Trung Quốc lần đầu thu hồi thành công tầng đẩy tên lửa trên đất liền

Thành công trong vụ phóng sáng ngày 19/8 đánh dấu lần đầu tiên một tên lửa quỹ đạo của Trung Quốc thu hồi tầng đẩy bằng chân hạ cánh trên đất liền, thay vì sử dụng hệ thống hỗ trợ trên biển.

Chu Tước-3 lập cột mốc lịch sử

LandSpace, công ty khởi nghiệp hàng không vũ trụ có trụ sở tại Bắc Kinh, đã phóng Chu Tước-3 từ Khu thử nghiệm đổi mới không gian thương mại Đông Phong, bên trong Trung tâm phóng vệ tinh quốc gia Tửu Tuyền, lúc 7h35 tối 18/8 theo giờ miền Đông Mỹ, tức khoảng 7h35 sáng 19/8 theo giờ Bắc Kinh.

Tầng thứ nhất tách khỏi tầng thứ hai sau 137 giây bay và hạ cánh thẳng đứng bằng động cơ tại địa điểm cách đó khoảng 390 km ở huyện Dân Cầm, tỉnh Cam Túc vào 7h43. Càng đáp được triển khai vào những giây cuối của quá trình đốt cháy hạ cánh trước khi tầng thứ nhất tiếp đất nhẹ nhàng.

Tầng thứ hai tiếp tục đưa vệ tinh Hồng Hộc 03 (Honghu-3) do công ty con Hongqing Technology của Landspace sản xuất lên quỹ đạo.

LandSpace cho biết nhiệm vụ này đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc thu hồi thành công tầng đầu tiên của một tên lửa quỹ đạo bằng chân hạ cánh, đồng thời là lần đầu tiên nước này thu hồi thành công tầng đẩy trên mặt đất.

Công ty đánh giá đây là bước chuyển quan trọng của Chu Tước-3, từ giai đoạn thử nghiệm công nghệ sang giai đoạn phát triển khả năng tái sử dụng cho mục đích khai thác thực tế.

Trước Chu Tước-3, Trung Quốc từng thu hồi thành công tầng đẩy tên lửa quỹ đạo một lần.

Ngày 10/7/2026, tên lửa Trường Chinh 10B do Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) phát triển đã thực hiện thành công việc thu hồi tầng đẩy thứ nhất.

Tuy nhiên, phương thức thu hồi tầng đẩy của Trường Chinh 10B khác Chu Tước-3. Tầng đẩy Trường Chinh 10B được đưa trở lại và móc vào một hệ thống lưới được bố trí trên tàu thu hồi ngoài biển.

Trong khi Chu Tước-3 tự giảm tốc, mở chân hạ cánh và đáp thẳng đứng xuống mặt đất, tương tự cách Falcon 9 của SpaceX thu hồi tầng đẩy.

Chu Tước-3 có nhiều điểm giống Falcon 9

Cách hạ cánh không phải điểm tương đồng duy nhất giữa Chu Tước-3 và Falcon 9.

Cả hai đều được thiết kế với tầng đẩy đầu tiên có thể tái sử dụng và tầng trên dùng một lần. Chu Tước-3 cao khoảng 66m, trong khi Falcon 9 cao khoảng 70m. Chu Tước-3 có đường kính 4,5 mét và khối lượng cất cánh khoảng 570 tấn, với tầng một được trang bị 9 động cơ.

Tuy nhiên về khả năng đưa hàng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO), Chu Tước-3 chỉ có thể mang khoảng 18.300 kg, so với khoảng 22.800 kg của Falcon 9.

Hai tên lửa cũng sử dụng nhiên liệu khác nhau. Falcon 9 sử dụng oxy lỏng (LOX) và dầu hỏa chuyên dụng cho tên lửa (RP-1), trong khi Chu Tước-3 sử dụng oxy lỏng và methane lỏng.

Nhiên liệu methane cũng là lựa chọn mà SpaceX đang sử dụng cho Starship, siêu tên lửa tái sử dụng hoàn toàn mà SpaceX đang phát triển để phục vụ tham vọng đưa con người định cư trên Mặt Trăng và Sao Hỏa, cùng nhiều nhiệm vụ vũ trụ khác.

Thành công sau lần hạ cánh thất bại

Đây là chuyến bay thứ hai của Chu Tước-3. Trong lần phóng đầu tiên vào ngày 2/12/2025, tầng trên của tên lửa đã đạt quỹ đạo theo kế hoạch. Tuy nhiên, nỗ lực thu hồi tầng đẩy đầu tiên không thành công.

Theo Tân Hoa Xã, ở lần phóng đầu tiên Chu Tước-3 gặp “sự cố cháy bất thường” khi tiếp cận mặt đất và phát nổ gần khu vực hạ cánh.

Lần phóng thứ hai đã có sự cải thiện rõ rệt. Không chỉ tầng đẩy trở về an toàn, tầng trên của Chu Tước-3 còn đưa vệ tinh Honghu 03 lên đúng quỹ đạo, giúp toàn bộ nhiệm vụ đạt mục tiêu.

Thành công của Chu Tước-3 diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển tên lửa có khả năng tái sử dụng.

CASC đang phát triển dòng Trường Chinh 10, trong đó có biến thể Trường Chinh 10A phục vụ các nhiệm vụ có người lái. Các tên lửa Trường Chinh 12A và 12B cũng được thiết kế với tầng đẩy đầu tiên có khả năng tái sử dụng.

Tên lửa Trường Chinh 12A đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 12/2025. Tầng trên đạt quỹ đạo thành công nhưng tầng đẩy chính không thể hạ cánh an toàn.

Trong khu vực tư nhân, nhiều công ty Trung Quốc khác như CAS Space, Deep Blue Aerospace, Galactic Energy, iSpace, Orienspace và Space Pioneer cũng đang phát triển tên lửa tái sử dụng.

Điều này cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ việc thử nghiệm riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái tên lửa tái sử dụng, với sự tham gia đồng thời của các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.

Nếu xu hướng này tiếp tục, việc một tên lửa Trung Quốc hạ cánh thành công có thể sớm trở thành điều quen thuộc, thay vì một cột mốc hiếm có như hiện nay.