Airbus và Boeing đang cùng lúc đối mặt với bất ổn trong quan hệ lao động, từ tranh chấp về chính sách làm việc đến nguy cơ đình công.
Diễn biến này có thể tạo thêm sức ép cho hai tập đoàn trong bối cảnh ngành hàng không đang phải chạy đua tăng sản lượng và tuyển dụng nhân sự.
Sức ép từ các công đoàn đã khiến Airbus điều chỉnh kế hoạch hạn chế làm việc từ xa, trong bối cảnh nhà sản xuất máy bay châu Âu đồng thời phải tăng năng lực sản xuất và đối mặt với bài toán thu hút, giữ chân nhân sự.
Theo Reuters, Airbus trước đó dự kiến từ tháng 9/2026 yêu cầu nhân viên văn phòng làm việc tại chỗ 4 ngày mỗi tuần, thay cho 3 ngày hiện nay.
Một phát ngôn viên Airbus cho biết mục tiêu tăng thời gian làm việc trực tiếp vẫn được duy trì nhằm cải thiện khả năng phối hợp, chia sẻ kiến thức và tốc độ ra quyết định. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sẽ được thực hiện trên cơ sở tiếp nhận phản hồi từ nhân viên.
Dù vậy, sau các cuộc biểu tình và đình công, đặc biệt tại Tây Ban Nha, các nhà quản lý hiện buộc phải duy trì những thỏa thuận hiện có, theo đó nhân viên có thể làm việc tại nhà trung bình 2 ngày mỗi tuần.
Các cuộc đình công tại Tây Ban Nha diễn ra gián đoạn từ tháng 7/2026, trong khi một số cuộc biểu tình cũng xuất hiện tại Pháp.
Theo các công đoàn, khoảng 40% trong số 14.000 nhân viên Airbus tại Tây Ban Nha đã tham gia đình công liên quan đến nhiều vấn đề, gồm chính sách làm việc từ xa, đi lại, nghỉ phép và tiền lương.
Hoạt động sản xuất máy bay đến nay chưa bị ảnh hưởng đáng kể do các cuộc đình công chủ yếu liên quan đến bộ phận hỗ trợ và nhân viên văn phòng.
Bất ổn lao động diễn ra trong bối cảnh Airbus cần tăng năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu máy bay ở mức cao.
Hàng chục nghìn lao động đã rời ngành hàng không vũ trụ kể từ đại dịch COVID-19. Các công đoàn Pháp cho biết khoảng 25-33% nhân viên Airbus mới gia nhập công ty trong ba năm qua, khiến việc truyền đạt kinh nghiệm và chia sẻ kỹ năng giữa các thế hệ trở thành vấn đề đáng chú ý.
CEO Guillaume Faury từng cho rằng làm việc từ xa từng đóng vai trò quan trọng trong đại dịch, nhưng hiện Airbus cần tăng tương tác trực tiếp để duy trì việc chia sẻ kỹ năng và kiến thức.
Tranh chấp cũng phản ánh thách thức rộng hơn của ngành hàng không vũ trụ trong việc thu hút lao động trẻ. Các khảo sát cho thấy thế hệ Gen Z ngày càng coi trọng cân bằng giữa công việc và cuộc sống, trong khi ngành hàng không phải cạnh tranh nhân lực với những lĩnh vực có mức lương hấp dẫn như trí tuệ nhân tạo.
Trong khi đó, tình hình tại Boeing đang diễn biến căng thẳng hơn. Ngày 21/8, Hiệp hội Kỹ sư Chuyên nghiệp trong ngành Hàng không vũ trụ (SPEEA) cho biết các thành viên đã bỏ phiếu bác bỏ đề xuất hợp đồng mới có thời hạn 4 năm của Boeing.
Khoảng 17.000 kỹ sư và kỹ thuật viên thuộc SPEEA cũng bỏ phiếu trao quyền cho công đoàn đình công nếu hợp đồng hiện tại hết hạn vào ngày 6/10/2026.
Trong cuộc bỏ phiếu, các kỹ sư bác bỏ thỏa thuận sơ bộ với tỷ lệ 64%, trong khi tỷ lệ phản đối của nhóm kỹ thuật viên khoảng 72%. Hiện chưa có cuộc đàm phán mới nào được lên kế hoạch giữa Boeing và SPEEA, công đoàn lớn nhất đại diện cho nhân viên văn phòng của Boeing.
Một trong những nguyên nhân chính là vấn đề tiền lương. Đề xuất của Boeing bao gồm mức tăng lương gắn với lạm phát nhưng giới hạn ở 3%, cùng các yếu tố như hiệu suất cá nhân.
Một số thành viên SPEEA cho rằng mức trần này có thể khiến thu nhập thực tế tiếp tục tụt lại so với chi phí sinh hoạt, đặc biệt tại khu vực Seattle, đồng thời thấp hơn mức lương mà một số doanh nghiệp cạnh tranh trả cho nhân viên.
Boeing cho biết đề xuất mới sẽ là mức tăng lương lớn nhất dành cho nhân viên SPEEA trong 40 năm.
Nếu xảy ra đình công, Boeing có thể chịu thêm áp lực đối với các chương trình máy bay đang chậm tiến độ.
Theo công đoàn, đình công của các kỹ sư và nhân viên kỹ thuật có thể làm chậm thêm quá trình chứng nhận của Boeing 737 MAX 10 và Boeing 777-9, hai chương trình vốn đã chậm nhiều năm.
Lần gần nhất SPEEA tổ chức một cuộc đình công kéo dài là vào năm 2000, với thời gian khoảng 40 ngày.
Boeing cũng vừa trải qua một cuộc đình công quy mô lớn vào năm 2024, khi khoảng 33.000 công nhân sản xuất máy bay thương mại tại khu vực Seattle đình công trong 7 tuần, khiến hoạt động sản xuất bị đình trệ.
Airbus và Boeing đang đối mặt với hai hình thức bất ổn lao động khác nhau. Airbus chịu sức ép về chính sách làm việc linh hoạt và điều kiện lao động, trong khi Boeing đối mặt trực tiếp với nguy cơ đình công của lực lượng kỹ sư và kỹ thuật viên.
Điểm chung là cả hai xảy ra đúng thời điểm các nhà sản xuất máy bay đang phải tăng sản lượng, tuyển thêm nhân sự và khắc phục những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng.
Với Airbus, việc nới lỏng chính sách làm việc tại văn phòng giúp giảm căng thẳng trước mắt. Với Boeing, kết quả bỏ phiếu của SPEEA lại mở ra nguy cơ một cuộc đình công mới.
Nếu tranh chấp tiếp tục kéo dài, lao động có thể trở thành một trong những yếu tố mới gây sức ép lên tiến độ sản xuất và giao máy bay của cả Airbus lẫn Boeing trong thời gian tới.
Điều này có thể ảnh hưởng lớn đến các hãng hàng không khi tiến độ nhận máy bay mới của nhiều hãng đã bị chậm nhiều năm, khiến các hãng phải duy trì đội bay cũ, có tuổi đời cao làm gia tăng chi phí kéo lợi nhuận giảm mạnh trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh trong nửa đầu năm 2026.
