Công ty khởi nghiệp Isar Aerospace của Đức đã làm nên lịch sử khi đưa tên lửa Spectrum lên quỹ đạo từ Trung tâm Vũ trụ Andoeya ở miền Bắc Na Uy.
Tên lửa Spectrum được phóng lúc 16h12 ngày 5/9 theo giờ miền Đông Mỹ, tương đương 20h12 UTC và 22h12 giờ địa phương tại Na Uy. Chỉ hơn bảy phút sau, tên lửa đã đi vào quỹ đạo hình elip quanh Trái đất.
Đây là tên lửa thương mại đầu tiên đạt quỹ đạo từ Tây Âu. Thành công này được đánh giá là cột mốc quan trọng đối với ngành công nghiệp phóng tên lửa của châu Âu, trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực đang tìm cách phát triển năng lực đưa vệ tinh lên quỹ đạo từ lãnh thổ của chính mình.
“Đây là một sự kiện lịch sử - lịch sử đối với Spectrum, lịch sử đối với Isar và cả với châu Âu”, Nikolaos Perakis, kỹ sư trưởng của Spectrum tại Isar Aerospace, nói trong buổi phát trực tuyến vụ phóng.
Spectrum là tên lửa hai tầng, cao khoảng 28 mét, được Isar Aerospace thiết kế để đưa các tải trọng nhỏ và trung bình lên quỹ đạo Trái đất tầm thấp.
Đây là lần phóng thứ hai của Spectrum. Trong chuyến bay đầu tiên vào tháng 3/2025, tên lửa cất cánh từ Andoeya đã gặp sự cố và rơi xuống biển chưa đầy một phút sau khi phóng.
Cuộc điều tra sau đó xác định van thông hơi mở ngoài ý muốn và tên lửa mất kiểm soát là những sự kiện khởi phát dẫn đến sự cố.
Isar sau đó tiến hành một loạt thử nghiệm và điều chỉnh trước chuyến bay thứ hai. Lịch phóng liên tục bị trì hoãn do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự cố với van điều áp, thời tiết xấu, một chiếc thuyền xâm nhập khu vực an toàn và vụ rò rỉ tại bình áp suất bọc composite.
Lần thử ngày 15/6/2026 cũng phải dừng lại sau khi Isar phát hiện hoạt động bất thường trong hệ thống chất lỏng của tên lửa. Sau khi xử lý vấn đề, Spectrum được đưa trở lại bệ phóng cho nhiệm vụ lần này.
“Chúng tôi đã gặp một số trở ngại, nhưng chúng tôi đã vượt qua và trở nên mạnh mẽ hơn”, kỹ sư trưởng Petrakis nói, đồng thời nhấn mạnh thành công lần này là kết quả của khối lượng công việc kỹ thuật lớn của toàn bộ đội ngũ.
Khác với chuyến bay đầu tiên không mang tải trọng khả dụng, lần phóng này Spectrum mang theo năm vệ tinh nhỏ và một thí nghiệm khoa học.
Sau khi đạt quỹ đạo ban đầu hình elip, với điểm thấp nhất khoảng 180 km và điểm cao nhất khoảng 500 km, tầng trên của Spectrum thực hiện một lần đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo trước khi triển khai tải trọng.
Khoảng hai giờ sau khi phóng, Isar thông báo tên lửa đã đáp ứng các yêu cầu của nhiệm vụ và triển khai các thiết bị theo kế hoạch.
Vụ phóng lần này vừa là nhiệm vụ kiểm định phương tiện, vừa là chuyến bay đầu tiên của Isar mang tải trọng lên quỹ đạo.
Thành công của công ty khởi nghiệp Isar Aerospace diễn ra trong bối cảnh châu Âu thúc đẩy năng lực tự chủ trong lĩnh vực không gian. Thủ tướng Đức, Friedrich Merz từng đến thăm địa điểm phóng của Isar Aerospace hồi tháng 3/2026, thể hiện sự ủng hộ đối với ngành công nghiệp tên lửa trong nước.
Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Na Uy Cecilie Myrseth đánh giá việc có thể phóng vệ tinh từ Andoeya là bước đột phá đối với ngành công nghiệp phóng tên lửa châu Âu, đồng thời giúp tăng cường khả năng tiếp cận không gian và an ninh của Na Uy cũng như châu Âu.
Na Uy không phải quốc gia duy nhất theo đuổi mục tiêu này. Thụy Điển đang phát triển năng lực phóng tại bãi phóng Esrange, trong khi Anh hướng tới khai thác cảng vũ trụ SaxaVord ở quần đảo Shetland của Scotland.
Trong khi đó, các công ty châu Âu như ArianeGroup đang khai thác cơ sở phóng tại Trung tâm Vũ trụ Guiana thuộc Pháp ở Nam Mỹ. Trên thị trường toàn cầu, SpaceX của Mỹ vẫn là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu lĩnh vực phóng vệ tinh.
Việc phát triển các tên lửa và bãi phóng ngay tại châu Âu được kỳ vọng giúp khu vực này giảm phụ thuộc vào các cơ sở bên ngoài, đồng thời tạo năng lực đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về vệ tinh liên lạc, quan sát Trái đất và các ứng dụng không gian.
Isar Aerospace kỳ vọng Spectrum sẽ trở thành phương tiện phóng chủ lực cho các vệ tinh nhỏ và trung bình trong tương lai. Tên lửa được thiết kế để có khả năng đưa khoảng 1.000 kg tải trọng lên quỹ đạo Trái đất tầm thấp.
Công ty cho biết nhà máy sản xuất gần Munich có khả năng chế tạo hơn 30 tên lửa mỗi năm, tạo nền tảng cho việc mở rộng hoạt động thương mại nếu Spectrum duy trì được độ tin cậy trong các chuyến bay tiếp theo.
Tuần trước, Isar cho biết đã nhận khoảng 200 triệu euro từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) để phát triển các tên lửa mới và mở rộng cơ sở hạ tầng thử nghiệm, phóng.
Doanh nghiệp Đức cũng đang phát triển một địa điểm phóng thứ hai tại Canada. “Chuyến bay số 2 là một cột mốc rất lớn, một thành công lớn. Nhưng đây mới chỉ là khởi đầu”, Petrakis nói.
Với việc Spectrum trở thành tên lửa thương mại đầu tiên đạt quỹ đạo từ Tây Âu, Isar Aerospace đã đặt một dấu mốc mới cho ngành công nghiệp không gian châu Âu và cuộc đua xây dựng năng lực phóng vệ tinh ngay trên lục địa này.
