Mỹ ngày 8/9 công bố 36 lệnh trừng phạt mới liên quan Iran, nhắm vào ngành hàng không và mạng lưới hỗ trợ Tehran mua máy bay, công nghệ nhạy cảm.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp mới nhằm đình chỉ hoạt động của Mahan Air, hãng hàng không Iran đã nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).
Washington cũng nhắm tới các công ty bình phong, trung gian nước ngoài và những tuyến đường vận chuyển mà Mỹ cho rằng Iran sử dụng để tiếp cận máy bay và công nghệ nhạy cảm có nguồn gốc từ Mỹ.
Cụ thể, Bộ Tài chính Mỹ đã nhắm vào 27 hãng hàng không Iran, cùng một số công ty có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), với cáo buộc hỗ trợ Mahan Air mua ít nhất ba chiếc Boeing 777 vào mùa hè năm nay. Những máy bay này trước đó đã bị loại khỏi khai thác ở các thị trường khác.
Các biện pháp cũng nhắm tới Ibrahim Ali Mohamed Mohamed Mahran, công dân Ai Cập sống tại UAE và là giám đốc điều hành ECT Aviation Support, cùng chi nhánh của công ty tại Anh.
Ngoài ra, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cũng áp đặt trừng phạt đối với hai công ty có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ và Malaysia, với cáo buộc cung cấp dịch vụ cho các chuyến bay quốc tế của Mahan Air và điều phối hoạt động vận chuyển hàng hóa.
Washington cũng đưa ra cảnh báo rộng hơn đối với các công ty và cá nhân nước ngoài hỗ trợ các hãng hàng không Iran thông qua việc chuyển giao máy bay, cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa hoặc hỗ trợ hoạt động đại lý bán hàng.
Cùng với việc bổ sung các đối tượng vào danh sách trừng phạt, OFAC đã đình chỉ ba giấy phép liên quan đến hoạt động hàng không Iran.
Các giấy phép này trước đây cho phép một số chuyến bay quá cảnh và cho phép các hãng hàng không không thuộc Mỹ khai thác máy bay thương mại có nguồn gốc từ Mỹ hoặc do Mỹ kiểm soát vào Iran.
Động thái này làm gia tăng áp lực lên khả năng duy trì đội bay và mạng lưới khai thác của các hãng hàng không Iran, vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn máy bay, phụ tùng và công nghệ từ nước ngoài.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Scott Bessent cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang coi các hãng hàng không, tài sản kỹ thuật số và ngành hàng hải là những mục tiêu tiềm năng trong chiến dịch gây sức ép kinh tế lên Tehran.
Ông cảnh báo các bên tiếp tục giao dịch với các hãng hàng không Iran có nguy cơ bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, mọi tài sản và lợi ích của các công ty, cá nhân bị chỉ định tại Mỹ sẽ bị phong tỏa và phải báo cáo cho OFAC. Các hành vi vi phạm lệnh trừng phạt có thể dẫn đến những hình phạt dân sự và hình sự.
Các biện pháp mới được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Trump tiếp tục siết chặt sức ép kinh tế đối với Iran, khi căng thẳng tại Trung Đông bước sang tháng thứ bảy.
Bộ Tài chính Mỹ cho rằng các biện pháp trừng phạt mới sẽ gây thêm áp lực lên những kênh giúp Iran tiếp cận máy bay, phụ tùng, công nghệ và các dịch vụ hàng không quốc tế.
Đối với ngành hàng không Iran, việc Mỹ mở rộng trừng phạt sang các hãng hàng không, công ty trung gian và mạng lưới hỗ trợ ở nước ngoài có thể khiến việc duy trì đội bay và tiếp cận nguồn cung quốc tế trở nên khó khăn hơn.
Động thái lần này vì thế không chỉ nhằm vào Mahan Air mà còn phát đi thông điệp tới các đối tác nước ngoài đang hỗ trợ ngành hàng không Iran: tiếp tục giao dịch với các hãng hàng không Iran có thể kéo theo nguy cơ bị Washington trừng phạt và mất khả năng tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
Mahan Air từ lâu đã là một trong những mục tiêu chính của các biện pháp trừng phạt Mỹ.
Washington lần đầu áp đặt trừng phạt đối với hãng vào năm 2011, với cáo buộc Mahan Air hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Đến năm 2020, Mỹ tiếp tục trừng phạt một công ty có trụ sở tại Trung Quốc mà Washington cáo buộc hoạt động thay mặt Mahan Air.
Bộ Tài chính Mỹ cũng liên tục mở rộng mạng lưới mục tiêu xung quanh hãng. Riêng tháng 7/2026, Washington đã chỉ định sáu thực thể và cá nhân tại Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Iran, trong đó có một số công ty được cho là đóng vai trò đại lý bán hàng cho Mahan Air.
Động thái mới nhất cho thấy Washington đang chuyển từ việc nhắm riêng vào Mahan Air sang gây sức ép rộng hơn lên toàn bộ hệ sinh thái hàng không Iran.
