Nhiều chuyên gia trong ngành cho rằng từ nay đến khoảng năm 2035, Việt Nam có thể cần bổ sung thêm từ 5.000 đến 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên hàng không, trước mắt là cho việc vận hành sân bay Long Thành.
Việt Nam cần gấp hàng nghìn kĩ sư, nhân viên bảo dưỡng máy bay
Sân bay Long Thành đang trực tiếp tạo ra một "cơn khát" trong vấn đề nhân lực vận hành. Sân bay này không chỉ là một sân bay mới mà còn được định hướng trở thành trung tâm hàng không quốc tế.
Theo kế hoạch, ở giai đoạn 1, sân bay Long Thành sẽ phục vụ khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hóa/năm. Khi hoàn thành toàn bộ dự án, công suất đạt 80–100 triệu hành khách và khoảng 5 triệu tấn hóa hóa/năm, thuộc nhóm sân bay lớn nhất Đông Nam Á.
Điều đó kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự vận hành, bao gồm nhân viên kỹ thuật khai thác, kỹ sư điện, điện tử, kỹ sư bảo dưỡng, nhân viên cơ khí cơ khí trình độ cao. Việc vận hành 1 sân bay lớn còn cần đến những nhân viên, kỹ sư vật liệu tổng hợp, vận hành bảo dưỡng thiết bị mặt đất, kỹ sư logistics hàng không.
Nhân sự cần thiết nhất sẽ nằm ở khâu bảo dưỡng máy bay. Sau đại dịch, máy bay Boeing và Airbus bị giao chậm. Máy bay cũ phải khai thác lâu hơn dẫn đến việc cần thêm nhiều nhân lực cho việc bảo dưỡng, bảo trì.
Nhiều báo cáo hàng không cho biết thời gian chờ đại tu động cơ hiện cao nhất lịch sử, nhu cầu bảo dưỡng, bảo trì được dự báo đạt đỉnh vào năm 2026 và tình trạng thiếu năng lực bảo dưỡng còn kéo dài nhiều năm sau đó. Giới nghiên cứu hàng không kết luận rằng kỹ sư bảo dưỡng máy bay trở thành một trong những nghề được săn đón nhất trong ngành hàng không trong những năm tới tại tất cả các nước, trong đó có Việt Nam.
Trước đây, nhiều hạng mục đại tu phải đưa máy bay sang Singapore, Malaysia hoặc Hong Kong. Xu hướng hiện nay là thực hiện nhiều công việc bảo dưỡng ở trong nước để giảm chi phí và thời gian nằm trên đất.
Dù chưa có thống kê chính thức nhưng có thể ước lượng, một hãng hàng không khai thác khoảng 100 tàu bay thường cần hàng trăm kỹ sư bảo dưỡng, kỹ sư điện tử hàng không và kỹ thuật viên được cấp chứng chỉ. Sân bay Long Thành cùng với sự mở rộng đội tàu bay của Vietnam Airlines, VietJet và các hãng mới, sẽ làm nhu cầu tăng mạnh.
Nhiều chuyên gia trong ngành cho rằng từ nay đến khoảng năm 2035, Việt Nam có thể cần bổ sung thêm từ 5.000 đến 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên hàng không để đáp ứng việc mở rộng đội bay, vận hành sân Long Thành, phát triển các trung tâm bảo dưỡng máy bay.
Điều còn thiếu của ngành không chỉ là số lượng người học mà là nhân lực có chứng chỉ quốc tế. Một kỹ sư muốn ký xác nhận máy bay đủ điều kiện khai thác thường phải tốt nghiệp đúng chuyên ngành, có nhiều năm thực tập, đạt được chứng chỉ bảo dưỡng theo tiêu chuẩn quốc tế (như EASA Part-66 hoặc FAA, tùy môi trường làm việc), có trình độ kỹ thuật tiếng Anh tốt.
Đào tạo một kỹ sư có đủ năng lực này thường mất 5–8 năm tính từ khi vào đại học đến khi đủ kinh nghiệm làm việc.
Với sân bay Long Thành và các kế hoạch xây dựng sân bay khác, điều cần thiết là xây dựng một đội ngũ kỹ sư hàng không chất lượng cao. Bối cảnh thị trường toàn cầu thiếu nhân lực càng khiến việc đào tạo và giữ chân kỹ sư trở thành yếu tố chiến lược đối với ngành hàng không Việt Nam trong thập kỷ tới.
