Ngành hàng không Trung Đông đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt nhất trong nhiều thập kỷ khi Riyadh Air chính thức mở bán vé và chuẩn bị khai thác các chuyến bay thương mại.
Với tham vọng kết nối hơn 100 điểm đến vào năm 2030, Riyadh Air được xem là đối thủ lớn nhất từng xuất hiện đối với Emirates hãng hàng không quốc tế lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất thế giới.
Thay vì lao vào một cuộc chiến giá vé, Emirates lựa chọn một chiến lược khác: đầu tư 2 tỷ USD để nâng cấp toàn diện đội bay và trải nghiệm khách hàng nhằm tạo ra một "hào lũy" mà các đối thủ mới khó có thể vượt qua, dù được hậu thuẫn bởi nguồn vốn gần như không giới hạn.
Thời điểm Emirates tung ra kế hoạch nâng cấp quy mô lớn không phải ngẫu nhiên. Hãng vừa công bố lợi nhuận kỷ lục 22,8 tỷ AED (6,2 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc ngày 31/3/2026, mang lại nguồn lực tài chính dồi dào để tái đầu tư.
Ở chiều ngược lại, Riyadh Air - hãng hàng không mới được Quỹ Đầu tư Công (PIF) của Saudi Arabia hậu thuẫn được xem là "quân bài chiến lược" trong Chương trình Tầm nhìn 2030 của Saudi Arabia. Không chịu nhiều áp lực lợi nhuận trong giai đoạn đầu, hãng có thể mở rộng đội bay và mạng lưới với tốc độ hiếm thấy trong ngành hàng không.
Điều đó biến cuộc cạnh tranh giữa hai hãng không chỉ là cuộc chiến thương mại mà còn là cuộc đua giữa hai trung tâm trung chuyển lớn nhất Trung Đông.
Trong hơn hai thập kỷ, Dubai đã trở thành điểm trung chuyển hàng đầu giữa châu Âu, châu Á và châu Phi. Tuy nhiên, việc Riyadh Air nhanh chóng mở các đường bay trọng điểm như London Heathrow và Manchester cho thấy tham vọng chuyển luồng hành khách quá cảnh từ Dubai sang Riyadh.
Để bảo vệ vị thế trước "kẻ thách thức" mới Riyadh Air, trọng tâm trong chiến lược 2 tỷ USD của Emirates là chương trình hiện đại hóa lớn nhất lịch sử hãng.
Emirates đang cải tạo nội thất của 219 máy bay thân rộng, bao gồm Airbus A380 và Boeing 777. Đây không chỉ là việc thay ghế hay làm mới khoang hành khách, mà là quá trình tháo dỡ gần như toàn bộ nội thất để xây dựng lại theo tiêu chuẩn mới.
Mục tiêu là tạo ra trải nghiệm đồng nhất trên toàn bộ mạng bay đường dài, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa đội bay hiện hữu với các máy bay thế hệ mới.
Điểm nhấn quan trọng nhất là việc mở rộng khoang Phổ thông cao cấp (Premium Economy) - phân khúc đang tăng trưởng nhanh nhất trong ngành hàng không. Emirates kỳ vọng hạng ghế này sẽ giúp hãng giữ chân nhóm khách sẵn sàng chi nhiều hơn hạng phổ thông nhưng chưa muốn trả mức giá của hạng thương gia.
Đây cũng chính là phân khúc mà Riyadh Air hướng đến ngay từ đầu khi thiết kế cấu hình bốn hạng ghế trên đội Boeing 787-9 mới.
Trong bối cảnh Boeing và Airbus vẫn chậm bàn giao máy bay mới, việc cải tạo đội bay hiện hữu giúp Emirates có lợi thế về thời gian so với đối thủ vốn phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn đặt hàng mới.
Emirates cho rằng lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ máy bay hiện đại mà còn từ những chi tiết nhỏ trong trải nghiệm hành khách.
Một phần đáng kể của khoản đầu tư 2 tỷ USD được dành cho việc nâng cấp dịch vụ trên khoang. Hãng vừa giới thiệu bộ tiện nghi Bvlgari thế hệ thứ 18 dành cho hành khách hạng cao cấp, với các phiên bản riêng cho từng hạng ghế và từng giới tính.
Hành khách Hạng Nhất được tặng nước hoa Le Gemme Sahare Eau de Parfum 30 ml của Bvlgari, trong khi toàn bộ bộ sản phẩm cũng được thiết kế theo hướng bền vững hơn với vật liệu tái chế và bao bì thân thiện với môi trường.
Đây là những chi tiết tưởng như nhỏ nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì lòng trung thành của nhóm khách doanh nhân và khách cao cấp - phân khúc mang lại lợi nhuận lớn nhất cho các hãng hàng không quốc tế.
Emirates cũng hiểu rằng trải nghiệm của hành khách bắt đầu từ sân bay. Trong nhiều năm qua, hãng đã xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh tại sân bay quốc tế Dubai (DXB), từ phòng chờ, quầy làm thủ tục riêng đến quy trình nối chuyến nhanh. Song song với đó, Dubai cũng đang chuẩn bị chuyển dần hoạt động sang siêu sân bay Al Maktoum (DWC), dự án được kỳ vọng trở thành sân bay lớn nhất thế giới.
Ở phía bên kia, Saudi Arabia đang đầu tư mạnh vào sân bay quốc tế King Salman tại Riyadh với mục tiêu phục vụ 120 triệu lượt khách mỗi năm vào cuối thập kỷ này.
Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ là giữa hai hãng hàng không mà còn là giữa hai hệ sinh thái trung chuyển hàng không của khu vực.
Riyadh Air sở hữu nguồn vốn gần như không giới hạn và có thể trang bị ngay những công nghệ mới nhất như màn hình OLED 4K, cổng sạc USB-C tại mọi ghế hay hệ thống giải trí thế hệ mới.
Tuy nhiên, Emirates vẫn nắm giữ lợi thế mà tiền bạc khó có thể mua được trong thời gian ngắn: mạng lưới toàn cầu đã hoàn thiện, hàng chục năm kinh nghiệm vận hành trung tâm trung chuyển quy mô lớn và tệp khách hàng trung thành trên khắp thế giới.
Đối với khách doanh nhân, yếu tố quyết định không chỉ là ghế ngồi rộng hơn hay màn hình sắc nét hơn, mà còn là tần suất chuyến bay, khả năng nối chuyến thuận tiện và độ tin cậy của toàn bộ mạng lưới.
Đó cũng là lý do Emirates đang lựa chọn bảo vệ vị thế bằng cách nâng cấp những lợi thế đã được xây dựng suốt hơn ba thập kỷ thay vì chạy theo một cuộc đua giảm giá.
Sự xuất hiện của Riyadh Air mở ra một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới trong ngành hàng không Trung Đông.
Hàng tỷ USD đang được đổ vào máy bay, khoang hành khách, sân bay và công nghệ số, buộc các hãng hàng không toàn cầu phải nâng tiêu chuẩn dịch vụ nếu không muốn bị tụt lại phía sau.
Đối với hành khách, đây là tín hiệu tích cực khi cuộc cạnh tranh sẽ mang đến những khoang máy bay hiện đại hơn, dịch vụ cao cấp hơn và nhiều lựa chọn hơn trên các đường bay quốc tế. Còn với Emirates, khoản đầu tư 2 tỷ USD hôm nay không đơn thuần là chương trình nâng cấp đội bay, mà là "lá chắn" nhằm bảo vệ vị thế dẫn đầu trước đối thủ được kỳ vọng sẽ làm thay đổi cục diện hàng không Trung Đông trong nhiều năm tới.
