Trước diễn biến phức tạp của xung đột quân sự khu vực Trung Đông, các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam đang tạm thời giảm các tour đường dài và chuyển hướng sang các điểm đến gần hơn trong khu vực.
Sự thay đổi này đang tạo ra những dịch chuyển đáng chú ý về nhu cầu vận tải hàng không, buộc các hãng bay phải điều chỉnh mạng đường bay, cơ cấu khai thác và chiến lược thương mại để thích ứng.
Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp lữ hành, những ngày gần đây lượng yêu cầu thay đổi lịch bay, hủy hoặc dời tour liên quan đến các hành trình đi châu Âu và Trung Đông gia tăng rõ rệt. Nguyên nhân không chỉ đến từ yếu tố tâm lý lo ngại rủi ro mà còn bởi những biến động trực tiếp trong hoạt động khai thác hàng không.
Ông Nguyễn Ngọc An, Phó Tổng giám đốc Công ty Lữ hành Vietluxtour, cho biết công ty đang nhận được nhiều yêu cầu từ khách hàng muốn thay đổi hành trình bay giữa Việt Nam và các điểm đến ở châu Âu, Trung Đông.
Theo ông An, những khách có lịch bay trong tháng 3 này thường xin dời ngày hoặc hủy vé. Trong khi đó, các đoàn tour trọn gói dự kiến khởi hành vào tháng 4 - 5 cũng chịu ảnh hưởng, nhiều khách bày tỏ tâm lý phân vân vì hiện tại doanh nghiệp đang vào giai đoạn hoàn tất thủ tục xin visa.
Một khó khăn lớn đối với doanh nghiệp lữ hành là giá vé máy bay đang tăng mạnh. Theo ông An, có những tour châu Âu trước đây giá khoảng 60 - 70 triệu đồng/khách, nhưng những ngày qua có thời điểm riêng giá vé máy bay đã lên tới gần 100 triệu đồng. Với mức giá này, việc đổi hãng bay cho tour trọn gói gần như rất khó thực hiện.
Tình trạng tương tự cũng được nhiều doanh nghiệp du lịch khác ghi nhận. Ông Phan Trà, Giám đốc Công ty du lịch Tugo thông tin, để giảm rủi ro trong giai đoạn thị trường chưa ổn định, doanh nghiệp ông buộc phải điều chỉnh chiến lược khai thác, chuyển hướng sang những thị trường có đường bay ổn định hơn.
Theo đó, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc hoặc các điểm đến Đông Nam Á đang trở thành lựa chọn thay thế được ưu tiên. Khi tình hình Trung Đông ổn định trở lại, các tuyến tour đường dài mới có thể phục hồi.
Còn theo ông Phạm Anh Vũ, Phó Tổng giám đốc Công ty Du lịch Việt, các tour châu Âu thường bay quá cảnh tại Dubai, Doha hoặc Abu Dhabi. Tuy nhiên, khi không phận tại khu vực này bị hạn chế hoặc đóng cửa, nhiều chuyến bay phải thay đổi lộ trình, bay vòng hoặc điều chỉnh giờ cất hạ cánh. Điều này khiến lịch trình của các đoàn khách bị xáo trộn, thậm chí ảnh hưởng đến toàn bộ chương trình tour.
Do đó, doanh nghiệp lữ hành đang ưu tiên lựa chọn các hãng bay không đi qua Trung Đông, chẳng hạn các chuyến bay thẳng Hà Nội - Paris hoặc các hành trình trung chuyển tại Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản. Mặc dù chi phí có thể cao hơn, nhưng lịch trình ổn định và ít nguy cơ gián đoạn.
Cùng với đó, nhiều tuyến tour Trung Đông - Bắc Phi như Dubai, Saudi Arabia, Jordan hay Ai Cập đang chứng kiến lượng khách đăng ký mới giảm mạnh. Một số đoàn dự kiến khởi hành trong tháng 3 - 4 đã phải tạm dừng, trong khi nhiều du khách xin hủy vì lo ngại tình hình an ninh.
Các doanh nghiệp du lịch cho biết nhu cầu du lịch của khách Việt không giảm, nhưng đang dịch chuyển sang các điểm đến thay thế. Đông Bắc Á, Đông Nam Á và các hành trình bay ngắn đang trở thành lựa chọn phổ biến hơn.
