Hàng không giá rẻ từng là biểu tượng của sự kết nối và dân chủ hóa du lịch tại châu Âu. Nhưng từ năm 2026, những khoản phí, thuế đang bóp nghẹt các hãng hàng không giá rẻ.
Áp lực từ thuế và phí ngày càng lớn
Các khoản phí sân bay, thuế du lịch, chi phí kiểm soát không lưu và cả phí môi trường đang trở thành “cơn bão” khiến Ryanair (Cộng hoà Ireland) – hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu – phải thu hẹp mạng lưới đường bay.
Đây không chỉ là câu chuyện riêng của một hãng, mà là hồi chuông cảnh báo cho toàn ngành. Trong nhiều năm qua, mô hình hàng không giá rẻ đã giúp hàng triệu người dân châu Âu tiếp cận dễ dàng hơn với dịch vụ vận chuyển hàng không, mở rộng kết nối vùng và thúc đẩy du lịch đại chúng. Tuy nhiên, sự gia tăng hàng loạt loại phí ở nhiều nước châu Âu đang biến công cụ quản lý thành gánh nặng.
Phí sân bay được điều chỉnh tăng để bù đắp chi phí vận hành, nhưng lại làm mất lợi thế cạnh tranh của các hãng hàng không giá rẻ. Hệ thống kiểm soát không lưu ngày càng phức tạp, chi phí tăng theo lưu lượng bay. Thuế du lịch và môi trường, vốn được thiết kế nhằm khuyến khích giảm phát thải, lại trực tiếp làm giá vé tăng cao, đi ngược với mục tiêu “hàng không đại chúng”.
Các nước châu Âu công bố phí và thuế mới
Đức: Thuế hàng không tăng từ 12,73 Euro lên 15,53 Euro cho mỗi hành khách bay nội địa và châu Âu, thuế đường dài lên tới 50 Euro.
Pháp: Áp dụng “Eco-tax” mới từ 1,5 đến 18 Euro, phí sân bay Paris tăng trung bình 20%.
Áo: Thuế vé cố định 12 Euro, phí hạ cánh tại Vienna tăng thêm 30%.
Bỉ: Thuế môi trường 10 Euro/hành khách cho các chuyến bay ngắn dưới 500 km. Từ năm 2027 tăng từ 5 Euro thành 10 Euro/hành khách cho các chuyến bay trên 500km.
Anh: Tăng “Air Passenger Duty” với các chuyến bay đường dài, thêm 20–40 bảng Anh.
Tây Ban Nha: Phí sân bay Madrid và Barcelona tăng 15%, áp dụng thuế môi trường cho chuyến bay nội địa.
Bồ Đào Nha: Thuế hàng không bổ sung khoảng 10 Euro mỗi vé, tăng phí hạ cánh tại Lisbon và Porto.
Ý: Ban hành thuế “Green levy” từ 2–10 Euro, tăng phí dịch vụ sân bay thêm 12%.
Ryanair thu hẹp mạng lưới đường bay – cú sốc cho hành khách
Ryanair khẳng định thị trường hàng không Đức đang “bị phá vỡ” do chi phí tiếp cận quá cao. Đức mới chỉ phục hồi 88% lưu lượng bay so với trước Covid – mức thấp nhất trong số các thị trường lớn ở châu Âu.
Ryanair cho rằng thuế hàng không, phí ATC, phí an ninh và chi phí sân bay đang khiến hành khách Đức phải trả mức giá vé cao nhất châu Âu, trong khi các nước khác không áp thuế hàng không lại hưởng lợi từ tăng trưởng mạnh. Hãng kêu gọi Bộ trưởng Giao thông Đức Patrick Schnieder hành động khẩn cấp để giảm chi phí tiếp cận.
Ryanair nhấn mạnh rằng nếu chính phủ Đức thay đổi chính sách, hãng sẵn sàng đầu tư thêm 30 máy bay (tương đương 3 tỷ USD), tăng gấp đôi lượng khách lên 34 triệu hành khách/năm, và tạo thêm hơn 1.000 việc làm tại Đức.
