Ấn Độ và Saudi Arabia đang đầu tư hàng chục tỷ USD để xây dựng những sân bay có quy mô thuộc hàng lớn nhất thế giới, với tham vọng định hình lại bản đồ hàng không toàn cầu.
Ai sẽ trở thành trung tâm hàng không tiếp theo?
Trong nhiều thập kỷ, khi nhắc đến các siêu trung tâm hàng không toàn cầu, người ta thường nghĩ ngay đến Dubai, Singapore, London hay Atlanta. Tuy nhiên, một cuộc đua mới đang diễn ra ở châu Á, nơi Ấn Độ và Saudi Arabia đang lao vào cuộc đua xây dựng những sân bay có quy mô thuộc hàng lớn nhất thế giới.
Saudi Arabia đang xây dựng 1 sân bay được ví như "quái vật hàng không giữa sa mạc” Tâm điểm cho tham vọng của Saudi Arabia là King Salman International Airport tại Riyadh.
Theo quy hoạch được Quỹ Đầu tư Công Saudi Arabia (PIF) công bố, sân bay này sẽ rộng khoảng 57 km², có tới 6 đường băng song song và công suất từ 100 đến 120 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2030, trước khi tăng lên 185 triệu hành khách vào năm 2050. Nếu đạt được mục tiêu này, đây sẽ là một trong những sân bay có công suất lớn nhất hành tinh.
Điều đáng chú ý là Saudi Arabia không chỉ xây một sân bay, quốc gia không thiếu tiền này đang xây dựng cả một hệ sinh thái bao gồm hãng hàng không quốc gia mới Riyadh Air, các khu logistics hàng không và 1 khu thương mại tự do khổng lồ.
Saudi Arabia cho xây dựng hệ thống vận tải kết nối với Expo Riyadh 2030 cùng 1 mạng lưới du lịch phục vụ chương trình Vision 2030.
Mục tiêu cuối cùng là cạnh tranh trực tiếp với Dubai và Doha trong vai trò trung tâm trung chuyển giữa châu Âu, châu Á và châu Phi.
Trong khi Saudi Arabia tập trung vào một siêu hub, Ấn Độ đang mở rộng theo mô hình nhiều trung tâm, không chỉ 1 mà nhiều sân bay.
Hai dự án nổi bật nhất hiện nay là Noida International Airport (Jewar) và Navi Mumbai International Airport.
Noida International Airport vừa chính thức đi vào khai thác thương mại trong tháng 6/2026, trở thành sân bay quốc tế thứ hai phục vụ vùng thủ đô Delhi bên cạnh sân bay Indira Gandhi.
Giai đoạn đầu được thiết kế để giảm tải cho sân bay Delhi đang quá tải. Tuy nhiên, quy hoạch dài hạn của Ấn Độ tham vọng hơn rất nhiều.
Khi hoàn thành toàn bộ các giai đoạn mở rộng, Noida được kỳ vọng trở thành một trong những sân bay lớn nhất châu Á, phục vụ hàng chục triệu hành khách mỗi năm và là cửa ngõ mới của miền Bắc Ấn Độ.
Tại phía tây đất nước, Navi Mumbai International Airport đang nổi lên như sân bay chiến lược thứ hai của vùng Mumbai.
Sân bay đã bắt đầu khai thác từ cuối năm 2025 và chuẩn bị mở các đường bay quốc tế đầu tiên trong năm 2026. Dự án được xây dựng để giảm tải cho sân bay Mumbai vốn đã hoạt động gần mức giới hạn nhiều năm qua.
Đáng chú ý, Navi Mumbai vừa được vinh danh trong danh sách những sân bay đẹp nhất thế giới năm 2026 bởi giải thưởng Prix Versailles.
Động lực thúc đẩy cuộc đua xây dựng siêu sân bay
Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến cuộc đua xây dựng siêu sân bay tại các nước châu Á đến từ tăng trưởng hành khách.Ấn Độ hiện là thị trường hàng không tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Trong vòng 20 năm tới, nước này được dự báo sẽ trở thành thị trường hàng không lớn thứ ba hoặc thứ hai toàn cầu, chỉ sau Mỹ và có thể cạnh tranh với Trung Quốc. Các sân bay hiện hữu tại Delhi, Mumbai hay Bengaluru đều đang chịu áp lực quá tải.
Saudi Arabia thì lại có động lực khác, nước này muốn biến du lịch, logistics và hàng không thành một trụ cột kinh tế mới thay thế dần sự phụ thuộc vào dầu mỏ.
Cuộc cạnh tranh trung chuyển quốc tế vẫn đang diễn ra rất quyết liệt ở khu vực châu Á. Dubai thành công nhờ Emirates, Doha thành công nhờ Qatar Airways, Singapore thành công nhờ Singapore Airlines. Bởi vậy, Saudi Arabia tin rằng Riyadh Air cùng King Salman International Airport có thể tạo ra công thức tương tự.
Nguyên nhân tiếp theo vượt khỏi khuôn khổ ngành hàng không, mà cuộc cạnh tranh trong ngành này giờ đã trở thành cuộc đua giành vị thế quốc gia.
Ngày nay, sân bay không còn chỉ là nơi máy bay cất hạ cánh. Các quốc gia xem sân bay như biểu tượng sức mạnh kinh tế và công cụ thu hút đầu tư. Sân bay trở thành trung tâm logistics, và điều dễ thấy nhất là trở thành động lực phát triển bất động sản và du lịch.
Đó là lý do các dự án này đều có quy mô giống một thành phố mới hơn là một sân bay đơn thuần.
Giới hàng không cho rằng, trong cuộc đua này, ở ngắn hạn, lợi thế thuộc về Saudi Arabia. Riyadh nằm chính giữa ba châu lục Á – Âu – Phi, vị trí lý tưởng cho mô hình trung chuyển quốc tế giống Dubai hay Doha. Ngoài ra, Riyadh Air được xây dựng ngay từ đầu để phục vụ chiến lược hub toàn cầu.
Tuy nhiên về dài hạn, quy mô thị trường nội địa khổng lồ của Ấn Độ có thể tạo ra lợi thế rất khó đánh bại.
Trong khi Saudi Arabia phải thu hút hành khách quá cảnh quốc tế, các sân bay mới của Ấn Độ có sẵn hàng trăm triệu hành khách nội địa làm nền tảng tăng trưởng. Đây chính là lý do nhiều chuyên gia tin rằng các sân bay tại Delhi, Mumbai và Noida có thể trở thành những trung tâm hàng không lớn nhất thế giới trong vài thập kỷ tới.
Nếu thập niên 2000 là thời kỳ của Dubai và Doha, thập niên 2030 có thể chứng kiến cuộc cạnh tranh mới giữa Riyadh, Delhi, Mumbai và Noida để trở thành những "siêu hub" hàng không tiếp theo của thế giới. Các siêu sân bay, “siêu hub” trở thành xu hướng ở châu Á, là cuộc cạnh tranh mạnh mẽ giữa nhiều quốc gia trong thời gian sắp tới, là cuộc đua để xem ai sẽ trở thành trung tâm hàng không của thế giới.
