Qatar Airways đã ngừng hoạt động những chiếc Airbus A330 chở khách cuối cùng trong đội bay, đồng thời biệt phái một số phi công sang hãng hàng không Rwanda.
Quyết định của Qatar Airways được đưa ra trong bối cảnh chiến tranh kéo dài giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran tiếp tục gây gián đoạn ngành hàng không vùng Vịnh và làm thay đổi bài toán khai thác đối với các dòng máy bay cũ.
Theo dữ liệu từ Planespotters.net, đội bay Airbus của Qatar Airways có sự thay đổi đáng kể từ năm 2025 sang 2026.
Năm 2025, Qatar Airways sở hữu 123 máy bay Airbus, trong đó 107 chiếc đang khai thác và 16 chiếc nằm lưu kho. Riêng dòng Airbus A330 có 16 chiếc, gồm 14 chiếc đang hoạt động và 2 chiếc lưu kho.
Đến tháng 9/2026, quy mô đội bay Airbus giảm còn 110 chiếc, trong đó 97 chiếc đang khai thác. Đáng chú ý, 13 chiếc Airbus A330 đều đang nằm lưu kho, cho thấy Qatar Airways đã dừng khai thác thương mại dòng máy bay này.
Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề và dữ liệu mà Reuters phỏng vấn, 7 tháng sau khi cuộc khủng hoảng tại Trung Đông bùng phát Qatar Airways đã cho ngừng hoạt động những chiếc Airbus A330 chở khách cuối cùng trong đội bay.
Động thái này đánh dấu bước đi mới trong quá trình loại bỏ các máy bay thân rộng thế hệ cũ, vốn từng được nhiều hãng hàng không giữ lại lâu hơn dự kiến để đáp ứng nhu cầu đi lại phục hồi mạnh sau đại dịch COVID-19.
Qatar Airways từng thuê bốn máy bay Airbus A330 từ Oman Air. Trước đó, Oman Air đã mua số máy bay thân rộng này từ một hãng khác vào năm 2025 và dự kiến tiếp tục khai thác đến năm 2026, nhưng những chiếc máy bay này chưa bao giờ được đưa vào khai thác thương mại.
Một trong những chiếc Airbus A330 đã được RwandAir, hãng hàng không quốc gia Rwanda, mua lại hồi đầu năm nay. Qatar Airways có mối quan hệ lâu dài với RwandAir, trong đó hai hãng có thỏa thuận liên danh.
Theo các nguồn tin, một nhóm phi công Qatar Airways, trong đó có những người chưa lái máy bay thương mại kể từ khi chiến tranh bắt đầu, đã được biệt phái sang RwandAir.
Các thông tin về việc điều chuyển phi công và quá trình loại biên đội Airbus A330 của Qatar Airways chưa từng được công bố.
Người phát ngôn Qatar Airways cho biết việc hãng thường xuyên đánh giá lại đội bay là hoạt động bình thường, nhằm "loại bỏ các máy bay cũ hơn và đưa vào sử dụng các máy bay mới hơn, hiệu quả hơn khi chúng được bàn giao". Trong 5 năm tới, Qatar Airways dự kiến nhận thêm 138 máy bay mới.
Theo số liệu do hãng cung cấp, Qatar Airways hiện vận hành đội bay gồm 239 máy bay chở khách và 30 máy bay chở hàng, với sự kết hợp giữa máy bay Airbus và Boeing. Tính đến tháng 3/2026, Airbus A330 chiếm khoảng 7% đội máy bay chở khách của hãng.
Quyết định loại bỏ Airbus A330 diễn ra trong bối cảnh chi phí nhiên liệu hàng không tăng mạnh do chiến tranh tại Trung Đông. Theo Reuters, giá nhiên liệu máy bay đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến tranh tại Iran bắt đầu từ ngày 28/2/2026, khiến việc tiếp tục khai thác những máy bay thân rộng thế hệ cũ trở nên kém hấp dẫn về mặt kinh tế.
Cuộc chiến đã tác động đến các hãng hàng không trên toàn cầu, đặc biệt là các trung tâm hàng không lớn tại Trung Đông như Doha và Dubai, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2. Dù hoạt động bay đã phục hồi gần mức trước chiến tranh, các hãng hàng không trong khu vực vẫn phải đối mặt với chi phí cao hơn và những hạn chế trong khai thác.
Với Qatar Airways, việc cho ngừng hoạt động những chiếc Airbus A330 cũ hơn và tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn có thể giúp hãng hạn chế chi phí trong giai đoạn giá nhiên liệu tăng cao. Các nhà phân tích cho rằng trong điều kiện hiện nay, để máy bay nằm đất có thể rẻ hơn đáng kể so với việc tiếp tục khai thác.
Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay, những chiếc Airbus A330 còn lại mà Qatar Airways thuê từ Oman Air đang đậu tại Teruel, Tây Ban Nha, hoặc Doha và đã nằm im trong nhiều tháng do tác động của cuộc chiến.
Hai chiếc Airbus A330 đang đậu tại Doha, được Qatar Airways thuê từ công ty cho thuê máy bay Jetran, dự kiến được trả lại cho bên cho thuê vào tháng 10/2026.
Airbus A330 là một trong những dòng máy bay thân rộng thế hệ cũ được các hãng hàng không trên thế giới giữ lại lâu hơn dự kiến sau đại dịch.
