Cục Quản lý xuất nhập cảnh vừa tổ chức Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 215/2026/NĐ-CP của Chính phủ về an ninh hàng không và các Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết thi hành Nghị định.
Theo đó, ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Đây là đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước hoàn thiện mới về thể chế đối với lĩnh vực hàng không dân dụng, trong đó lần đầu tiên xác lập rõ Bộ Công an là cơ quan thực hiện quản lý nhà nước về an ninh hàng không, thực hiện chức năng Nhà chức trách an ninh hàng không của Việt Nam.
Cụ thể, Luật dành riêng Chương IX (từ Điều 91 đến Điều 98) quy định về an ninh hàng không, khẳng định đây là bộ phận cấu thành quan trọng của an ninh quốc gia.
Theo đó, Bộ Công an là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an ninh hàng không. Lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh được giao nhiệm vụ trực tiếp tham mưu, xây dựng, tổ chức thực hiện và duy trì Chương trình an ninh hàng không quốc gia; chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh với các hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng như khủng bố, cướp tàu bay, buôn lậu, gây rối hoặc các hành vi đe dọa an ninh khác.
Việc phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà chức trách hàng không và Nhà chức trách an ninh hàng không theo quy định của Luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm phù hợp với các tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và Công ước Chicago.
Để cụ thể hóa các quy định của Luật, ngày 18/6/2026, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 215/2026/NĐ-CP về an ninh hàng không; Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026 quy định chi tiết Chương trình đào tạo, huấn luyện an ninh hàng không dân dụng Việt Nam và Thông tư số 115/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026 quy định về thẻ, giấy phép, chứng nhận an ninh hàng không.
Phát biểu tại hội nghị, Đại tá Vũ Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh nhấn mạnh, việc ban hành nghị định và các thông tư là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thống nhất công tác quản lý nhà nước về an ninh hàng không theo mô hình mới.
Đại tá Vũ Văn Quân đề nghị các đơn vị, địa phương và doanh nghiệp nhanh chóng nghiên cứu, quán triệt, đưa các quy định mới vào thực tiễn, bảo đảm thực hiện đúng, thống nhất và hiệu quả.
Có thể khẳng định, Luật, Nghị định và các Thông tư nói trên đã hình thành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tương đối đầy đủ, thống nhất, tạo hành lang pháp lý quan trọng để triển khai thực hiện toàn diện chức năng quản lý nhà nước về an ninh hàng không theo mô hình tổ chức mới.
Theo ĐBQH Trịnh Xuân An, điểm thay đổi quan trọng nhất tại Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 là tư duy phát triển. Nếu trước đây luật chủ yếu tập trung quản lý hoạt động hàng không thì nay hướng tới kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế hàng không hiện đại.
Sau gần 20 năm thực thi, Luật Hàng không dân dụng năm 2006 đã góp phần thúc đẩy ngành phát triển. Tuy nhiên, nhu cầu vận tải tăng nhanh, nhiều sân bay quá tải, yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế ngày càng cao khiến nhiều quy định không còn phù hợp.
Luật mới trước hết tháo gỡ nút thắt về đầu tư hạ tầng khi mở rộng cơ chế huy động nguồn lực xã hội tham gia xây dựng, khai thác và quản lý kết cấu hạ tầng hàng không. Đây là bước chuyển từ tư duy Nhà nước đầu tư là chính sang Nhà nước kiến tạo, thu hút các nguồn lực xã hội.
Một thay đổi mang tính chiến lược là mở rộng khái niệm từ "vận tải hàng không" sang "kinh tế hàng không". Trên thế giới, giá trị của ngành không chỉ đến từ vận chuyển hành khách và hàng hóa mà còn từ logistics, thương mại, bảo dưỡng tàu bay, đào tạo nhân lực, dịch vụ kỹ thuật, tài chính và phát triển đô thị sân bay.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các dự án như Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Nếu tận dụng tốt cơ chế mới, Long Thành có thể không chỉ là sân bay trung chuyển mà còn trở thành trung tâm logistics và cực tăng trưởng của cả vùng Đông Nam Bộ.
Luật cũng lần đầu mở hành lang pháp lý cho hàng không tầm thấp - lĩnh vực gắn với máy bay không người lái, phương tiện cất hạ cánh thẳng đứng, logistics thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, cứu hộ và y tế khẩn cấp. Theo tôi, đây sẽ là một động lực tăng trưởng mới trong tương lai.
