Hàng không châu Âu đang đối mặt với giai đoạn áp lực lớn chưa từng có khi chi phí hoạt động tăng mạnh do giá nhiên liệu leo thang, bất ổn địa chính trị kéo dài và hệ thống kiểm soát biên giới mới của Liên minh châu Âu (EU) gây ra nguy cơ tắc nghẽn nghiêm trọng tại các sân bay.
Phát biểu tại sự kiện Routes Europe, bà Ourania Georgoutsakou - Giám đốc điều hành Hiệp hội các hãng hàng không châu Âu (A4E) cho biết ngành hàng không vẫn duy trì tăng trưởng bất chấp môi trường hoạt động ngày càng khó khăn. “Dù thế giới ngày càng biến động, mọi người vẫn tiếp tục đi máy bay và sự tăng trưởng vẫn đang diễn ra”, bà nói.
Tuy nhiên, người đứng đầu A4E nhấn mạnh rằng áp lực đối với ngành hiện đã lên tới mức chưa từng có trong nhiều năm qua. Theo bà Georgoutsakou, gánh nặng chi phí đối với các hãng hàng không châu Âu trong thập kỷ qua đã tăng nhanh gấp bốn lần tốc độ tăng trưởng lưu lượng hành khách.
Điều này đồng nghĩa với việc dù nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn mở rộng, chi phí vận hành của các hãng lại tăng với tốc độ còn mạnh hơn nhiều, làm gia tăng áp lực lên lợi nhuận vốn đã khá mong manh của ngành.
Một trong những yếu tố gây áp lực lớn nhất hiện nay là giá nhiên liệu hàng không. Sự leo thang mạnh của giá nhiên liệu đã làm dấy lên những lo ngại sâu rộng trong ngành về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu máy bay trong những tháng hè tới, giai đoạn quan trọng nhất đối với doanh thu của các hãng hàng không châu Âu.
Khoảng 40% lượng nhiên liệu máy bay nhập khẩu của châu Âu hiện đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căng thẳng Trung Đông. Điều này buộc nhiều khách hàng châu Âu phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế để giảm rủi ro gián đoạn.
Không chỉ đối mặt với khủng hoảng nhiên liệu, các hãng hàng không châu Âu hiện còn lo ngại sâu sắc về tác động của Hệ thống Nhập/Xuất cảnh mới của Liên minh châu Âu (EES).
Hệ thống này yêu cầu thu thập dữ liệu sinh trắc học đối với du khách ngoài khối Schengen khi nhập cảnh vào EU nhằm tăng cường kiểm soát biên giới. Tuy nhiên, theo A4E, năng lực xử lý hiện tại của nhiều sân bay và cửa khẩu châu Âu không đủ để đáp ứng lượng hành khách lớn trong giờ cao điểm.
Người đứng đầu A4E kêu gọi EU cần tiếp cận vấn đề theo hướng “thực dụng” hơn bằng cách cho phép các quốc gia thành viên tạm dừng việc thu thập dữ liệu sinh trắc học trong những thời điểm lưu lượng hành khách tăng quá cao.
Trong một bức thư chung gửi Ủy viên EU phụ trách Nội vụ và Di trú, ông Magnus Brunner, đại diện A4E cùng Hiệp hội các sân bay quốc tế châu Âu (ACI Europe) và Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cảnh báo tình trạng chậm trễ tại biên giới có thể khiến hành khách phải chờ tới bốn giờ đồng hồ.
Ba tổ chức này cho rằng việc thiếu nhân lực kiểm soát biên giới kéo dài, các vấn đề công nghệ chưa được giải quyết và việc triển khai tự động hóa còn hạn chế đang khiến hệ thống EES trở thành nguy cơ lớn đối với hoạt động hàng không mùa hè 2026.
Các lãnh đạo ngành cảnh báo rằng nếu không có biện pháp điều chỉnh linh hoạt, tình trạng tắc nghẽn tại biên giới có thể gây ra gián đoạn dây chuyền đối với toàn bộ hệ thống hàng không châu Âu trong giai đoạn cao điểm.