Sự xoay trục của ngành du lịch đang buộc các hãng hàng không phải điều chỉnh chiến lược khai thác trong thời gian rất ngắn. Trong bối cảnh đó, các hãng bay đang nhanh chóng tái cấu trúc mạng đường bay, tập trung nhiều hơn vào các tuyến khu vực - nơi nhu cầu du lịch đang tăng lên.
Ông Lê Hồng Hà - Tổng giám đốc Vietnam Airlines nhận định, những biến động tại Trung Đông có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá nhiên liệu, điều hành không phận và tâm lý thị trường hàng không toàn cầu.
Do đó, hãng bay này đang theo dõi sát diễn biến thị trường để xây dựng các phương án ứng phó, đảm bảo an toàn khai thác và duy trì ổn định hoạt động, đặc biệt là trong dịp 30/4 – 1/5 và cao điểm hè sắp tới.
Lãnh đạo Vietnam Airlines cũng cho rằng, trước diễn biến phức tạp của thị trường và giá nhiên liệu hàng không, nhiều đường bay có thể không còn đảm bảo bù đắp chi phí biến đổi, buộc phải xem xét tạm dừng, hủy chuyến hoặc giảm tần suất khai thác.
Lãnh đạo Vietnam Airlines Group do đó đã thống nhất xác định tình hình xung đột tại Trung Đông là “tình trạng chiến tranh” để kích hoạt cơ chế điều hành khẩn cấp trong toàn hệ thống.
Các đơn vị được yêu cầu bám sát diễn biến tình hình, hạn chế tối đa các chuyến công tác nước ngoài không thực sự cần thiết và quán triệt chủ trương chung là tiết giảm tối đa để tập trung nguồn lực cho công tác điều hành, bảo đảm hoạt động của đơn vị thông suốt.
Những ngày qua, Vietnam Airlines cũng đã điều chỉnh một số đường bay châu Âu, đồng thời bổ sung khoảng 30 chuyến bay nhằm giải tỏa hành khách bị ảnh hưởng khi các hãng hàng không Trung Đông tạm dừng khai thác. Hãng cũng đang xem xét phương án chuyển một phần máy bay về khai thác tại Đông Nam Á để tận dụng nhu cầu khu vực.
Khảo sát của Tạp chí Hàng không cho thấy, đội bay thân hẹp Airbus A321 của hãng đang được ưu tiên bố trí cho các đường bay Đông Nam Á và Đông Bắc Á, những thị trường có nhu cầu tăng trong bối cảnh du khách chuyển hướng khỏi các hành trình quá cảnh Trung Đông.
Bên cạnh Vietnam Airlines, Vietjet cũng đang điều chỉnh lịch bay linh hoạt để tăng cường kết nối giữa các điểm đến du lịch ngắn ngày. Những đường bay khu vực hoặc nội khối ASEAN được xem là hướng đi giúp duy trì hệ số sử dụng ghế trong bối cảnh thị trường đường dài biến động.
Ngoài việc điều chỉnh mạng bay, các hãng cũng triển khai nhiều biện pháp tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu khai thác. Các giải pháp bao gồm tối ưu tải trọng, điều chỉnh tốc độ bay, tăng cường bảo dưỡng để cải thiện hiệu suất động cơ và tái cơ cấu đội bay theo từng loại đường bay.
Ở góc độ chiến lược dài hạn, các chuyên gia cho rằng xu hướng du lịch ngắn ngày trong khu vực có thể kéo dài nếu bất ổn địa chính trị và giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao. Điều này đặt ra yêu cầu các hãng hàng không Việt Nam phải nhanh chóng thích nghi với cấu trúc thị trường mới.
Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các tuyến đường dài, các hãng cần phát triển mạnh hơn mạng bay khu vực, đặc biệt là các đường bay trực tiếp tới Đông Bắc Á, Đông Nam Á và các trung tâm trung chuyển lớn như Singapore, Seoul hay Tokyo. Bên cạnh đó, chính sách giá vé linh hoạt và các gói dịch vụ phù hợp với nhu cầu du lịch ngắn ngày cũng sẽ trở thành yếu tố quan trọng để thu hút hành khách.
