Các hãng hàng không Trung Quốc ngày càng quan tâm C919, nhưng Comac gặp khó khi tốc độ sản xuất và nguồn cung linh kiện chưa đáp ứng kịp nhu cầu.
Tại một diễn đàn hàng không tổ chức ở Quảng Châu (Trung Quốc) ngày 13 và 14/8, lãnh đạo một số hãng hàng không Trung Quốc cho biết họ sẵn sàng đưa C919 vào đội bay nếu Comac có thể đẩy nhanh sản xuất và bàn giao.
Shenzhen Airlines, hãng hàng không lớn thứ năm Trung Quốc xét về quy mô đội bay và hiện chủ yếu khai thác máy bay Airbus, cho biết đang quan tâm đến việc đưa C919 vào khai thác.
Theo ông Xiong Taotao, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật và công nghệ của Shenzhen Airlines, hãng hy vọng có thể sớm vận hành C919. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng và tốc độ sản xuất hiện vẫn là những trở ngại chính.
Loong Air, hãng hàng không có trụ sở tại Chiết Giang, cũng bày tỏ sự quan tâm mạnh mẽ đến C919. Hãng xem đây là một lựa chọn để đa dạng hóa đội máy bay trong thời gian tới.
Sự quan tâm từ các hãng nội địa cho thấy nhu cầu đối với C919 đang tăng. Tuy nhiên, thách thức lớn với Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (Comac) hiện nằm ở khả năng nâng sản lượng và đáp ứng tiến độ bàn giao.
Theo thống kê của South China Morning Post, dựa trên hồ sơ của các hãng hàng không và ước tính từ những người tham gia diễn đàn, Comac đã bàn giao tổng cộng 42 chiếc C919 cho khách hàng trong nước, trong đó có 10 chiếc được giao trong 7 tháng đầu năm 2026.
Con số này vẫn khá khiêm tốn so với lượng đơn hàng. C919 hiện có ít nhất 360 đơn đặt hàng được xác nhận, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa nhu cầu thị trường và năng lực bàn giao thực tế.
Tiến độ tăng sản lượng trong năm 2026 cũng chậm hơn kỳ vọng, sau một năm 2025 nhiều biến động. Trong đó, nguồn cung động cơ từ phương Tây từng bị gián đoạn trong thời gian ngắn do căng thẳng thương mại Mỹ - Trung.
Theo ông Wang Jian, chuyên gia hàng không từng nhiều năm phụ trách kỹ thuật và quản lý tàu bay tại China Southern Airlines, tiến độ sản xuất hiện tại của Comac chậm hơn kế hoạch ban đầu, cả về giao hàng và thương mại hóa.
Ông cho rằng điều này cho thấy những khó khăn của C919 có thể không chỉ nằm ở nguồn cung động cơ.
C919 sử dụng động cơ LEAP-1C của CFM International. Năm 2025, chính quyền Mỹ từng đình chỉ xuất khẩu động cơ sang Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh nhưng đã được nối lại vào tháng 7 cùng năm.
Tuy nhiên, ngay cả khi nguồn cung động cơ được duy trì, Comac vẫn có thể gặp khó với các linh kiện và hệ thống khác. Theo ông Wang, sự chậm trễ ở một mắt xích có thể kéo theo ảnh hưởng đến nhiều công đoạn tiếp theo, khiến nhà sản xuất khó tăng sản lượng như kế hoạch.
Ngoài động cơ, C919 còn sử dụng nhiều hệ thống quan trọng do các nhà cung cấp quốc tế sản xuất, trong đó có thiết bị điện tử hàng không và càng đáp từ các công ty như Honeywell, Collins và Liebherr.
Một tàu bay thương mại hiện đại có thể gồm hơn 100.000 linh kiện thuộc nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác nhau. Vì vậy, không nhà sản xuất nào có thể tự sản xuất toàn bộ các bộ phận, khiến chuỗi cung ứng trở thành yếu tố quyết định tiến độ sản xuất.
Ông Wang nhận định tình trạng thiếu linh kiện theo chu kỳ cũng đang ảnh hưởng tới Boeing và Airbus. Tuy nhiên, với một nhà sản xuất còn tương đối trẻ như Comac, tác động có thể lớn hơn khi mạng lưới cung ứng chưa hoàn thiện như các đối thủ lâu năm.
Dù tiến độ sản xuất chưa đáp ứng kỳ vọng, ông Wang cho rằng những khó khăn hiện nay chưa đồng nghĩa chương trình C919 thất bại.
Theo ông, Comac đang tìm cách tháo gỡ các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng và sản xuất. Một chương trình tàu bay thương mại quy mô lớn cũng khó có thể đánh giá chỉ qua kết quả của một năm hoặc vài tháng.
Thách thức trước mắt của Comac là chuyển lượng đơn hàng hiện có thành năng lực sản xuất và bàn giao thực tế.
Về dài hạn, việc phát triển thêm nhà cung cấp trong nước và từng bước thay thế một phần nguồn cung từ bên ngoài có thể giúp Comac giảm phụ thuộc vào các yếu tố địa chính trị, đồng thời ổn định hơn quá trình sản xuất C919.
Nếu giải quyết được bài toán này, Comac có thể tận dụng nhu cầu đang tăng từ các hãng hàng không Trung Quốc và tiếp tục mở rộng vị thế của C919 trên thị trường tàu bay thân hẹp.
Nói cách khác, C919 hiện không thiếu sự quan tâm từ khách hàng; điều Comac cần chứng minh là khả năng sản xuất đủ nhanh và ổn định để đáp ứng nhu cầu đó.
