Giám đốc điều hành Delta Air Lines, Ed Bastian, cho rằng tình trạng quá tải của hệ thống kiểm soát không lưu (ATC) tại Mỹ đang hạn chế năng lực khai thác của các hãng hàng không, qua đó góp phần đẩy giá vé máy bay tăng cao.
Tuy nhiên, nhận định này cũng làm dấy lên nhiều tranh luận khi giới phân tích cho rằng chi phí nhiên liệu, biến động địa chính trị và chiến lược khai thác của các hãng mới là những yếu tố có tác động lớn hơn.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business được trang One Mile At A Time dẫn lại, CEO Delta Air Lines Ed Bastian cho biết giá vé máy bay chỉ có thể giảm khi các hãng hàng không được phép khai thác nhiều chuyến bay hơn.
Theo ông, hệ thống kiểm soát không lưu của Mỹ hiện đang hoạt động quá tải, khiến năng lực khai thác tại nhiều sân bay lớn bị giới hạn. Điều này làm giảm nguồn cung ghế trên thị trường, trong khi nhu cầu đi lại vẫn ở mức cao, kéo theo giá vé tăng theo quy luật cung - cầu.
"Mọi người thường hỏi tôi vì sao giá vé tăng. Giá sẽ giảm khi chúng ta có thể bay nhiều hơn, khi nguồn cung dồi dào hơn. Hiện nay thị trường đang bị tắc nghẽn vì hệ thống kiểm soát không lưu quá tải. Khi bầu trời được mở rộng và lưu lượng khai thác tăng lên, giá vé sẽ giảm và chúng ta có thể phục vụ nhiều hành khách hơn", ông Bastian nói.
Theo vị CEO này, việc hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu sẽ giúp các hãng bổ sung thêm chuyến bay, qua đó tăng tính cạnh tranh và góp phần kéo giảm giá vé.
Thực tế, hệ thống kiểm soát không lưu của Mỹ nhiều năm qua liên tục đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực, hạ tầng lạc hậu và áp lực khai thác ngày càng lớn. Điều này đã khiến nhiều sân bay trọng điểm thường xuyên xảy ra tình trạng chậm chuyến hoặc phải hạn chế số lượng chuyến bay trong giờ cao điểm.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng quy kết việc giá vé tăng chủ yếu do kiểm soát không lưu là chưa phản ánh đầy đủ thực tế của thị trường hàng không.
Giá vé máy bay chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố như nhu cầu đi lại, chi phí nhiên liệu, chi phí nhân công, tình hình địa chính trị, năng lực đội bay cũng như chiến lược kinh doanh của từng hãng hàng không.
Đáng chú ý, sau cuộc khủng hoảng Iran năm 2026, giá vé máy bay tại nhiều thị trường đã tăng khoảng 15%. Tuy nhiên, trong cùng giai đoạn, hệ thống kiểm soát không lưu của Mỹ không có thay đổi đáng kể, cho thấy yếu tố địa chính trị và chi phí khai thác mới là nguyên nhân trực tiếp hơn.
Ngoài ra, các hãng hàng không cũng có thể tối ưu hóa năng lực bằng nhiều giải pháp khác như điều chỉnh lịch bay hoặc sử dụng máy bay thân hẹp, thân rộng thay cho máy bay khu vực trên những tuyến có nhu cầu cao để tăng số ghế cung ứng.
Một trong những yếu tố được đánh giá có ảnh hưởng rõ rệt nhất đến giá vé là nhiên liệu hàng không.
Đối với Delta Air Lines, chi phí nhiên liệu từng tăng thêm khoảng 2 tỷ USD trong 3 tháng đầu năm 2026, tạo áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh. Mặc dù ông Bastian cho biết thị trường nhiên liệu hiện đã ổn định hơn và Delta đang ở vị thế thuận lợi, nhiên liệu vẫn là khoản chi phí vận hành lớn nhất đối với hầu hết các hãng hàng không trên thế giới.
Khi giá nhiên liệu tăng, các hãng thường phải điều chỉnh giá vé nhằm bù đắp chi phí, đặc biệt trên các đường bay dài và quốc tế.
Theo các báo cáo thị trường được công bố vào tháng 5/2026, giá vé máy bay tại Mỹ trong tháng 4/2026 đã tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước, trở thành một trong những nhóm chi phí vận tải tăng nhanh nhất.
Sự leo thang của giá nhiên liệu, những biến động địa chính trị tại Trung Đông cùng nhu cầu du lịch quốc tế và nghỉ dưỡng cao cấp vẫn duy trì ở mức mạnh đã khiến các hãng hàng không có thêm dư địa để điều chỉnh giá vé.
Ngay cả khi tình hình tại khu vực Vịnh Ba Tư dần ổn định, nhiều hãng vẫn phát tín hiệu rằng giá vé khó có thể nhanh chóng quay về mức trước đây, do chi phí khai thác vẫn ở mức cao.
Nhận định của CEO Delta phản ánh đúng thực trạng hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ đang cần được hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng. Một hệ thống ATC hiệu quả hơn sẽ giúp giảm tình trạng chậm chuyến, tối ưu hóa luồng không lưu và tạo điều kiện để các hãng khai thác thêm chuyến bay.
Tuy nhiên, việc kỳ vọng cải cách ATC sẽ kéo giảm đáng kể giá vé máy bay được cho là còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng, nhân công và các rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao, giá vé hàng không tiếp tục chịu tác động của nhiều biến số ngoài khả năng kiểm soát của hệ thống không lưu.
Do đó, mặc dù tình trạng quá tải của kiểm soát không lưu là một trong những nguyên nhân làm hạn chế nguồn cung chuyến bay, giới phân tích cho rằng đây chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn về sự gia tăng chi phí của ngành hàng không hiện nay.
