Một nhóm các hãng hàng không giá rẻ có trụ sở tại Mỹ đã liên kết để đề nghị Chính phủ Liên bang hỗ trợ tài chính trị giá 2,5 tỷ USD nhằm chống đỡ tác động từ giá nhiên liệu tăng mạnh.
Diễn biến này được xem là “hiệu ứng Spirit”, khi khó khăn của Spirit Airlines đang lan rộng và tạo sức ép lên toàn bộ phân khúc hàng không giá rẻ tại Mỹ.
Nguyên nhân chính dẫn đến đề xuất cứu trợ là đợt leo thang giá nhiên liệu hàng không sau những căng thẳng quân sự gần đây giữa Mỹ, Israel và Iran. Với mô hình lợi nhuận mỏng, các hãng bay giá rẻ đang trở thành nhóm chịu tổn thương lớn nhất.
Theo thông tin được đăng tải trên The Wall Street Journal, nhóm các hãng hàng không giá rẻ bao gồm Avelo Airlines và Frontier Airlines đã đề xuất với chính phủ Mỹ kế hoạch cứu trợ khoảng 2,5 tỷ USD. Con số 2,5 tỷ USD được xây dựng trên giả định giá nhiên liệu máy bay tiếp tục duy trì trên mức 4 USD/gallon trong phần còn lại của năm 2026.
Nếu được thông qua, các hãng bay sẽ đổi lại bằng việc trao cho Chính phủ Mỹ “quyền mua cổ phiếu có thể chuyển đổi thành cổ phần trong các công ty”, đồng nghĩa Washington có thể trở thành cổ đông trong các hãng hàng không này.
Hãng Reuters dẫn lời người phát ngôn của Avelo Airlines tuyên bố: "Avelo hoàn toàn đồng ý rằng một ngành hàng không lành mạnh với sự cạnh tranh mạnh mẽ là rất quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ, đặc biệt là trong giai đoạn giá nhiên liệu cao như hiện nay".
Nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận giữa CEO của các hãng hàng không với giới chức Mỹ đã bắt đầu từ ngày 21/4 và sẽ tiếp tục trong những ngày tới tại Washington, D.C..
Sự hiện diện của những nhân sự cấp cao nhất trong các cuộc đàm phán tại Washington D.C. đã minh chứng cho mức độ khẩn cấp của vấn đề. Theo đó, đại diện cho phía các hãng hàng không là chính các Giám đốc điều hành (CEO), trong khi về phía chính quyền Mỹ có sự góp mặt của Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Sean Duffy. Các CEO hàng không cũng đã có buổi làm việc với Bryan Bedford, người đứng đầu Cục hàng không Liên bang Mỹ (FAA).
Không giống các hãng hàng không truyền thống, mô hình hàng không giá rẻ phụ thuộc vào giá vé thấp, biên lợi nhuận mỏng và doanh thu phụ trợ như hành lý, chọn ghế hay suất ăn. Khi nhiên liệu - khoản chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí khai thác tăng đột biến, các hãng giá rẻ gần như không còn vùng đệm tài chính.
Đề xuất cứu trợ hàng loạt này xuất hiện sau thông tin Hãng bay Spirit Airlines có động thái cầu cứu Chính phủ Mỹ vì đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Hãng bay này được cho là đã tiến sát nguy cơ đóng cửa vào giữa tháng 4 khi kế hoạch phục hồi sau phá sản bị đình trệ. Spirit sau đó phải cầu cứu chính phủ để tìm kiếm gói cứu trợ khẩn cấp nhằm xử lý khoản nợ hơn 2 tỷ USD.
Theo các nguồn tin, một phương án từng được xem xét là chính phủ nắm tới 90% cổ phần hãng bay này thông qua gói hỗ trợ 500 triệu USD. Tổng thống Donald Trump cũng được cho là cân nhắc khả năng mua lại Spirit nếu mức giá phù hợp.
Kế hoạch hỗ trợ ngành hàng không giá rẻ đã tạo ra tranh luận mạnh mẽ trong giới chính trị và kinh tế Mỹ. Những người ủng hộ cho rằng nếu để nhiều hãng giá rẻ phá sản, thị trường hàng không nội địa Mỹ sẽ giảm cạnh tranh nghiêm trọng, kéo giá vé tăng cao và ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.
Ngược lại, phe phản đối, điển hình là Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, cho rằng bước đi này làm lệch lạc các quy luật thị trường một cách rủi ro. Một số chuyên gia phân tích lập luận rằng việc sử dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA) để giải cứu các hãng hàng không thương mại sẽ tạo ra một tiền lệ ‘đáng lo ngại’ cho việc chính phủ can thiệp sâu vào các ngành công nghiệp tư nhân.
Do đó, giới phân tích đánh giá kết quả các cuộc đàm phán với Bộ Giao thông Vận tải và FAA có thể quyết định số phận của mô hình “vé siêu rẻ” tại Mỹ trong nhiều năm tới. Nếu Washington từ chối cứu trợ, giới phân tích cảnh báo một số hãng có thể buộc phải thanh lý hoặc sáp nhập, khiến lựa chọn của hành khách giảm mạnh và giá vé nội địa tăng đáng kể.
Ngược lại, nếu gói 2,5 tỷ USD được thông qua, chính phủ Mỹ sẽ lần đầu tiên đóng vai trò sâu hơn trong việc duy trì cạnh tranh của phân khúc hàng không giá rẻ - lĩnh vực vốn được xem là động lực giúp hàng triệu người Mỹ tiếp cận du lịch hàng không với chi phí thấp.
