Đội bay dân dụng khổng lồ của Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng già hóa nhanh hơn tốc độ bổ sung máy bay mới, làm gia tăng áp lực chi phí đối với các hãng hàng không.
Trong bối cảnh đó, dòng máy bay nội địa C919 do Comac phát triển được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp quan trọng giúp Trung Quốc trẻ hóa đội bay và giảm sự phụ thuộc vào các rủi ro trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Phát biểu tại Đại hội đồng thường niên lần thứ 82 của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) ở Rio de Janeiro, Brazil hôm 6/6/2026, ông Xie Xingquan, Phó Chủ tịch khu vực Bắc Á của IATA, cho biết tốc độ thay thế máy bay hiện nay tại Trung Quốc vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch, bất chấp việc các hãng hàng không gần đây liên tục đặt mua máy bay từ Airbus và Boeing.
Theo ông Xie, kể từ năm 2020, số lượng máy bay trên 20 năm tuổi tăng nhanh hơn đáng kể so với số lượng máy bay mới được bàn giao. Điều này khiến tỷ lệ thay thế đội bay giảm xuống dưới ngưỡng cần thiết để duy trì độ tuổi trung bình ổn định. Hệ quả là đội bay dân dụng Trung Quốc, vốn từng được đánh giá là một trong những đội bay trẻ nhất thế giới, hiện đang đứng trước nguy cơ tiếp tục già đi.
Tình trạng này kéo theo nhiều hệ lụy về chi phí vận hành. IATA cho biết máy bay cũ đòi hỏi quy trình kiểm tra kỹ thuật nghiêm ngặt hơn, chi phí nhân công bảo dưỡng cao hơn và mức tiêu thụ nhiên liệu lớn hơn. Những yếu tố này làm giảm hiệu quả khai thác và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các hãng hàng không.
Nhà phân tích hàng không độc lập Li Hanming cho rằng việc duy trì hoạt động của các máy bay già cỗi đặc biệt tốn kém do cần thay thế những linh kiện có độ bền cao và giá trị lớn. “Về bản chất, đây được tính là khấu hao tài sản, nhưng doanh nghiệp vẫn phải bỏ tiền mặt để chi trả”, ông Li nhận định.
Theo số liệu của Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC), đến cuối năm 2025, 65 hãng hàng không nội địa Trung Quốc đang khai thác tổng cộng 4.574 máy bay thương mại. Với quy mô đội bay lớn như vậy, nhu cầu thay thế các máy bay cũ trong những năm tới sẽ rất đáng kể.
Trong bối cảnh đó, ông Xie cho rằng dòng máy bay C919 có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình trẻ hóa đội bay. Đây là máy bay thân hẹp một lối đi đầu tiên được Trung Quốc tự phát triển và sản xuất trong nước.
“C919 có thể trở thành một lựa chọn khác cho các hãng hàng không khi họ tìm cách giảm thiểu các vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng. Chắc chắn nó có thể mang lại sức sống mới cho ngành hàng không, không chỉ ở Trung Quốc mà còn trên toàn thế giới”, ông nói.
Từ khi bắt đầu bàn giao vào tháng 12/2022 đến hết quý I/2026, Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (Comac) đã giao tổng cộng 35 chiếc C919, trong đó chỉ 3 chiếc được giao cho các hãng hàng không Trung Quốc trong quý đầu tiên của năm 2026. Trong khi đó, ba hãng hàng không quốc doanh lớn của Trung Quốc hiện đã đặt mua khoảng 300 máy bay loại này.
Comac định vị C919 là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các dòng máy bay thân hẹp phổ biến nhất thế giới hiện nay là Airbus A320neo và Boeing 737. Mẫu máy bay này chính thức thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên vào năm 2023 và được xem là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm xây dựng ngành công nghiệp hàng không độc lập của Trung Quốc.
Ngoài ra, tính đến cuối năm 2025, Comac đã giao tổng cộng 175 chiếc máy bay C909 cho các khác hàng. Ngoài thị trường nội địa, máy bay C909 đã được các hãng hàng không như Lao Airlines, TransNusa của Indonesia và VietJet Air của Việt Nam sử dụng và đang hoạt động trên 20 tuyến bay trong khu vực.
Tuy nhiên, nhu cầu đối với máy bay Airbus và Boeing tại thị trường Trung Quốc vẫn rất lớn. Tháng 5 vừa qua, China Eastern Airlines thông báo đặt mua 101 chiếc Airbus A320neo trị giá nhiều tỷ USD. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sau chuyến thăm Bắc Kinh gần đây, Trung Quốc sẽ mua ít nhất 200 máy bay thương mại từ Boeing.
Theo dự báo của Boeing, Trung Quốc sẽ cần thêm khoảng 8.830 máy bay thương mại mới từ nay đến năm 2043. Con số này cho thấy thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới vẫn còn dư địa tăng trưởng rất lớn, đồng thời mở ra cơ hội để C919 từng bước khẳng định vị thế bên cạnh các đối thủ phương Tây trong quá trình hiện đại hóa đội bay của Trung Quốc.
