Từ việc phản đối bản thân bị quay hình trong khoang hạng nhất, một hành khách trên chuyến bay của hãng Air France bất ngờ vướng vào tranh cãi "phân biệt chủng tộc".
Sự cố trong khoang hạng nhất của Air France
Theo View From The Wing, một vụ tranh cãi đã xảy ra trên khoang hạng nhất của Air France khi có hành khách bày tỏ sự không hài lòng vì bị quay video trong chuyến bay. Người quay clip là Lemuel Plummer, Giám đốc điều hành nền tảng phát trực tuyến Zeus Network, đi cùng một nhóm người và ghi hình ngay trong khoang hành khách.
Theo diễn biến được chia sẻ trên mạng xã hội, một hành khách ngồi gần nhóm này đã lên tiếng yêu cầu rất lịch sự: “Xin đừng quay hình tôi” khi thấy máy quay được bật lên.
Tuy nhiên, sau đó Plummer đã phủ nhận việc đang quay người này và vẫn tiếp tục ghi hình trong suốt chuyến bay. Cuộc trao đổi sau đó nhanh chóng căng thẳng hơn, khi Plummer cáo buộc hành khách phản đối mình có hành vi phân biệt chủng tộc, cho rằng phản ứng đó xuất phát từ việc nhóm của ông là người da màu. Đoạn video ghi lại sự việc sau đó được lan truyền rộng rãi trên các nền tảng chia sẻ nội dung.
Một số trang tin chuyên về hàng không cho biết, hiện không có quy định quốc tế nào cấm tuyệt đối hành khách quay phim trên máy bay. Tuy nhiên, đa số các hãng hàng không đều yêu cầu hành khách tôn trọng quyền riêng tư của người khác, không tự ý quay chụp trong khoang hành khách khi chưa có sự đồng ý, đặc biệt là ở những không gian kín và riêng tư như khoang hạng nhất.
Theo nhiều ý kiến và phân tích của nhiều chuyên gia, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc hành khách có được phép quay phim trong khoang máy bay hay không, mà ở cách ứng xử khi người xung quanh tỏ rõ sự không thoải mái.
Các chuyên gia cho rằng, nếu muốn ghi hình trên chuyến bay, hành khách chỉ nên quay trong phạm vi không gian riêng của mình, tránh hướng máy quay trực tiếp vào người khác, đồng thời cần dừng ngay việc quay nếu có người bày tỏ không muốn xuất hiện trong khung hình. Trong trường hợp phát sinh tranh cãi, việc thông báo cho tổ bay để được hỗ trợ và xử lý phù hợp được xem là giải pháp cần thiết.
Nhiều bình luận trên báo chí cũng nhấn mạnh rằng, dù nhiều hãng hàng không cho phép hành khách chụp ảnh, quay video để lưu giữ kỷ niệm hoặc chia sẻ trải nghiệm, việc tôn trọng quyền riêng tư của những người cùng khoang vẫn là nguyên tắc quan trọng nhằm tránh những hiểu lầm và xung đột không đáng có.
Hiện nay, chưa có văn bản quốc tế riêng quy định cụ thể về “quyền không bị quay phim trên máy bay”. Tuy vậy, nhiều hãng hàng không đã ban hành chính sách nội bộ cho phép hành khách chụp ảnh, quay video trong chuyến bay, với điều kiện không ảnh hưởng đến an toàn bay, không cản trở công việc của phi hành đoàn và không xâm phạm quyền riêng tư của người khác.
Khi việc quay phim gây khó chịu hoặc dẫn đến tranh cãi, tổ bay thường sẽ can thiệp và xử lý dựa trên quy tắc ứng xử chung trên máy bay.
Tại Việt Nam, Thông tư 41/2020/TT-BGTVT sửa đổi, bổ sung Thông tư 13/2019/TT-BGTVT đã quy định chi tiết Chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không Việt Nam. Theo đó, việc ghi âm, ghi hình trong khu vực hạn chế; điểm kiểm tra an ninh hàng không; nơi làm việc của cơ quan quản lý Nhà nước tại cảng hàng không phải được đơn vị chủ quản cho phép bằng văn bản.
Quyền riêng tư không chỉ là câu chuyện ồn ào trên khoang hạng nhất của Air France, mà tại Việt Nam cũng từng chạm tới nhiều cảm xúc trái chiều. Hình ảnh Hoa hậu Kỳ Duyên ngồi trong khoang hạng thương gia bị chụp lén khi cô đang trạng thái tự nhiên, riêng tư sau đó bị lan truyền trên mạng xã hội, khi chưa hề có sự đồng ý, đã khơi lên cuộc tranh luận gay gắt: giữa sự tò mò của công chúng và ranh giới mong manh của quyền riêng tư - đâu mới là giới hạn cần được tôn trọng?
Từ những câu chuyện đó, có thể thấy dù là người nổi tiếng hay hành khách bình thường, mỗi cá nhân đều có quyền được tôn trọng hình ảnh và sự riêng tư khi di chuyển bằng máy bay.
Việc quay phim, chụp ảnh trong khoang cần được nhìn nhận theo hướng cân bằng: vừa cho phép hành khách ghi lại trải nghiệm cá nhân, vừa bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư của người khác - một nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi trong đời sống xã hội cũng như trong các quy định pháp luật.
