Vươn xa

Xây dựng TP Đồng Nai trực thuộc TW: (Bài 3) Long Thành phải kéo được khách trung chuyển lớn mới có đô thị sân bay!

Nam Bình • 02/04/2026 08:59

Để trở thành “điểm tựa” cho sự phát triển mô hình đô thị sân bay của thành phố Đồng Nai trong tương lai, sân bay Long Thành phải kéo được lượng khác trung chuyển lớn.

Trao đổi với Tạp chí Hàng không về chủ trương xây dựng đô thị sân bay Long Thành và thành phố Đồng Nai của Ban chấp hành Trung ương Đảng mới đây, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Trưởng Bộ môn Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM cho rằng, Đồng Nai xứng đáng lên thành phố. Tuy nhiên, động lực phát triển không thể chỉ dựa vào sân bay Long Thành và mục tiêu xây dựng đô thị sân bay như một cực tăng trưởng còn nhiều ẩn số cần phải làm rõ.

Ông nhận định như thế nào về ý tưởng xây dựng tỉnh Đồng Nai thành thành phố trực thuộc Trung ương trong thời điểm hiện nay?

Tôi cho rằng, Đồng Nai hiện đã đạt nhiều tiêu chí vượt mức quy định để trở thành thành phố trực thuộc trung ương. Đồng Nai có những lợi thế rõ ràng về phát triển công nghiệp gần nửa thế kỷ qua và hội tụ nhiều yếu tố để trở thành thành phố cấp Trung ương. Do đó, tôi ủng hộ quyết định này.

Tuy nhiên, phải rõ ràng mô hình phát triển, không thể chỉ dựa vào sân bay Long Thành khi sân bay này vẫn còn nhiều biến số chưa giải được.

Trong đề án xây dựng thành phố Đồng Nai, địa phương này lấy mô hình đô thị sân bay làm động lực phát triển. Với những điều kiện hiện có, theo ông, Đồng Nai cần thêm những yếu tố nào để xây dựng thành công mô hình đô thị sân bay?

Ý tưởng xây dựng đô thị sân bay Long Thành đã hình thành từ nhiều năm trước, cũng đã từng có hội thảo khoa học về vấn đề này với sự tham gia của một số chuyên gia quốc tế.

Tuy nhiên, tôi cho rằng việc kỳ vọng xây dựng được một đô thị sân bay đúng nghĩa trong bối cảnh sân bay quốc tế Long Thành hiện nay là rất khó.

“

Muốn xây dựng được đô thị sân bay, cần phải có sân bay hoạt động hiệu quả, đặc biệt phải đón được lượng khách trung chuyển lớn.

PGS.TS Nguyễn Thiện Tống

Muốn xây dựng được đô thị sân bay, cần phải có sân bay hoạt động hiệu quả, đặc biệt phải đón được lượng khách trung chuyển lớn. Trong khi đó, triển vọng đón khách của sân bay Long Thành hiện nay vẫn còn là một ẩn số. Mà cái cốt lõi để phát triển đô thị sân bay là phải có sân bay hoạt động hiệu quả trước.

Hiện nay cơ quan chức năng của tỉnh Đồng Nai và TP.HCM đang cấp tập xây dựng các tuyến giao thông kết nối từ TP.HCM đến Long Thành, trong đó có các tuyến metro.

Nhưng tôi cho rằng các tuyến metro này sẽ phục vụ hành khách nói chung chứ không hẳn là có thể đưa được khách từ TP.HCM đến với sân bay Long Thành.

Vì người dân TP.HCM thì đã có sẵn sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất ngay “cạnh nhà”, rất thuận tiện cho việc di chuyển.

Triển vọng duy nhất để thu hút khách cho Long Thành là người dân từ vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Nhưng khả năng này cũng rất thấp, vì các tỉnh miền Tây cũng có sẵn sân bay Cần Thơ. Nếu cần, khách bay sẽ di chuyển đến Cần Thơ nhanh và thuận tiện hơn việc phải lên đến Long Thành.

Khi sân bay không thuận tiện cho người dân, sẽ không thể cưỡng ép các hãng hàng không quốc tế về với Long Thành. Nói cụ thể hơn là nếu các hãng bay không đến với Long Thành, triển vọng xây dựng đô thị sân bay tại đây khó thành hiện thực.

Vậy theo ông, khi giải quyết được các vấn đề kết nối giữa Long Thành và TP.HCM cũng như các vấn đề kết nối vùng khác giữa Đồng Nai và khu vực lân cận, triển vọng phát triển của thành phố Đồng Nai nói chung và đô thị sân bay Long Thành nói riêng sẽ như thế nào?

