A350-1000 khẳng định vị thế trong phân khúc đường bay dài và tải trọng lớn, nhưng Boeing chuẩn bị đối trọng để giành lại thị trường.
Boeing và Airbus là hai nhà sản xuất máy bay thương mại lớn nhất thế giới, cạnh tranh với nhau ở hầu hết mọi phân khúc, bao gồm cả thị trường đường bay dài và tải trọng lớn.
Trong phân khúc này, Airbus đã giữ vị thế vững chắc trong những năm gần đây, chủ yếu nhờ các mẫu A350-900 và A350-1000 đã được kiểm chứng, chứng nhận và đang được các hãng hàng không lớn khai thác như Qatar Airways, Singapore Airlines và British Airways.
Lịch sử dòng Boeing 777
Đầu những năm 1970, Boeing gặt hái thành công với đòng 747, thường được gọi là “Nữ hoàng bầu trời”. Tuy nhiên, vào cuối thập niên này, hãng giới thiệu ba mẫu mới: Boeing 757 để thay thế 727, Boeing 767 để cạnh tranh với Airbus A300, và ý tưởng 777 để đối đầu với McDonnell Douglas DC-10 và Lockheed L-1011.
Năm 1980, Boeing thu thập yêu cầu thông số kỹ thuật từ nhiều hãng hàng không trên thế giới, thúc đẩy việc phát triển thiết kế hoàn toàn mới.
Đến năm 1990, hãng công bố thiết kế sơ bộ cho 777 và nhanh chóng nhận được nhiều đơn đặt hàng từ các hãng như United Airlines, All Nippon Airways, Cathay Pacific và British Airways.
Chiếc 777 đầu tiên cất cánh vào tháng 6/1994 và sau chương trình thử nghiệm bay kéo dài, máy bay được Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Cơ quan Hàng không liên hợp châu Âu (JAA) chứng nhận vào tháng 4/1995.
United Airlines là hãng đầu tiên khai thác thương mại Boeing 777, chuyến bay ra mắt diễn ra ngày 7/6/1995 từ sân bay London Heathrow (Anh) đến Washington Dulles (Mỹ).
Sự ra đời của Boeing 777X
Kể từ khi ra mắt, Boeing 777 đã trở thành một trong những máy bay thành công nhất mọi thời đại, với hơn 1.750 chiếc được sản xuất từ năm 1993. Chúng được khai thác rộng rãi bởi các hãng như Emirates, Cathay Pacific, Air France và United Airlines. Tuy nhiên, sau khi Airbus tung ra A350-1000, đối thủ trực tiếp của 777-300ER, Boeing nhận ra rằng họ cần một thế hệ mới để đối phó.
Airbus A350 có lợi thế nhờ cấu trúc composite giúp tiết kiệm nhiên liệu, chi phí vận hành thấp và động cơ tiên tiến Rolls-Royce Trent XWB. Để cạnh tranh, Boeing đã khởi động chương trình 777X, dòng mới nhất của gia đình 777, với động cơ GE9X mạnh mẽ, cánh composite có đầu gập, và công nghệ từ 787.
Chương trình khởi động từ đầu những năm 2010 và dự kiến giao hàng cuối thập niên, nhưng bị trì hoãn nghiêm trọng do trục trặc động cơ GE9X và khủng hoảng Boeing 737 MAX.
Chiếc 777X nguyên mẫu chỉ cất cánh thử nghiệm lần đầu vào tháng 1/2020. Hiện tại, Boeing đặt mục tiêu chứng nhận và đưa vào khai thác thương mại vào năm 2026, muộn nhiều năm so với kế hoạch 2019 ban đầu.
Thiết kế và thông số kỹ thuật của 777X
Thiết kế tổng thể của 777X khá giống các mẫu trước, nhưng Boeing đã cải tiến nhiều điểm để cạnh tranh trong phân khúc máy bay thân rộng hiện đại, chẳng hạn như cánh sợi carbon mới lấy cảm hứng từ 787. Cánh máy bay dài hơn giúp cải thiện hiệu suất nhiên liệu và cũng có đầu cánh gập, cho phép 777X phù hợp với các cổng sân bay hiện có.
Ngoài ra, 777X được trang bị động cơ phản lực cánh quạt GE9X mới của General Electric. Đây là những động cơ phản lực lớn nhất từng được chế tạo, mỗi động cơ cung cấp cho máy bay lực đẩy hơn khoảng 45.000 kg. Theo Boeing, điều này cho phép máy bay đáp ứng các thông số kỹ thuật về hiệu suất được nêu trong bảng dưới đây.
Bên trong, cabin được mở rộng từ 231 lên 235 inch (khoảng 5,87 - 5,97 m), nhờ tường mỏng hơn, giúp chỗ ngồi thoải mái hơn dù vẫn bố trí 10 ghế mỗi hàng ở hạng phổ thông. Điều này giúp 777X có thể chứa tối đa 426 hành khách với cấu hình hai hạng ghế hoặc 357 hành khách với cấu hình ba hạng ghế.
Boeing 777X được đánh giá là đại diện cho thế hệ máy bay chở khách đường dài sức chứa lớn tiếp theo. Biến thể lớn nhất, 777-9, sẽ là máy bay hai động cơ lớn nhất từng chế tạo, với sức chứa tối đa 426 khách và tầm bay hơn 13.300 km.
Ngoài ra, động cơ GE9X sạch và tin cậy hơn, có thể tiết kiệm nhiên liệu hơn 10% so với GE90 trên 777-300ER.
Nhìn chung, 777X kết hợp sự tin cậy đã được chứng minh của dòng 777 với công nghệ tiên tiến có thể định hình lại thị trường đường dài thương mại. Máy bay này sẽ cung cấp sức chứa hành khách vượt trội nhưng vẫn tiết kiệm nhiên liệu hơn so với các đối thủ cạnh tranh.
Những cải tiến này khiến 777X không chỉ là sự thay thế cho các máy bay cũ như 747 và A380, mà còn là một lựa chọn mới cho các hãng hàng không đang tìm cách giảm chi phí và tăng năng lực trên các tuyến bay đường dài có nhu cầu cao.
Sự ra đời của 777X là thách thức lớn với Airbus trong phân khúc đường dài tải lớn, nơi Airbus đã đầu tư mạnh vào A350-1000.
Điều này có thể làm suy giảm thị phần Airbus, đặc biệt trong bối cảnh các hãng hàng không ưu tiên hiệu suất và sức chứa trên đường bay dài. 777X cũng là lựa chọn thay thế hiệu quả cho các máy bay bốn động cơ như 747 và A380, vốn không thành công như kỳ vọng.
Dù vậy, dòng máy bay A350 vẫn có những lợi thế cạnh tranh nhất định. Phiên bản lớn nhất, A350-1000, đã được chứng nhận vào tháng 11/2017 và khai thác lần đầu bởi Qatar Airways tháng 2/2018.
Dù nhỏ hơn và thể tích hàng hóa ít hơn 777X, A350-1000 vẫn có thể chở tối đa 410 hành khách trong cấu hình chuẩn và cực kỳ tiết kiệm nhiên liệu, khiến nó được nhiều hãng lớn ưa chuộng như Qatar Airways, British Airways, Cathay Pacific.