Vươn xa

Hàng không ‘khát’ nhân lực chất lượng cao trước chu kỳ phát triển mới

Nam Bình • 03/04/2026 08:51

Sự mở rộng đội bay, tăng tốc đầu tư hạ tầng và làn sóng chuyển đổi công nghệ đang đẩy ngành hàng không Việt Nam vào một “cơn khát” nhân lực chưa từng có.

Không chỉ thiếu về số lượng, bài toán còn trở nên phức tạp hơn khi nguồn lao động chất lượng cao đang bị cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế, đặt các doanh nghiệp trước áp lực vừa tuyển dụng, vừa giữ chân nhân sự trong dài hạn.

Áp lực nhân lực lan rộng toàn ngành

Trao đổi với Tạp chí Hàng không, TS. Nguyễn Tiến Thịnh - Giám đốc chương trình Kinh doanh quốc tế, phụ trách chuyên ngành Kinh tế Hàng không Thông minh (Trường Đại học Hoa Sen) nhận định, trong 3-5 năm tới, ngành hàng không Việt Nam không chỉ là "phục hồi" mà đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Theo TS Nguyễn Tiến Thịnh, có 3 yếu tố cốt lõi thúc đẩy nhu cầu nhân lực, gồm các siêu dự án hạ tầng mà trọng điểm là Cảng Hàng không quốc tế Long Thành cùng việc nâng cấp các sân bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài. Điều này tạo ra một "cơn khát" nhân lực vận hành và quản lý cảng cực lớn.

Cùng với đó là sự mở rộng biên chế đội tàu bay, các hãng hàng không nội địa đang liên tục ký kết các hợp đồng mua mới tàu bay thân rộng để phục vụ mạng bay quốc tế, các hãng cần thêm nhân lực cho đội ngũ kỹ thuật và khai thác.

Ngoài ra, xu hướng chuyển đổi số và hàng không xanh thúc đẩy ngành cần tuyển dụng những nhân sự không chỉ giỏi nghiệp vụ truyền thống mà còn phải làm chủ được công nghệ và các tiêu chuẩn bền vững quốc tế.

“Việc mở rộng hệ thống hạ tầng hàng không, đặc biệt là sự hình thành mô hình “đô thị sân bay” như tại Long Thành, đang mở ra những cơ hội việc làm rõ rệt cho sinh viên ngành hàng không. Không chỉ dừng lại ở các vị trí trực tiếp trong ngành, sự phát triển này còn kéo theo nhu cầu nhân lực ở các lĩnh vực liên quan như logistics và kinh doanh quốc tế”, TS Thịnh nhận định.

Ngoài ra, với chính sách mở rộng cho khu vực tư nhân tham gia ngành hàng không, xu hướng tích hợp đa phương thức và số hóa logistics cùng với định hướng phát triển “kinh tế tầm thấp” (Low Altitude Economy – LAE)…, nhu cầu nhân lực có kiến thức liên ngành ngày càng cao. Trong khi đó, đây là những ngành đào tạo còn khá mới mẻ và có ít cơ sở đào tạo.

Còn theo PGS.TS Trần Hoài An - Giám đốc Học viện Hàng không Việt Nam, nhu cầu nhân lực sẽ tăng trưởng khoảng 15-20% mỗi năm trong thời gian tới. Đây là "thời điểm vàng" cho những bạn trẻ có sự chuẩn bị bài bản về cả kỹ năng chuyên môn lẫn ngoại ngữ.

“

Ngành hàng không Việt Nam đang đối mặt
"cơn khát" nhân lực vận hành và quản lý cực lớn với mức tăng trưởng từ 15-20% mỗi năm!

PGS.TS Trần Hoài An - Học viện Hàng không Việt Nam.

Theo PGS.TS Trần Hoài An, ba nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng cao nhất đối với sinh viên mới tốt nghiệp ngành hàng không hiện nay gồm: Kỹ thuật và Bảo dưỡng tàu bay (Engineering), nhóm Quản trị và Khai thác mặt đất (Ground Operations) và nhóm Logistics và Chuỗi cung ứng hàng không (Air Cargo).

Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu hụt nhân lực đã xuất hiện rõ nét trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch và ngày càng trở nên nghiêm trọng. Nhiều doanh nghiệp liên tục đăng tuyển nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự phù hợp, đặc biệt ở các vị trí yêu cầu chuyên môn cao.

Áp lực tuyển dụng không tập trung ở một vài vị trí riêng lẻ mà lan rộng trên toàn hệ thống. Trong đó, phi công và kỹ sư bảo dưỡng tiếp tục là hai nhóm nhân lực khan hiếm nhất do yêu cầu đào tạo kéo dài và chi phí rất cao.