Bây giờ xây sân bay rồi lại xây đường sá, đô thị, xây nhà cửa… Nhưng câu hỏi cần trả lời là ai sẽ đến ở trong khu đô thị sân bay này? Người dân phải vì cơ hội sinh sống mà đến nhưng hiện Long Thành chưa có nền tảng vững chắc hay điều kiện cụ thể nào để có thể thu hút dân cư.

Ở lĩnh vực doanh nghiệp có thể dễ dàng giải quyết hơn bằng các chính sách ưu đãi thuế, phí... nhưng với người dân, họ phải thấy được cơ hội công việc, phải nhìn thấy được tương lai khi xây dựng cuộc sống tại đây.

Trên thực tế, ngay tại Đồng Nai đã có một số khu vực được quy hoạch rất lớn, với nhiều kỳ vọng nhưng chưa thành hiện thực. Ví dụ như khu Nhơn Trạch được quy hoạch lớn nhưng vẫn thiếu người ở.

Theo tôi, có thể quy hoạch để xây dựng Đồng Nai thành một đô thị thông thường như những đô thị khác để thu hút người dân từ những vùng bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến đây để sinh sống.

Còn việc phát triển công nghiệp, nâng cấp hạ tầng để Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là hợp lý nhưng cần phải dựa vào thực tế, không thể chỉ kỳ vọng vào sân bay Long Thành.

Về sinh kế, Đồng Nai đặt mục tiêu phát triển các ngành nghề đặt mục tiêu tiếp tục đẩy mạnh và hoàn thiện 3 trụ cột cốt lõi để làm cơ sở bứt phá, trong đó có xây dựng mạng lưới nhà ở xã hội và phát triển các ngành nghề có hàm lượng chất xám cao. Điều này có giải quyết được những vấn đề mà ông lo ngại như việc thu hút người dân và doanh nghiệp đến với Long Thành không?

Trong định hướng phát triển của Đồng Nai có các ngành công nghệ cao như hàng không, logistics, sửa chữa máy bay…Điều này theo tôi là có thể thực hiện được nhưng không đủ để tạo thành một đô thị lớn.

Những ngành này đòi hỏi hệ sinh thái rất phức tạp, kể cả hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu… cũng phải đi cùng. Trong khi đó, Long Thành vẫn chưa có gì cả, tất cả vẫn chỉ đang trong dự tính.

Vì vậy, đô thị sân bay nếu có thì chủ yếu là thương mại và sẽ chỉ tập trung bên trong sân bay chứ rất khó phát triển ra bên ngoài, nhất là trong bối cảnh lượng khách đến Long Thành trong tương lai chưa chắc chắn.

Còn về phát triển công nghiệp, đây là điểm mạnh của Đồng Nai nhưng nếu xây dựng mới ở Long Thành cũng không dễ. Muốn có công nghiệp thì phải có khu công nghiệp, phải cạnh tranh được với các nơi khác vốn đã có lịch sử phát triển nhiều năm rồi...

Nếu chia quá trình xây dựng thành phố Đồng Nai thành các giai đoạn ngắn hạn 5 năm, 10 năm… Theo ông, trong từng giai đoạn, Đồng Nai nên làm gì và có thể đạt được những mục tiêu nào?

Trong 5 năm tới, Đồng Nai sẽ phải giải quyết vấn đề kết nối giao thông giữa Long Thành và TP.HCM, cùng với đó là xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản. Tiếp đó, trong vòng 10 năm nữa sẽ có câu trả lời về lượng khách đến với sân bay quốc tế Long Thành.

Nhưng tôi cho rằng, dù là kịch bản lạc quan nhất cũng khó đạt được con số 25 triệu khách, kể cả 15 triệu khách cũng khó. Sân bay quốc tế Cần Thơ nhiều năm qua vẫn chưa thể đạt mốc 2 triệu khách. Điều này cho thấy việc phát triển hàng không là câu chuyện không hề đơn giản.

Do đó, triển vọng xây dựng đô thị sân bay trở thành động lực phát triển của thành phố Đồng Nai phải đi từng bước, dựa trên hiệu quả thực tế của sân bay và nhu cầu thị trường. Nếu không giải được bài toán lượng khách của sân bay và sinh kế của người dân, thì đô thị sân bay sẽ khó đạt được như kỳ vọng.