Hệ quả của chính sách thuế và phí là một chuỗi tác động dây chuyền. Hành khách, đặc biệt ở các vùng xa trung tâm, mất đi lựa chọn bay giá rẻ và buộc phải trả giá vé cao hơn hoặc di chuyển xa hơn để tìm chuyến bay. Các địa phương vốn dựa vào kết nối hàng không để phát triển du lịch và tạo việc làm sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Ngành hàng không nói chung cũng đối diện nguy cơ thu hẹp mô hình giá rẻ – vốn là động lực tăng trưởng chính trong hai thập kỷ qua.
Ryanair cắt giảm đường bay năm 2026
- Đức: Rút khỏi Berlin Brandenburg và nhiều sân bay vùng.
- Pháp: Ngừng khai thác hàng chục tuyến nội địa và quốc tế.
- Bỉ: Giảm mạnh hoạt động tại Brussels South Charleroi.
- Tây Ban Nha: Đóng các tuyến đến Tenerife và Asturias.
- Bồ Đào Nha: Rút khỏi Azores và Madeira.
Tổng cộng, Ryanair sẽ rút khỏi hoặc cắt giảm hoạt động tại hàng trăm tuyến bay trên khắp châu Âu, ảnh hưởng trực tiếp đến kết nối hàng không và du lịch khu vực.
Hiệp hội hàng không lên tiếng
Không thể phủ nhận rằng hàng không cần đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc áp dụng đồng loạt và quá nhanh các loại phí và thuế mới có thể tạo ra cú sốc cho thị trường. Nếu chính sách không được thiết kế hài hòa, nguy cơ là người dân phải trả giá cao hơn, trong khi lợi ích môi trường chưa chắc đạt được như kỳ vọng.
Đây là một bài toán cân bằng khó khăn: vừa đảm bảo mục tiêu môi trường, vừa duy trì khả năng tiếp cận hàng không cho số đông.
IATA (Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế): Cảnh báo phí sân bay và phí kiểm soát không lưu chiếm tới 16% tổng chi phí vận tải hàng không toàn cầu. Nhiều sân bay và nhà cung cấp dịch vụ không lưu hoạt động trong môi trường thiếu cạnh tranh, dẫn đến phí quá cao và dịch vụ chưa tương xứng. IATA kêu gọi minh bạch và kiểm soát chi phí bền vững.
A4E (Hiệp hội các Hãng Hàng không châu Âu): Chi phí tuân thủ các quy định và thuế phí đã tăng thêm 15,5 tỷ Euro chỉ trong năm 2024, trong đó gần 10 tỷ Euro liên quan đến thuế và môi trường. A4E cảnh báo nếu xu hướng này tiếp tục, chi phí hàng không ở châu Âu có thể tăng gấp đôi vào năm 2030, đe dọa trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và kết nối của các hãng bay.
Các hãng hàng không lớn châu Âu đồng loạt phản đối
Không chỉ Ryanair, nhiều hãng hàng không truyền thống và giá rẻ khác ở châu Âu cũng lên tiếng phản đối xu hướng tăng thuế và phí đối với hàng không.
Các loại phí và thuế mới đang trở thành “cơn bão” đối với hàng không giá rẻ và cả các hãng truyền thống. Đây là lúc các nhà hoạch định chính sách cần tìm ra điểm cân bằng, để vừa bảo vệ môi trường, vừa duy trì sự kết nối và tính phổ cập của hàng không. Nếu không, mô hình bay giá rẻ – biểu tượng của sự dân chủ hóa du lịch – cùng với sức cạnh tranh của toàn ngành hàng không châu Âu có thể bị bóp nghẹt ngay trong thập kỷ tới.
Không chỉ các hãng bay trong EU, ngay cả những hãng hàng không ngoài khối – từ Trung Đông, châu Á đến Bắc Mỹ – khi khai thác các tuyến đến/đi từ châu Âu cũng sẽ phải gánh thêm chi phí thuế và phí, khiến giá vé tăng cao, giảm sức hút của thị trường châu Âu và làm suy yếu tính kết nối toàn cầu.