Nhân lực hàng không Việt Nam đứng trước “cuộc đua toàn cầu”

Không chỉ đối mặt với áp lực nội tại, ngành hàng không Việt Nam còn chịu tác động mạnh từ thị trường lao động quốc tế. Trong bối cảnh hàng không toàn cầu phục hồi, các hãng bay tại khu vực ASEAN và Trung Đông mở rộng quy mô và đẩy mạnh tuyển dụng, tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp đối với nguồn nhân lực Việt Nam.

Thực tế, nhiều lao động trẻ trong ngành đã lựa chọn làm việc cho các hãng hàng không nước ngoài nhờ những chính sách tuyển dụng hấp dẫn.

Chỉ trong 3 tháng đầu năm nay, hàng loạt các hãng hàng không tên tuổi trên thế giới như Emirates, Eva Air hay Kuwait Airways, Air China… liên tục tổ chức các chương trình tuyển dụng nhân sự tại Việt Nam.

Trong khi đó, thời điểm tháng 3 - 5/2026 được đánh giá là là “mùa tuyển dụng vàng” tại TP.HCM với hàng nghìn cơ hội công việc mới từ các hãng bay quốc tế. Vị trí tuyển dụng đa dạng từ phi công, tiếp viên hàng không với nhân viên phục vụ mặt đất, đại diện hãng tại sân bay…

Nguyễn Ánh Dương (23 tuổi, TP.HCM), sau khi tốt nghiệp đại học, đã quyết định gia nhập EVA Air thay vì lựa chọn hãng bay trong nước để bắt đầu hành trình sự nghiệp tiếp viên hàng không của mình. Quyết định này đến từ sự cân nhắc về thu nhập, chi phí đầu vào và môi trường làm việc quốc tế.

Câu chuyện của Dương không phải là cá biệt. Nhiều phi công Việt Nam cũng lựa chọn tích lũy kinh nghiệm tại các hãng bay quốc tế trước khi quay về nước, thậm chí gắn bó lâu dài với thị trường nước ngoài. Điều này khiến nguy cơ “chảy máu chất xám” trong ngành hàng không ngày càng rõ rệt.

Chênh lệch thu nhập là một trong những nguyên nhân chính. Theo số liệu từ Vietnam Airlines, tiền lương phi công Việt Nam trong nhiều năm chỉ bằng khoảng 40-60% so với phi công nước ngoài.

Giai đoạn gần đây, mức lương bình quân của phi công Việt dao động từ khoảng 115 - 134 triệu đồng/tháng, trong khi phi công nước ngoài có thể đạt tới gần 280 triệu đồng/tháng, tùy theo cung - cầu thị trường.

Khoảng cách này tạo ra áp lực lớn trong việc giữ chân nhân lực. Theo thống kê, từ năm 2020 đến nay, nhiều phi công Việt Nam đã rời bỏ hãng bay trong nước để chuyển sang làm việc cho các hãng khác với chế độ đãi ngộ hấp dẫn hơn.

Riêng trong giai đoạn 2023-2025, Vietnam Airlines cho rằng, mỗi năm có thể có từ 120 - 240 phi công Việt Nam xin thôi việc để “đầu quân” cho các hãng bay có môi trường làm việc toàn cầu và mức thu nhập hấp dẫn hơn.

Khi thiếu hụt phi công, các hãng hàng không buộc phải thuê phi công nước ngoài để duy trì hoạt động khai thác. Tuy nhiên, giải pháp này làm gia tăng đáng kể chi phí do phải chi trả thêm các khoản như lương, nhà ở, bảo hiểm và phí quản lý. Việc phụ thuộc vào nguồn nhân lực bên ngoài cũng khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động trong dài hạn.

Không chỉ phi công, các vị trí như kỹ sư bảo dưỡng, tiếp viên và nhân sự điều hành cũng chịu áp lực cạnh tranh tương tự. Các hãng hàng không quốc tế ngày càng chú ý đến thị trường Việt Nam như một nguồn cung nhân lực tiềm năng, nhờ lực lượng lao động trẻ, được đào tạo bài bản và có khả năng thích ứng nhanh.

Ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, hiện toàn ngành chỉ có khoảng 44.000 nhân lực, một con số chưa tương xứng với nhu cầu vận hành của các sân bay lớn cũng như tốc độ tăng trưởng chung.

Việc thiếu hụt nhân sự cùng với sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các hãng bay quốc tế do đó đặt ra yêu cầu các hãng hàng không trong nước phải liên tục xây dựng các chính sách giữ chân người lao động đủ hấp dẫn.

“Bài toán không chỉ là đào tạo thêm, mà là đào tạo đúng và giữ được người, nếu không ngành hàng không sẽ tiếp tục rơi vào thế bị động ngay trong chu kỳ tăng trưởng mới”, vị chuyên gia nhấn mạnh.