Căng thẳng quân sự tại Venezuela khiến nhiều chuyến bay ở khu vực Caribe bị hủy và hoạt động hàng không gián đoạn.
Hàng trăm chuyến bay tại khu vực Caribe đã bị hủy trong ngày 3/1, khiến hàng nghìn hành khách rơi vào tình trạng mắc kẹt giữa cao điểm đi lại cuối kỳ nghỉ Năm Mới, sau khi Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Venezuela và ban hành các hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động bay trong khu vực.
Theo Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), các hãng hàng không thương mại và tư nhân của Mỹ được yêu cầu tránh không phận Venezuela và một số khu vực lân cận tại Caribe, do “nguy cơ mất an toàn bay liên quan đến các hoạt động quân sự đang diễn ra”. FAA nhấn mạnh đây là biện pháp phòng ngừa cần thiết nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hàng không dân dụng trong bối cảnh tình hình an ninh diễn biến nhanh và khó lường.
Phát biểu trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy cho biết các lệnh hạn chế không phận chỉ mang tính tạm thời và sẽ được dỡ bỏ khi điều kiện cho phép. Tuy nhiên, ông thừa nhận tác động tức thời của quyết định này là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh lưu lượng bay tăng mạnh dịp đầu năm.
Puerto Rico và Aruba chịu ảnh hưởng nặng nề
Dữ liệu từ nền tảng theo dõi chuyến bay FlightAware cho thấy, riêng tại sân bay quốc tế Luis Muñoz Marín ở Puerto Rico, khoảng 400 chuyến bay đi và đến đã bị hủy trong ngày 3/1, chiếm gần 60% tổng số chuyến bay dự kiến. Ngoài ra, ít nhất 15 chuyến bay khởi hành từ San Juan trong ngày 4/1 cũng đã bị hủy do hệ lụy dây chuyền từ việc đóng cửa không phận.
Tại Aruba, sân bay quốc tế Queen Beatrix ghi nhận 91 chuyến bay bị hủy, tương đương hơn một nửa tổng số chuyến trong ngày. Nhiều hành khách cho biết họ phải chờ đợi hàng giờ, thậm chí nhiều ngày, để được sắp xếp lại hành trình trong bối cảnh các chuyến bay thay thế nhanh chóng kín chỗ.
Các điểm đến khác như Bonaire và Curacao cũng đối mặt nguy cơ gián đoạn, khi nhiều hãng hàng không buộc phải điều chỉnh hoặc kéo dài lộ trình bay để tránh khu vực bị hạn chế.
Hàng loạt hãng hàng không lớn bị ảnh hưởng
Danh sách các hãng chịu tác động trực tiếp bao gồm American Airlines, Delta Air Lines, United Airlines, Southwest Airlines, JetBlue Airways và Frontier Airlines. JetBlue, hãng có mạng lưới khai thác dày đặc tại Caribe cho biết đã phải hủy khoảng 215 chuyến bay do việc đóng cửa không phận liên quan đến các hoạt động quân sự. Tuy nhiên, hãng cũng lưu ý rằng các chuyến bay đến Cộng hòa Dominica và Jamaica hiện không nằm trong phạm vi hạn chế.
American Airlines xác nhận đã tạm dừng toàn bộ các chuyến bay tại khu vực Đông Caribe trong ngày 3/1, trong khi United và Delta cho biết đang tiếp tục đánh giá tình hình để quyết định kế hoạch khai thác những ngày tới.
Hãng hàng không KLM của Hà Lan cũng phát đi cảnh báo về nguy cơ gián đoạn lịch bay tới Aruba, Bonaire và Curacao, cho thấy tác động của các lệnh hạn chế không phận không chỉ giới hạn trong phạm vi các hãng hàng không Mỹ.
Nỗ lực hỗ trợ hành khách, nhưng khó khôi phục ngay lập tức
Để giảm thiểu thiệt hại và hỗ trợ hành khách, nhiều hãng hàng không đã áp dụng chính sách miễn phí đổi chuyến, miễn chênh lệch giá vé và cho phép chuyển sang các chuyến bay khác trong cùng tháng. Chính sách này được áp dụng tại hơn 10 sân bay trong khu vực Caribe.
Tuy nhiên, giới chuyên gia hàng không cảnh báo rằng ngay cả khi FAA dỡ bỏ lệnh hạn chế, việc khôi phục hoàn toàn hoạt động bay có thể mất thêm thời gian. Nguyên nhân là do nhiều tổ bay, máy bay và đội ngũ kỹ thuật đang bị “kẹt” tại các sân bay trung chuyển, khiến việc điều phối lại nhân sự và lịch bay trở nên phức tạp.
“Đóng cửa không phận không chỉ ảnh hưởng đến một ngày khai thác, mà còn tạo ra hiệu ứng domino kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần,” một chuyên gia hàng không nhận định.
Các hãng hàng không lớn của Mỹ đã ngừng khai thác các đường bay trực tiếp đến Venezuela từ nhiều năm trước. American Airlines là hãng cuối cùng chấm dứt các chuyến bay tới quốc gia Nam Mỹ này vào năm 2019 do tình hình an ninh bất ổn kéo dài.
Diễn biến tại Caribe lần này một lần nữa cho thấy hàng không dân dụng ngày càng dễ bị tổn thương trước các xung đột quân sự và căng thẳng địa chính trị, tương tự những gì từng xảy ra tại không phận Ukraine, Nga, Trung Đông và khu vực Vịnh Ba Tư trong những năm gần đây. Việc phải tránh không phận xung đột không chỉ làm gián đoạn lịch trình, mà còn khiến chi phí khai thác tăng cao do lộ trình bay dài hơn và tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn.
Trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela tiếp tục gây tranh cãi và vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế, ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt thêm một điểm nóng mới, nơi an toàn bay buộc phải được đặt lên hàng đầu, dù phải đánh đổi bằng sự gián đoạn lớn đối với hành khách và các hãng hàng không.
