Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), đơn vị khai thác phần lớn các sân bay quốc tế trong nước có các chuyến bay đến Trung Đông, đối mặt với nguy cơ thất thu khoảng 10,9 triệu USD mỗi tháng từ các khoản phí phục vụ hành khách và dịch vụ tại cảng hàng không nếu các chuyến bay bị cắt giảm.
Cục Hàng không Việt Nam vừa có đánh giá tác động của xung đột Trung Đông đối với ngành hàng không dân dụng Việt Nam do ảnh hưởng xung đột Trung Đông. Theo đó, không chỉ các hãng hàng không chịu áp lực chi phí và điều chỉnh đường bay mà ngay cả các đơn vị cung cấp dịch vụ hàng không trong nước cũng bắt đầu ghi nhận mức thất thu đáng kể.
Theo đánh giá của lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam, tình hình xung đột tại Trung Đông hiện mang tính chất phức tạp và khó dự báo thời điểm kết thúc. Một trong những ảnh hưởng dễ nhận thấy là sự sụt giảm nhu cầu du lịch và giao thương trực tiếp giữa Việt Nam với khu vực Trung Đông.
Các đường bay kết nối hoặc quá cảnh tại những trung tâm hàng không lớn như Dubai, Doha hay Abu Dhabi chịu tác động từ tâm lý lo ngại của hành khách về mức độ an toàn của không phận trong khu vực. Những tour du lịch cao cấp từ Việt Nam đến Trung Đông, vốn có giá từ khoảng 100 - 130 triệu đồng mỗi hành trình, đã bị hủy bỏ hoàn toàn trong thời gian gần đây.
Tác động không chỉ dừng lại ở lĩnh vực du lịch. Việc vận chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và châu Âu thông qua các trung tâm trung chuyển tại Trung Đông cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Nhiều lô hàng xuất khẩu, đặc biệt là linh kiện điện tử và hàng may mặc, những mặt hàng chủ lực của Việt Nam, đang phải đối mặt với tình trạng chậm trễ và chi phí vận chuyển tăng cao.
Đáng chú ý, khi các tuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu, Bắc Mỹ hoặc châu Phi qua khu vực Trung Đông bị hạn chế, hành khách buộc phải lựa chọn các hành trình thay thế thông qua những điểm trung chuyển tại Đông Nam Á hoặc Đông Bắc Á.
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, trong ngắn hạn, các hãng hàng không trong khu vực khó có thể bổ sung ngay năng lực vận chuyển để đáp ứng sự gia tăng đột biến về nhu cầu, khiến giá vé máy bay trên các tuyến đường dài có xu hướng tăng lên.
Đối với các hãng hàng không Việt Nam, dù hiện chưa có hãng nào khai thác đường bay thẳng đến Trung Đông, nhưng các chuyến bay liên lục địa vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể.
Các chuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu của Vietnam Airlines phải điều chỉnh lộ trình để tránh các vùng không phận tiềm ẩn rủi ro như Iran, Iraq và khu vực lân cận.
Theo đó, máy bay phải bay theo hai hành lang thay thế: hành lang phía Bắc qua Trung Á và Trung Quốc, hoặc hành lang phía Nam qua Nam Á và bán đảo Arab.
Việc thay đổi lộ trình khiến thời gian bay kéo dài thêm khoảng 10 - 15 phút cho mỗi chuyến. Dù con số này không quá lớn về mặt thời gian, nhưng lại kéo theo chi phí nhiên liệu và khai thác tăng lên đáng kể, ước tính khoảng 2.000 USD cho mỗi chuyến bay.
Không chỉ chi phí vận hành tăng, các hãng hàng không còn phải đối mặt với nguy cơ gia tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh nếu xung đột tiếp tục leo thang.
Theo tính toán của cơ quan quản lý, mức phí bảo hiểm này có thể tăng thêm từ 10 - 15% đối với các tàu bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa có vùng bay tiếp giáp khu vực xung đột. Đây là yếu tố có thể làm gia tăng đáng kể chi phí khai thác của các hãng hàng không trong dài hạn.
Trong khi đó, các hãng hàng không Trung Đông, vốn đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới vận tải giữa Việt Nam với châu Âu và Bắc Mỹ, cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tình hình chiến sự.
Hiện có ba hãng hàng không Trung Đông gồm Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways đang khai thác tổng cộng sáu đường bay từ các thành phố Abu Dhabi, Jebel Ali, Dubai và Doha đến Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, với tần suất trung bình khoảng 12 chuyến mỗi ngày.
