Một mẫu tiêm kích mang hình dáng kỳ lạ như cánh dơi vừa bất ngờ xuất hiện trong cuộc đua phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới cho Hải quân Mỹ.
Với tham vọng đạt tốc độ gấp bốn lần âm thanh - Mach 4, mẫu tiêm kích SM-39 Razor nhanh hơn đáng kể so với các thiết kế đang được đề xuất bởi những “ông lớn” như Boeing hay Northrop Grumman.
Theo các thông tin công bố gần đây, công ty hàng không vũ trụ ít tên tuổi Stavatti Aerospace đã giới thiệu mẫu tiêm kích SM-39 Razor như một ứng viên cho chương trình F/A-XX – dự án then chốt nhằm định hình sức mạnh không quân hải quân Mỹ từ nay đến những năm 2040.
Sự xuất hiện của Stavatti được xem là một yếu tố bất ngờ trong một cuộc chơi vốn lâu nay chỉ xoay quanh các tập đoàn quốc phòng hàng đầu nước Mỹ.
F/A-XX: nền tảng sức mạnh thế hệ tiếp theo
Chương trình F/A-XX được Hải quân Mỹ khởi động nhằm phát triển một dòng máy bay chiến đấu thế hệ sáu mới, thay thế cho phi đội F/A-18E/F Super Hornet đang dần lạc hậu. Đây được coi là trụ cột tương lai của không quân hải quân Mỹ trong bối cảnh môi trường tác chiến trên biển ngày càng phức tạp và bị đe dọa bởi các hệ thống phòng không, tên lửa tầm xa và cảm biến hiện đại của đối phương.
Khác với Không quân Mỹ, lực lượng đang theo đuổi một máy bay ưu tiên tuyệt đối cho nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không, Hải quân Mỹ nhấn mạnh rằng các yêu cầu tác chiến trên tàu sân bay đòi hỏi một giải pháp riêng biệt. Máy bay F/A-XX phải đủ linh hoạt để đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc, từ không chiến, tấn công tầm xa các mục tiêu mặt đất và mặt biển, cho tới tác chiến điện tử trong môi trường bị đối phương kiểm soát dày đặc.
Chính sự khác biệt này đã mở ra cơ hội, ít nhất là trên lý thuyết, cho những ý tưởng thiết kế phi truyền thống như SM-39 Razor được đưa vào bàn thảo.
Yêu cầu đặt ra cho F/A-XX không chỉ dừng ở khả năng chiến đấu thuần túy. Máy bay tương lai của Hải quân Mỹ còn phải đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy trên không, có khả năng điều phối các biên đội máy bay không người lái chiến đấu hợp tác, còn gọi là Collaborative Combat Aircraft.
Những UAV này có thể mang theo cảm biến, vũ khí hoặc đảm nhiệm các nhiệm vụ nguy hiểm thay cho phi công, qua đó mở rộng đáng kể tầm tác chiến và khả năng sống còn của toàn đội hình. Điều này đòi hỏi tiêm kích F/A-XX phải có tầm bay xa, tải trọng lớn, hệ thống máy tính mạnh và năng lực kết nối vượt trội, đồng thời vẫn chịu được những điều kiện khắc nghiệt khi cất và hạ cánh trên boong tàu sân bay giữa đại dương.
Cho đến nay, Boeing và Northrop Grumman vẫn được xem là hai ứng viên nặng ký nhất, nhờ kinh nghiệm hàng chục năm trong việc thiết kế và sản xuất máy bay hải quân. Việc Stavatti xuất hiện như một “lựa chọn thứ ba” vì thế thu hút không ít sự chú ý, nhưng cũng đi kèm nhiều hoài nghi.
SM-39 Razor: thiết kế gây tranh cãi
Điểm khiến SM-39 Razor lập tức trở thành tâm điểm chính là hình dáng khác thường của nó. Theo các hình ảnh mô phỏng do Stavatti công bố, máy bay sở hữu cấu trúc ba thân (triple-fuselage) gắn liền với cánh có độ cong biến thiên, tích hợp trong một thân – cánh hòa trộn.
Tổng thể thiết kế khiến nhiều người liên tưởng đến những mẫu tiêm kích tàng hình trong phim khoa học viễn tưởng hơn là một chiến đấu cơ hạm truyền thống của Hải quân Mỹ.