Kỹ sư hàng không - ngành khó học nhưng không lo thất nghiệp
Chuyên ngành Kỹ thuật hàng không hoặc Kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay là những chuyên ngành có triển vọng nhất của Việt Nam trong 10-20 năm tới, do nhu cầu nhân lực ngành này đang liên tục mở rộng.
Việt Nam đã có nhiều trường đại học, nhiều cơ sở đào tạo chuyên ngành này.
Học viện Hàng không Việt Nam (trụ sở tại TP Hồ Chí Minh) là trường đào tạo chuyên ngành không lớn nhất cả nước. Các chuyên ngành đào tạo bao gồm kỹ thuật hàng không, kỹ thuật bảo dưỡng, điện tử hàng không (Avionics), quản lý kỹ thuật hàng không... Theo thông tin tuyển sinh 2026, trường có 18 ngành, nhiều chuyên ngành kỹ thuật và hợp tác với hơn 500 doanh nghiệp, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm rất cao.
Đại học Bách Khoa Hà Nội và Đại học Bách khóa TP Hồ Chí Minh có các chuyên ngành đào tạo kỹ sư cơ khí, cơ điện tử, cơ khí lực liên quan tới hàng không. Sinh viên có thể làm việc trong lĩnh vực thiết kế máy bay, hoạt động động cơ, bảo dưỡng, điện tử hàng không, điều khiển tự động. Trên thực tế, nhiều sinh viên của 2 trường này đã tốt nghiệp và sau đó làm việc tại Công ty TNHH Cơ khí Hàng không Việt Nam (VAECO), tập đoàn Vietjet, Boeing, Airbus... Trường Đại học Văn Lang cũng có ngành đào tạo kỹ thuật hàng không, sinh viên của trường đã làm việc tại nhiều sân bay, trạm bảo dưỡng máy bay lớn.
Đại học Công nghệ (thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Giao thông Vận tải cũng có những ngành đào tạo về cơ khí, điện, tự động hóa, tạo nguồn nhân lực bổ sung quan trọng có thể làm việc trong ngành hàng không.
Khổi xét tuyển phổ biến nhất cho các ngành học này là A00 (Toán - Lý - Hóa), A01 (Toán - Lý - Anh), D07 (Toán - Hóa - Anh) hoặc D01 (Toán - Văn - Anh) cho một số chuyên ngành. Hiện các trường đang tiến hành xét tuyển và công bố điểm chuẩn. Điểm chuẩn các năm gần đây của Học viện Hàng Không Việt Nam khoảng 22–26 điểm tùy chuyên ngành, Đại học Công nghệ (ĐHQGHN) khoảng 25–28 điểm, Bách khoa Hà Nội khoảng 26–29 điểm. Như vậy, để theo đuổi giấc mơ kỹ sư hàng không là không hề dễ dàng với các bạn trẻ, ngành học này yêu cầu khá cao từ đầu vào.
Theo khảo sát từ các trang thông tin tuyển dụng và nhân lực việc làm, sinh viên ngành kỹ thuật hàng không mới ra trường có mức lương khoảng 12–20 triệu đồng/tháng Kỹ sư có 3–5 năm kinh nghiệm khoảng 20–35 triệu đồng/tháng. Kỹ sư có chứng chỉ bảo dưỡng tàu bay quốc tế (Part-66, FAA...) khoảng 35–60 triệu đồng/tháng , có thể cao hơn nếu làm việc cho các công ty lớn hoặc trung tâm bão dưỡng hàng không quốc tế. Sinh viên ngành hàng không có nhiều lợi thế để sang làm việc tại Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, các nước Trung Đông với thu nhập thường xuyên từ 80–150 triệu đồng/tháng (quy đổi) tùy theo chứng chỉ đã có.
Kỹ sư hàng không là nghề có tỷ lệ thất nghiệp thấp, thu nhập khá, có nhiều cơ hội làm việc quốc tế, ngành học này ngày càng được nhiều bạn trẻ quan tâm hơn. Nhu cầu nhân lực được dự báo còn tăng trong nhiều năm tới khi ngành hàng không Việt Nam tiếp tục mở rộng và phát triển năng lực bảo dưỡng, sửa chữa trong nước.