Những dòng máy bay này ban đầu được kỳ vọng sẽ dần bị thay thế bởi các thế hệ máy bay mới tiết kiệm nhiên liệu hơn, nhưng tình trạng chậm giao máy bay mới cùng nhu cầu đi lại tăng mạnh đã khiến quá trình loại bỏ bị kéo dài.
Hiện giá nhiên liệu tăng cao đang đảo ngược xu hướng này. Theo số liệu trung bình 7 ngày do Cirium Ascend tính toán, số chuyến bay sử dụng Airbus A330-200 và Airbus A330-300 trên toàn cầu đã giảm khoảng 12% so với tháng 9/2025.
Cirium cho biết hiện có khoảng 801 chiếc Airbus A330-200 và Airbus A330-300 đang hoạt động trên toàn cầu. Trong khi đó, Airbus đã sản xuất và bàn giao tổng cộng 1.437 chiếc thuộc hai phiên bản này. Các mẫu Airbus A330 đời đầu hiện không còn được sản xuất.
Đối với Qatar Airways, tác động của cuộc chiến còn thể hiện ở năng lực vận chuyển hành khách. Theo Cirium Ascend, tính đến tháng 9, số ghế-km cung ứng (ASK) trung bình trong 7 ngày của hãng thấp hơn gần 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Emirates cũng ghi nhận mức giảm 10%, trong khi năng lực vận chuyển hành khách toàn cầu gần như không thay đổi.
Qatar Airways hiện khai thác trung bình ít hơn 12% số chuyến bay so với cùng kỳ năm 2025 và sử dụng ít hơn 4% máy bay. Tuy nhiên, theo Cirium, hãng đang trên đà phục hồi công suất và mở rộng mạng bay trở lại vào năm 2027.
Những khó khăn vận hành của Qatar Airways cũng trở nên rõ rệt hơn do sự gián đoạn trên diện rộng đối với các hãng hàng không vùng Vịnh và việc một phần hành khách quá cảnh chuyển sang các trung tâm trung chuyển cạnh tranh.
Ông Dan Taylor, người đứng đầu bộ phận tư vấn của IBA, cho biết hồi đầu tháng 9/2026: "Các hãng hàng không Trung Đông không khai thác loại máy bay này nhiều do những hạn chế về việc sử dụng không phận tại khu vực đó".
Trong khi giảm quy mô đội Airbus A330, Qatar Airways đang tìm cách duy trì năng lực bay của đội ngũ phi công được đào tạo trên dòng máy bay này.
Người phát ngôn Qatar Airways cho biết: "Một nhóm phi công lái máy bay Airbus A330 của Qatar Airways đang được đề nghị cơ hội biệt phái ngắn hạn tự nguyện sang RwandAir", đồng thời cho biết chương trình này tạo cơ hội bay có giá trị cho các phi công, đồng thời hỗ trợ yêu cầu hoạt động của cả hai hãng hàng không. Tuy nhiên, hãng không cho biết thời gian cụ thể của chương trình biệt phái.
Theo Qatar Airways, việc điều động hơn chục nhân viên sang RwandAir sẽ giúp các phi công đã được đào tạo để khai thác Airbus A330 tiếp tục duy trì giờ bay. Các chương trình biệt phái phi công cũng thường được các hãng hàng không triển khai trong khuôn khổ quan hệ đối tác quốc tế.
RwandAir chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Trong một bài đăng trên X hồi tháng 8, hãng cho biết đã nhận chiếc Airbus A330 đầu tiên trong tổng số 5 máy bay Airbus A330 dự kiến tiếp nhận.
Việc loại bỏ Airbus A330 không đồng nghĩa Qatar Airways thu hẹp chiến lược đội bay trong dài hạn. Ngược lại, hãng đang tiếp tục nhận các máy bay thế hệ mới nhằm phục vụ kế hoạch tăng trưởng trong những năm tới.
Theo dữ liệu của Qatar Airways, hãng đã nhận hai máy bay thân rộng cỡ lớn từ Airbus và hai máy bay từ Boeing trong năm nay.
Người phát ngôn hãng cho biết từ tháng 9/2026 đến cuối năm 2027, Qatar Airways dự kiến loại bỏ 6 máy bay hiện có và nhận thêm 19 máy bay mới.
Trong 5 năm tới, hãng dự kiến nhận 138 máy bay mới. Để phục vụ các mục tiêu tăng trưởng kéo dài đến những năm 2030, Qatar Airways hiện có tổng cộng 410 máy bay đang đặt mua từ Boeing và Airbus. Trong số này có 160 chiếc được công bố trong chuyến thăm Qatar của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 5/2025.
Như vậy, việc loại bỏ hoàn toàn Airbus A330 cho thấy Qatar Airways đang đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang đội bay mới trong bối cảnh chi phí nhiên liệu và môi trường khai thác tại Trung Đông thay đổi.
Trong ngắn hạn, chiến lược này giúp hãng hạn chế việc vận hành các máy bay tiêu hao nhiên liệu hơn, đồng thời duy trì nguồn nhân lực thông qua chương trình biệt phái phi công. Về dài hạn, hãng vẫn đặt trọng tâm vào các máy bay thế hệ mới để phục vụ kế hoạch mở rộng công suất và mạng bay khi thị trường hàng không khu vực ổn định trở lại.