Về mặt thông số, Stavatti đưa ra những tuyên bố đầy tham vọng. Công ty cho biết SM-39 có thể đạt tốc độ tối đa Mach 4, gấp đôi tốc độ mà các thiết kế F/A-XX khác được đồn đoán có thể đạt tới. Ngoài ra, máy bay còn được cho là có khả năng bay hành trình siêu âm không đốt sau ở Mach 2,5.
Stavatti cũng liệt kê hàng loạt ưu thế khác như tầm bay chiến thuật, trần bay, tải trọng vũ khí, tốc độ leo cao và lực đẩy vượt trội. Đáng chú ý, khung thân của SM-39 được cho là sử dụng vật liệu bọt titan (titanium foam) thay vì composite carbon truyền thống, nhằm tăng khả năng chịu nhiệt và độ bền kết cấu.
Nếu những con số này là chính xác, SM-39 Razor sẽ vượt xa các đối thủ về hiệu năng thuần túy, một khoảng cách đủ lớn để vừa gây tò mò, vừa làm dấy lên làn sóng nghi ngờ trong giới phân tích hàng không quân sự.
Sự hoài nghi xoay quanh SM-39 không chỉ đến từ thiết kế khác lạ, mà còn từ các giới hạn vật lý rất khó vượt qua. Nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu một động cơ turbofan, dù là loại chu trình thích ứng thế hệ mới, có thực sự đủ khả năng đẩy một tiêm kích hạm lên tốc độ Mach 4 hay không.
Việc kiểm soát luồng khí ở vận tốc cận siêu vượt âm vốn đã cực kỳ phức tạp, đặc biệt với cấu trúc nhiều thân, nơi các sóng xung kích có thể tương tác và gây mất ổn định khí động học.
Vấn đề sống còn cũng là một dấu hỏi lớn. Ở tốc độ cực cao, nhiệt độ bề mặt máy bay có thể tăng lên khoảng 400 độ C. Mức nhiệt này khiến việc duy trì các lớp phủ tàng hình trở nên vô cùng khó khăn, đồng thời làm gia tăng đáng kể dấu hiệu hồng ngoại.
Một số nhà phê bình thậm chí cho rằng, trong điều kiện đó, SM-39 có nguy cơ trở thành một “ngọn đuốc bay” – dễ bị các hệ thống cảm biến hiện đại phát hiện, điều hoàn toàn đi ngược lại triết lý tàng hình vốn là nền tảng của chiến tranh trên không hiện đại.
Ý tưởng táo bạo hay chỉ là giấc mơ trên giấy?
Ngoài những thách thức kỹ thuật, hồ sơ hoạt động của Stavatti Aerospace cũng khiến nhiều người dè dặt. Được thành lập từ năm 1994 và đặt trụ sở tại Niagara Falls, bang New York, Stavatti tự mô tả mình là một công ty thiết kế “từ trang giấy trắng”.
Trong hơn ba thập kỷ hoạt động, hãng đã công bố hàng loạt ý tưởng máy bay quân sự và dân sự, nhưng chưa từng chế tạo thành công một nguyên mẫu kích thước đầy đủ nào. Theo các ước tính công khai, doanh thu hàng năm của Stavatti chỉ vào khoảng 3 triệu USD, với lực lượng nhân sự khoảng 25 người, một quy mô rất nhỏ nếu so với các tập đoàn quốc phòng hàng đầu.
Nguồn tài chính của công ty được cho là đến từ sự kết hợp giữa đầu tư tư nhân, các ưu đãi của chính quyền, đề xuất hợp đồng và khai thác sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, cho đến nay, Hải quân Mỹ vẫn chưa xác nhận việc đã nhận được một đề xuất chính thức nào từ Stavatti trong khuôn khổ chương trình F/A-XX.
Lịch sử hàng không từng chứng kiến những trường hợp “kẻ ngoài cuộc” tạo nên bất ngờ lớn. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, SM-39 Razor vẫn chỉ là một concept chưa được kiểm chứng, tồn tại chủ yếu trên các bản vẽ và hình ảnh mô phỏng.
Trong một chương trình có tầm quan trọng chiến lược như F/A-XX, nơi độ tin cậy, năng lực sản xuất và kinh nghiệm thực tiễn đóng vai trò sống còn, con đường để một công ty nhỏ như Stavatti chen chân vào danh sách ứng viên thực sự vẫn còn rất xa.
Dù vậy, sự xuất hiện của SM-39 Razor cũng cho thấy cuộc đua giành ưu thế trên không trong tương lai không thiếu những ý tưởng táo bạo và Hải quân Mỹ, ít nhất về mặt lý thuyết, vẫn để ngỏ cánh cửa cho những cách tiếp cận khác biệt.
