Dự án điện mặt trời gần sân bay Schiphol phải tháo dỡ 78.000 tấm pin do gây chói mắt phi công, ảnh hưởng an toàn bay.
Một dự án điện mặt trời quy mô lớn nằm gần sân bay Schiphol (Amsterdam, Hà Lan) đã phải đưa ra quyết định chưa từng có tiền lệ: tháo dỡ hàng chục nghìn tấm pin quang điện sau khi xác định hiện tượng phản chiếu ánh sáng gây chói mắt phi công, đe dọa an toàn bay.
Vấn đề trở nên nghiêm trọng vào đầu tháng 3 năm nay, khi đường băng Polderbaan - một trong những đường băng quan trọng nhất của sân bay Schiphol buộc phải đóng cửa đối với các chuyến bay đến trong khung giờ từ 10h đến 12h.
Theo giới chức hàng không, trong điều kiện trời nắng, ánh sáng phản chiếu từ các tấm pin mặt trời gần đó đã làm giảm đáng kể tầm nhìn của phi công trong giai đoạn tiếp cận hạ cánh.
Mặc dù hệ thống pin quang điện không nằm trực tiếp trong khu vực tiếp đất, nhưng góc phản xạ của ánh nắng mặt trời vẫn đủ để gây lóa mắt, tạo ra rủi ro tiềm ẩn cho hoạt động bay tại một trong những sân bay bận rộn nhất châu Âu.
Giải pháp triệt để, chi phí lớn
Sau nhiều tháng làm việc giữa sân bay Schiphol, đơn vị vận hành nhà máy điện mặt trời De Groene Energie Corridor (DGEC), chính quyền đô thị Haarlemmermeer và Bộ Cơ sở hạ tầng và Quản lý nước Hà Lan, một phương án xử lý đã được thống nhất và công bố vào tháng 8.
Theo đó, nhà máy điện mặt trời có diện tích khoảng 100 ha, gồm 4 cánh đồng pin, sẽ phải tháo dỡ toàn bộ các tấm pin tại 2 cánh đồng. Điều này đồng nghĩa khoảng 78.000 trong tổng số 230.000 tấm pin buộc phải di dời. Các tấm pin còn lại sẽ được phủ một lớp màng chuyên dụng chống phản chiếu hoặc thay thế bằng vật liệu không gây lóa.
Chính phủ Hà Lan yêu cầu hoàn tất toàn bộ các biện pháp khắc phục trước tháng 9/2026. Bộ Cơ sở hạ tầng và Quản lý nước thừa nhận đây là giải pháp “tốn kém”, khi việc tháo dỡ, sửa đổi và thay thế các mô-đun phát sinh chi phí lớn. Các bên liên quan sẽ cùng chia sẻ gánh nặng tài chính, trong đó riêng Bộ này đóng góp 6,8 triệu euro (khoảng 8 triệu USD).
Theo ông Leen van Bellen, quản lý thương mại và phát triển của công ty năng lượng BM Energy, tổng vốn đầu tư ban đầu của dự án lên tới hàng chục triệu euro. Việc tháo dỡ, xử lý, lưu kho và tìm đầu ra mới cho số lượng lớn mô-đun quang điện đã và đang tạo thêm áp lực tài chính đáng kể cho chủ đầu tư.
Sân bay Schiphol đã đề nghị ứng trước kinh phí cho việc tháo dỡ và lưu kho tạm thời như một biện pháp an toàn cần thiết, song tác động kinh tế đối với dự án điện mặt trời vẫn được đánh giá là rất lớn.
“Đau đầu” vì pin mặt trời gây chói mắt phi công
Vụ việc tại sân bay Schiphol không phải là trường hợp cá biệt. Trong hơn một thập kỷ qua, cùng với làn sóng phát triển năng lượng tái tạo, nhiều sân bay lớn trên thế giới đã từng ghi nhận hiện tượng chói lóa do phản chiếu ánh sáng từ các công trình mặt đất đặc biệt là các trang trại điện mặt trời, ảnh hưởng trực tiếp đến tầm nhìn của phi công trong giai đoạn cất hạ cánh.
Một trong những trường hợp điển hình nhất xảy ra tại Las Vegas (Mỹ) vào năm 2016. Khi nhà máy điện mặt trời Crescent Dunes đi vào vận hành, các phi công tiếp cận sân bay quốc tế McCarran (nay là Harry Reid) liên tục báo cáo hiện tượng chói lóa mạnh trong buồng lái. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) sau đó yêu cầu điều chỉnh hướng và bề mặt của các tấm phản xạ, đồng thời hạn chế khai thác trong một số khung giờ nhất định để bảo đảm an toàn bay.
Tại Boston, một dự án lắp đặt pin mặt trời trên mái gần đường tiếp cận sân bay Logan cũng từng bị phản đối mạnh mẽ. Các hãng hàng không lo ngại ánh sáng phản chiếu có thể làm phi công mất khả năng phân biệt đường băng trong điều kiện nắng gắt, buộc chính quyền địa phương phải điều chỉnh thiết kế và giảm diện tích lắp đặt.
Ở Vương quốc Anh, Cơ quan Hàng không Dân dụng (CAA) từng ban hành nhiều khuyến cáo sau khi các sân bay khu vực như Birmingham, Manchester và Gatwick ghi nhận phản ánh từ phi công về hiện tượng lóa mắt do các trang trại điện mặt trời mới xây dựng dọc trục tiếp cận. Dù chưa phải tháo dỡ quy mô lớn như tại Hà Lan, nhiều dự án đã phải thay đổi góc nghiêng tấm pin, bổ sung lớp phủ chống phản xạ hoặc điều chỉnh quy hoạch để tránh xung đột với hoạt động hàng không.
Tại Ấn Độ, nơi các sân bay ngày càng tận dụng năng lượng mặt trời để tự cung cấp điện, hiện tượng chói sáng cũng từng gây tranh cãi. Một số sân bay ở khu vực miền Trung và miền Tây nước này đã phải thuê chuyên gia đánh giá mô phỏng quang học, nhằm bảo đảm hệ thống pin trên mái nhà ga hoặc khu vực lân cận không gây ảnh hưởng đến buồng lái.
Tương tự, Australia - quốc gia có cường độ bức xạ mặt trời cao từng ghi nhận phản ánh từ phi công tại các sân bay khu vực khi các dự án năng lượng mặt trời nông nghiệp được triển khai sát đường băng. Giải pháp phổ biến là sử dụng tấm pin có hệ số phản xạ thấp và thiết kế ngay từ đầu theo tiêu chuẩn hàng không.
Các chuyên gia hàng không quốc tế nhận định, pin mặt trời bản thân không phải là mối nguy, nhưng vị trí, góc lắp đặt và đặc tính phản xạ mới là yếu tố then chốt. Khi đặt trong khu vực đường tiếp cận hoặc trục hạ cánh, chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể tạo ra hiện tượng lóa nguy hiểm, đặc biệt trong các pha bay quan trọng.
Trường hợp Schiphol cho thấy, nếu đánh giá tác động hàng không không đầy đủ ngay từ khâu quy hoạch, cái giá phải trả có thể lên tới hàng chục triệu euro, kèm theo nguy cơ gián đoạn khai thác sân bay. Đây cũng là lời cảnh báo đối với nhiều quốc gia đang đẩy mạnh điện mặt trời gần các cảng hàng không: năng lượng xanh chỉ thực sự bền vững khi được đặt trong khuôn khổ an toàn bay tuyệt đối.
