Emirates và Lufthansa từ chối hoặc cân nhắc lại các máy bay Boeing 777-9 đời đầu, tạo thêm áp lực cho Boeing khi chương trình 777X tiến gần chứng nhận và giao hàng.
Vấn đề tập trung vào khoảng 40 chiếc Boeing 777-9 được hãng sản xuất máy bay của Mỹ chế tạo từ năm 2019-2020, trước khi tiêu chuẩn sản xuất cuối cùng của dòng máy bay được hoàn thiện. Những máy bay này đã nằm trên mặt đất trong nhiều năm.
Đây vốn là những máy bay được sản xuất sớm nhằm chuẩn bị cho quá trình chuyển tiếp từ chứng nhận sang giao hàng. Tuy nhiên, chương trình Boeing 777X liên tục bị trì hoãn, khiến khoảng cách giữa cấu hình của các máy bay đời đầu và tiêu chuẩn cuối cùng ngày càng lớn.
Emirates là hãng hàng không đầu tiên công khai không muốn tiếp nhận lô Boeing 777-9 ban đầu được sản xuất cho mình.
Những chiếc máy bay này được chế tạo trong giai đoạn 2019-2020 và ban đầu dự kiến đưa vào khai thác từ năm 2020. Tuy nhiên, quá trình chứng nhận kéo dài khiến kế hoạch bị lùi nhiều năm. Boeing hiện đặt mục tiêu đưa Boeing 777-9 vào khai thác năm 2027, chậm khoảng 7 năm so với kế hoạch ban đầu.
Chủ tịch Emirates, Tim Clark cho rằng những chiếc Boeing 777-9 đời đầu sẽ cần sửa đổi rất nhiều trước khi đưa vào khai thác. Điều này làm giảm sức hấp dẫn kinh tế của một mẫu máy bay thân rộng vốn được kỳ vọng trở thành trụ cột trong đội bay tương lai.
Emirates hiện đã đặt hàng khoảng 270 máy bay thuộc dòng Boeing 777X, gồm Boeing 777-9 và Boeing 777-8, và là khách hàng lớn nhất của chương trình. Hãng vẫn cam kết với Boeing 777X nhưng muốn ưu tiên những chiếc được sản xuất sau, với cấu hình phản ánh đầy đủ tiêu chuẩn cuối cùng đã được chứng nhận.
Lufthansa cũng bày tỏ quan điểm tương tự. CEO Lufthansa Group, Carsten Spohr xác nhận hãng sẽ từ chối một số chiếc Boeing 777-9 đời đầu. Tuy nhiên, Lufthansa vẫn để ngỏ khả năng tiếp nhận nếu Boeing đưa ra gói hỗ trợ tài chính, nâng cấp và các nhượng bộ thương mại đủ hấp dẫn.
Lufthansa dự kiến nhận chiếc Boeing 777-9 đầu tiên để khai thác thương mại vào quý II/2027, nhưng thứ tự giao máy bay vẫn đang được hai bên thảo luận.
Điểm chung của Emirates và Lufthansa là họ không từ bỏ Boeing 777X, mà chỉ không muốn nhận quá nhiều máy bay được sản xuất từ giai đoạn đầu của chương trình nếu việc đưa chúng vào khai thác đòi hỏi chi phí và nâng cấp đáng kể.
Việc Boeing sản xuất máy bay trước khi quá trình chứng nhận hoàn tất không phải điều bất thường. Nhà sản xuất thường phải chuẩn bị dây chuyền, tích lũy kinh nghiệm sản xuất và xây dựng tồn kho để có thể giao máy bay nhanh khi chứng nhận được cấp.
Khi bắt đầu sản xuất Boeing 777-9, Boeing dự kiến máy bay sẽ được chứng nhận và đưa vào khai thác từ năm 2020. Hãng vì thế cho rằng những thay đổi kỹ thuật trong quá trình chứng nhận có thể được kiểm soát và xử lý trước khi giao hàng.
Nhưng kế hoạch này bị phá vỡ khi chương trình liên tục gặp trở ngại. Quá trình chứng nhận bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó có sự cố trong thử nghiệm tĩnh, đại dịch COVID-19 và việc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) tăng cường giám sát Boeing sau hàng loạt vấn đề chất lượng trên các dòng máy bay thương mại khác.
Kết quả, những chiếc Boeing 777-9 sản xuất sớm phải nằm chờ trong thời gian dài. Mỗi năm trì hoãn lại khiến cấu hình những chiếc máy bay này có nguy cơ càng khác biệt so với tiêu chuẩn sản xuất cuối cùng.
Đối với bất kỳ hãng hàng không nào, mối quan tâm không chỉ là tuổi đời của khung máy bay; mà còn là chu kỳ bay, điều kiện thời tiết và các yếu tố khác ngoài tuổi đời lắp ráp. Do đó, nhiều người lo ngại về những bất lợi khi sử dụng loại máy bay được sản xuất từ lâu.
Đây chính là vấn đề nan giải mới của Boeing. Những chiếc Boeing 777-9 đời đầu ban đầu được xem là cách để hãng chuẩn bị cho thời điểm chương trình được chứng nhận. Nhưng sau nhiều năm nằm kho, chúng lại trở thành tài sản tồn đọng cần được nâng cấp, sửa đổi và tìm khách hàng phù hợp.
United Airlines từng được xem là một khách hàng tiềm năng cho một số máy bay tồn kho nhưng sau đó từ chối tiếp nhận. Emirates và Lufthansa cũng không muốn nhận một phần số máy bay đời đầu nếu không có các điều khoản đủ hấp dẫn.
Với Boeing, lựa chọn còn lại là đàm phán với khách hàng về giá, hỗ trợ tài chính và chi phí nâng cấp; tìm khách hàng khác phù hợp; hoặc trong trường hợp xấu hơn, phải xử lý những máy bay không thể giao.
