống vận chuyển hành khách kết nối tới các chuyến bay thương mại
Bên cạnh Archer, một công ty hàng không vũ trụ khác là Electra cũng tham gia chương trình thí điểm với một thiết kế máy bay điện cỡ nhỏ có khả năng cất hạ cánh trong khoảng 45 mét (150 feet).
Theo công bố của hãng, công nghệ này cho phép máy bay vận hành từ các đường băng siêu ngắn hoặc các khu vực không phải sân bay truyền thống như bãi cỏ và bãi đỗ xe.
Giám đốc điều hành Electra, Marc Allen, cho rằng chương trình thí điểm là cơ hội để chứng minh tiềm năng của hệ thống động cơ hybrid-điện trong ngành hàng không: “Đây là sự đổi mới sáng tạo tuyệt vời của Mỹ. Chương trình này cho phép các công ty trong nước chứng minh cách công nghệ động cơ hybrid-điện có thể hoạt động trên quy mô lớn và thay đổi cách chúng ta sử dụng bầu trời.”
Ngoài Archer và Electra, các công ty hàng không vũ trụ khác như BETA Technologies và Joby Aviation cũng được lựa chọn tham gia thử nghiệm tại khu vực New York - New Jersey.
Dự án tại New York là một phần của chương trình liên bang mang tên Thí điểm Tích hợp Cất hạ cánh thẳng đứng bằng Điện (eVTOL Integration Pilot Program), nhằm đánh giá khả năng triển khai các chuyến bay điện tầm ngắn trong môi trường đô thị.
Ngoài khu vực New York, các bang tham gia thử nghiệm còn bao gồm: Texas; Utah; Pennsylvania; Louisiana; Florida; North Carolina và New Mexico.
Tại New Mexico, chương trình dự kiến thử nghiệm các chuyến bay vận chuyển hàng hóa tự hành, không cần phi công.
.jpg)
Mặc dù được kỳ vọng có thể thay đổi cách di chuyển trong đô thị, taxi hàng không vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là phản ứng từ cộng đồng dân cư. Các vấn đề được quan tâm nhiều nhất bao gồm: ô nhiễm tiếng ồn; tiêu chuẩn an toàn của bãi đáp nội đô và tác động tới môi trường đô thị.
Theo báo cáo của Cục Hàng không Liên bang Mỹ, số lượng khiếu nại liên quan đến tiếng ồn hàng không ghi nhận qua cổng thông tin quốc gia của cơ quan này đã tăng khoảng 150% từ năm 2023 đến 2024.
Sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump cũng đặt Cục Hàng không Liên bang Mỹ vào một tiến độ xây dựng quy định nhanh chưa từng có.
Cơ quan này chỉ có hơn một năm để thiết kế chương trình, lựa chọn đối tác và đưa các chuyến bay thử nghiệm vào vận hành, nhanh hơn đáng kể so với khung thời gian ban hành quy định tiêu chuẩn 36 tháng của FAA.
Theo các quan chức liên bang, giai đoạn thí điểm sẽ tập trung đánh giá: mức độ an toàn của công nghệ eVTOL; khả năng đáp ứng tiêu chuẩn tiếng ồn; hiệu quả trong việc cải thiện khả năng di chuyển trong khu vực đô thị.
Kết quả của chương trình này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định liệu taxi hàng không có thể trở thành một phần của hệ thống giao thông đô thị trong tương lai hay không.
