Trung Quốc đang chuẩn bị phóng Chang’e-7, một trong những sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng bằng robot tham vọng và phức tạp nhất từng được thực hiện.
Sứ mệnh không chỉ nhằm khảo sát cực Nam Mặt Trăng và tìm kiếm băng nước, mà còn được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho kế hoạch đưa người Trung Quốc lên Mặt Trăng vào năm 2030.
Chang’e-7 (Hằng Nga 7) dự kiến được phóng ngày 24/8 theo giờ Bắc Kinh, bằng tên lửa Trường Chinh 5 Y14 từ bãi phóng Văn Xương. Các thiết bị của sứ mệnh đã được vận chuyển tới khu vực phóng từ tháng 4/2026.
Điểm đến chính của Chang’e-7 là khu vực gần rìa miệng hố Shackleton tại cực Nam Mặt Trăng, một trong những vùng được giới khoa học đặc biệt quan tâm vì khả năng tồn tại băng nước trong các miệng hố luôn chìm trong bóng tối.
Chang’e-7 được thiết kế theo mô hình thám hiểm tích hợp, bao gồm một tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành và một thiết bị thăm dò có khả năng di chuyển bằng cách “nhảy” trên bề mặt. Sứ mệnh cũng mang theo một loạt thiết bị và thí nghiệm khoa học quốc tế.
Sau khi được phóng, tàu quỹ đạo sẽ bay quanh Mặt Trăng trong vài tháng trước khi triển khai tàu đổ bộ. Hoạt động hạ cánh dự kiến diễn ra vào cuối năm nay.
Theo Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc (CMSA), Chang’e-7 sẽ tận dụng những công nghệ và kinh nghiệm được Trung Quốc tích lũy qua nhiều thập kỷ thám hiểm không gian, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu đưa con người nước này lần đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng vào năm 2030.
James Head, nhà khoa học hàng đầu về Mặt Trăng tại Đại học Brown (Mỹ), đánh giá Chang’e-7 có thể thiết lập một chuẩn mực mới cho hoạt động thám hiểm khoa học Mặt Trăng.
“Chang’e-7 là sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng bằng robot tham vọng nhất, toàn diện nhất và phức tạp nhất từng được bất kỳ quốc gia hay tổ chức nào thực hiện”, Head phát biểu với Space.
Một trong những mục tiêu khoa học quan trọng nhất của Chang’e-7 là tìm kiếm và đánh giá các nguồn băng nước tại cực Nam Mặt Trăng.
Thiết bị thăm dò sẽ được triển khai từ tàu đổ bộ và có khả năng di chuyển giữa các khu vực được Mặt Trời chiếu sáng và những miệng hố nằm trong bóng tối vĩnh viễn. Đây là những khu vực được cho là có điều kiện thuận lợi để băng nước tồn tại trong thời gian dài.
Thiết bị sử dụng công nghệ giảm chấn chủ động nhằm hỗ trợ hạ cánh an toàn trên các khu vực có địa hình dốc. Trong khi đó, tàu đổ bộ cũng sẽ triển khai hệ thống "dẫn đường bằng hình ảnh mốc địa hình" ngoài không gian sâu đầu tiên của Trung Quốc.
Ye Peijian, viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, cho biết giới khoa học quốc tế từ lâu tin rằng băng nước tồn tại trên Mặt Trăng, nhưng việc xác định chính xác vị trí, trữ lượng và đặc điểm của nguồn tài nguyên này vẫn còn nhiều hạn chế.
“Giờ đây Trung Quốc sẽ tìm kiếm nó”, ông Ye nói với Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), đồng thời cho biết Chang’e-7 sẽ sử dụng nhiều phương pháp, từ khảo sát trên bề mặt đến nghiên cứu bên trong các miệng hố.
Việc xác định nguồn băng nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các kế hoạch thám hiểm Mặt Trăng trong tương lai. Nước không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn có thể được sử dụng để sản xuất oxy và hydro làm nhiên liệu, qua đó giảm lượng vật tư phải vận chuyển từ Trái Đất.
Chang’e-7 không phải một nhiệm vụ đơn lẻ mà nằm trong chuỗi chương trình thám hiểm Mặt Trăng dài hạn của Trung Quốc.
Theo kế hoạch, Chang’e-8 dự kiến được triển khai khoảng năm 2028, tập trung thử nghiệm các công nghệ sử dụng vật liệu tại chỗ, trong đó có việc tận dụng đất Mặt Trăng để xây dựng cơ sở hạ tầng và môi trường sống.
Hai sứ mệnh robot Chang’e-7 và Chang’e-8 được kỳ vọng hỗ trợ Trung Quốc chuẩn bị cho việc xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS), một chương trình thám hiểm nhiều giai đoạn hướng tới hoạt động nghiên cứu và khai thác lâu dài trên Mặt Trăng.
Đây là một dự án hợp tác giữa Trung Quốc, Nga và nhiều quốc gia khác. Chang'e 7 sẽ mang theo thiết bị giám sát bụi của Nga cùng với các tải trọng khoa học đến từ Ý, Thụy Sĩ, Ai Cập, Bahrain và Thái Lan.
Theo ông Wu Weiren, kiến trúc sư trưởng của chương trình Mặt trăng Trung Quốc, mục tiêu cuối cùng không chỉ là nghiên cứu mà còn là xây dựng một hệ thống cho phép con người hiện diện định kỳ và dài hạn trên Mặt trăng, từ đó phục vụ cho các sứ mệnh sâu hơn trong hệ Mặt Trời như sao Hỏa.
Trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy chương trình Artemis và nhiều công ty tư nhân cũng đang nhắm tới Mặt trăng, Chang'e 7 cho thấy Trung Quốc đang theo đuổi một chiến lược dài hơi, tập trung vào hạ tầng và tài nguyên.
Trong ngắn hạn, Chang’e-7 sẽ tập trung vào cực Nam Mặt Trăng, nơi được đánh giá là một trong những khu vực có giá trị khoa học và chiến lược lớn nhất đối với các chương trình thám hiểm tương lai. Về dài hạn, dữ liệu về địa hình, môi trường và băng nước thu được từ sứ mệnh có thể trở thành cơ sở quan trọng cho các nhiệm vụ có người lái.
.jpg "Trung Quốc phóng tên lửa liên tiếp sau sự cố Trường Chinh 7A phát nổ")
