Một sự cố hy hữu xảy ra khi một máy bay phản lực thương mại Cessna 560XLS+ do VistaJet vận hành hạ cánh nhầm xuống căn cứ không quân RAF Fairford.
Sự cố xảy ra ngày 12/9 khi chiếc máy bay thương mại Cessna 560XLS+ do VistaJet vận hành mang số hiệu D-CJMK khởi hành từ sân bay London City, dự kiến đến sân bay Cotswold (Kemble).
Tuy nhiên, thay vì hạ cánh xuống sân bay tư nhân này, máy bay lại đáp xuống RAF Fairford - một căn cứ của Không quân Mỹ tại Anh.
Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi RAF Fairford là một cơ sở quân sự đang hoạt động, thường xuyên phục vụ các máy bay chiến đấu và máy bay ném bom chiến lược của Mỹ.
Ngay sau khi chiếc Cessna hạ cánh, lực lượng an ninh căn cứ kích hoạt quy trình ứng phó. Phi công nhận ra sai lầm và đề nghị được cất cánh ngay để bay đến sân bay Cotswold. Tuy nhiên, lực lượng an ninh yêu cầu máy bay ở lại để hoàn tất các cuộc phỏng vấn và thủ tục cần thiết.
Chiếc Cessna đến Fairford chỉ được phép rời đi khoảng ba giờ sau đó, lúc 12 giờ 10. Dữ liệu từ Flightradar24 cho thấy chuyến bay từ Fairford sang Cotswold chỉ mất khoảng 6 phút.
Sau khi hạ cánh đúng địa điểm, máy bay tiếp tục hành trình đến Gdańsk vào chiều cùng ngày. Không có thiệt hại nào được ghi nhận.
D-CJMK là một chiếc Cessna 560XLS+ Citation Excel được sản xuất năm 2019. Máy bay có cấu hình phục vụ tối đa 9 hành khách, với nội thất thương gia, có nhà vệ sinh riêng.
Đây không phải lần đầu tiên một máy bay hạ cánh nhầm giữa Fairford và Kemble.
Hai sân bay nằm rất gần nhau tại Gloucestershire, có vị trí tương đối tương đồng và đường băng có hướng bố trí giống nhau. Khi tiếp cận từ một số hướng nhất định, phi công có thể dễ nhầm lẫn nếu không kiểm tra kỹ các dấu hiệu nhận dạng.
Việc máy bay dân sự hạ cánh nhầm xuống một căn cứ quân sự là sự cố hiếm gặp nhưng không phải chưa từng xảy ra tại Anh. Một chiếc Pilatus PC-12 từng hạ cánh trái phép xuống một căn cứ RAF ở Wales vào năm 2020.
Một trường hợp điển hình xảy ra ngày 23/4/2016, khi chiếc Piper PA-30 Twin Comanche G-ATXD cũng hạ cánh xuống Fairford thay vì Kemble.
Trong báo cáo công bố tháng 11/2016, Cơ quan Điều tra Tai nạn Hàng không Anh (AAIB) xác định đây là một trường hợp điển hình của “thiên kiến xác nhận”. Phi công đã hình thành kỳ vọng rằng đường băng trước mặt là Kemble và không kiểm tra lại đầy đủ trước khi hạ cánh.
Báo cáo cũng cho rằng sự phân tâm trong quá trình chuẩn bị hạ cánh góp phần dẫn đến sai sót.
Vụ việc cho thấy vấn đề không đơn thuần nằm ở khả năng định vị. Ngay cả khi có hệ thống định vị hiện đại, phi công vẫn có thể mắc lỗi nếu quá tin vào nhận định ban đầu và bỏ qua các dấu hiệu cho thấy mình đang tiếp cận nhầm sân bay.
Một yếu tố khác đáng chú ý là sân bay Cotswold hoạt động với Dịch vụ Thông tin Chuyến bay (FIS), thay vì hệ thống kiểm soát không lưu đầy đủ.
FIS chủ yếu cung cấp thông tin về thời tiết, điều kiện mặt đất và tình hình giao thông đã biết. Dịch vụ này không trực tiếp điều khiển máy bay như kiểm soát viên không lưu.
Điều đó có nghĩa là phi công tự chịu trách nhiệm thực hiện quá trình tiếp cận và hạ cánh. Nếu máy bay đi nhầm hướng, không có kiểm soát viên tại sân bay để chủ động phát hiện và cảnh báo.
Đây là điểm đáng lưu ý bởi Cotswold không phải một sân bay nhỏ hoàn toàn vắng vẻ. Sân bay thường phục vụ máy bay phản lực tư nhân và từng tiếp nhận những máy bay lớn hơn đáng kể, trong đó có cả Boeing 747.
Nếu sự cố ngày 12/9 được điều tra sâu hơn, cách thức tổ chức hoạt động của sân bay và khả năng nhận diện máy bay tiếp cận nhầm có thể sẽ được xem xét.
Hạ cánh nhầm sân bay không phải lỗi chỉ xảy ra với phi công dân sự. Ngày 20/7/2012, một chiếc C-17A Globemaster III của Không quân Mỹ cũng từng hạ cánh nhầm xuống sân bay Peter O. Knight ở Tampa, Florida, thay vì căn cứ không quân MacDill cách đó vài dặm.
Điểm đáng chú ý là đường băng tại MacDill dài khoảng 11.421 feet, trong khi đường băng mà chiếc C-17 thực sự hạ cánh chỉ dài 3.580 feet.
Cuộc điều tra sau đó cho rằng sự cố liên quan đến lỗi của phi công, tình trạng mệt mỏi và sự tương đồng về hướng đường băng. May mắn là C-17 không bị hư hại và có thể cất cánh trở lại nhờ khả năng hoạt động trên đường băng ngắn.
Sự cố này trở thành một trong những ví dụ nổi tiếng nhất cho thấy ngay cả phi công quân sự được đào tạo bài bản cũng có thể mắc lỗi nhận diện sân bay.
Sân bay Cotswold, trước đây được biết đến với tên RAF Kemble, được xây dựng từ những năm 1930.
Trong Thế chiến II, nơi đây đóng vai trò hỗ trợ hoạt động của Lực lượng Vận tải Hàng không Phụ trợ.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Kemble trở thành cơ sở bảo dưỡng của Không quân Mỹ, phục vụ các máy bay như F-15 Eagle, A-10 Thunderbolt II và KC-135 Stratotanker.
Từ năm 1966 đến 1983, sân bay còn là nơi đóng quân của đội bay biểu diễn Red Arrows thuộc Không quân Hoàng gia Anh.
Sau Chiến tranh Lạnh, căn cứ dần mất vai trò quân sự và cuối cùng được bán cho doanh nhân địa phương Ronan Harvey vào năm 2001.
Hiện sân bay do Suzannah Harvey điều hành. Đáng chú ý, bà đồng thời giữ chức Chỉ huy danh dự của Phi đội Trinh sát Viễn chinh số 99, đơn vị đóng tại RAF Fairford, chính căn cứ mà chiếc Cessna đã hạ cánh nhầm.