Các hãng này sử dụng các sân bay trung chuyển tại Doha, Dubai và Abu Dhabi như những “hub” chiến lược để vận chuyển hành khách từ Bắc Mỹ (bờ Đông), châu Âu và châu Phi đến Việt Nam.
Chỉ riêng trong tháng 1/2026, các hãng hàng không này đã vận chuyển khoảng 141.000 lượt hành khách và 11.000 tấn hàng hóa giữa Việt Nam và các thị trường quốc tế thông qua mạng lưới trung chuyển tại Trung Đông.
Tuy nhiên, kể từ cuối tháng 2, do ảnh hưởng của tình hình chiến sự và những hạn chế về không phận, nhiều chuyến bay của các hãng này đã phải hủy bỏ, khiến gần hàng chục nghìn hành khách bị ảnh hưởng.
Không chỉ ảnh hưởng đến các hãng hàng không và hành khách, xung đột tại Trung Đông còn kéo theo những tác động đáng kể đối với hoạt động của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không tại Việt Nam.
Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam, Trung Đông hiện là trạm trung chuyển cho khoảng 25–30% lượng hàng linh kiện điện tử và công nghệ cao từ châu Âu về Việt Nam. Việc các chuyến bay bị hủy hoặc gián đoạn khiến nguồn cung linh kiện cho các nhà máy tại những trung tâm sản xuất lớn như Bắc Ninh và Thái Nguyên có nguy cơ bị thiếu hụt cục bộ.
Trong bối cảnh nhiều tập đoàn công nghệ lớn đang đặt cơ sở sản xuất tại khu vực này, sự gián đoạn chuỗi cung ứng dù chỉ trong thời gian ngắn cũng có thể gây ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất.
Ở góc độ hạ tầng và dịch vụ hàng không, tác động tài chính đã bắt đầu thể hiện rõ rệt. Nếu tình hình chiến sự kéo dài, việc các hãng hàng không Trung Đông giảm hoặc tạm dừng khai thác sẽ khiến các đơn vị cung cấp dịch vụ hàng không trong nước mất đi một nguồn thu đáng kể.
Cụ thể, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) ước tính hoạt động điều hành bay có thể thất thu khoảng 250.000 USD mỗi tuần, tương đương gần 1 triệu USD mỗi tháng.
Trong khi đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), đơn vị khai thác phần lớn các sân bay trong nước, cũng đối mặt với nguy cơ thất thu khoảng 10,9 triệu USD mỗi tháng từ các khoản phí phục vụ hành khách và dịch vụ tại cảng hàng không nếu các chuyến bay bị cắt giảm.
Trước những diễn biến khó lường của tình hình chiến sự, Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát các biến động của khu vực Trung Đông nhằm kịp thời đưa ra các giải pháp ứng phó.
Mục tiêu đặt ra là hạn chế tối đa thiệt hại cho các hãng hàng không và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trong nước, đồng thời bảo đảm hoạt động vận tải hàng không được duy trì an toàn và ổn định.
Một trong những biện pháp được xem xét là phối hợp với ACV để điều chỉnh giảm giá dịch vụ sân đỗ cho các hãng hàng không bị ảnh hưởng. Trong trường hợp xung đột kéo dài, cơ quan quản lý cũng sẽ rà soát lại các chính sách liên quan để đề xuất những điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.
Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cũng đang làm việc với các hãng hàng không trong nước để xem xét khả năng áp dụng phụ thu nhiên liệu trong trường hợp giá dầu tăng mạnh do tác động của xung đột.
Đây là giải pháp từng được nhiều hãng hàng không trên thế giới áp dụng trong các giai đoạn biến động giá nhiên liệu nhằm giảm bớt áp lực chi phí khai thác.
Ngoài ra, Cục Hàng không Việt Nam đã thiết lập cơ chế theo dõi thường xuyên tình hình khai thác với sự tham gia của các hãng hàng không Trung Đông đang hoạt động tại Việt Nam, gồm Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways.
Cơ chế này nhằm cập nhật kịp thời tình hình đóng, mở không phận của các quốc gia trong khu vực vùng Vịnh như Iran, Iraq, Israel, Qatar, Kuwait, Bahrain, Syria, UAE và Jordan, từ đó giúp các hãng hàng không điều chỉnh kế hoạch khai thác phù hợp.
Đồng thời, cơ quan quản lý cũng phối hợp với Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) để theo dõi tình hình công dân Việt Nam tại khu vực Trung Đông, chuẩn bị sẵn sàng các phương án bảo hộ công dân nếu xung đột leo thang hoặc kéo dài.
