Lo ngại xung đột leo thang, các hãng hàng không đặc biệt là các hãng châu Âu tiếp tục cắt giảm công suất và tạm ngừng hoạt động tại khu vực Trung Đông.
Các hãng bay thu hẹp hoạt động tại Trung Đông
Hiện tại, phần lớn các hãng hàng không trong khu vực vẫn duy trì công suất đã lên kế hoạch và vận hành các chuyến bay khi khả thi, thay vì điều chỉnh sâu cấu trúc mạng lưới. Tuy nhiên, việc lập kế hoạch dài hạn đang chậm lại rõ rệt, với rất ít thông báo về các tuyến bay mới đến Trung Đông trong những tuần gần đây. Các hãng đang lựa chọn chiến lược “chờ đợi và quan sát” trong bối cảnh chưa rõ thời điểm kết thúc của sự gián đoạn do xung đột.
Các hãng hàng không vùng Vịnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khi mô hình trung chuyển “trục – nan” (hub-and-spoke) phụ thuộc chặt chẽ vào sự ổn định của khu vực. Chia sẻ trên podcast Window Seat của Aviation Week, ông John Strickland-Giám đốc JLS Consulting nhấn mạnh: “Chúng ta đang đối mặt với một thách thức khổng lồ. Mỗi ngày có khoảng nửa triệu hành khách đi qua các trung tâm hàng không này và phần lớn trong số đó là khách quá cảnh”.
Trong bối cảnh đó, Qatar Airways cho biết sẽ tạm thời cắt giảm mạng lưới đường bay từ ngày 18/03 đến 28/03. Trong giai đoạn này, hãng chỉ duy trì hoạt động tại một số điểm đến hạn chế ở châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương và châu Phi, bao gồm các cửa ngõ quan trọng như London Heathrow, Paris Charles de Gaulle, Bangkok và Tokyo Narita.
Trong khi đó, Emirates và Etihad Airways vẫn duy trì khoảng 90% mạng lưới dự kiến tính đến ngày 18/03 dù đã cắt giảm quy mô.
Ngược lại, một số hãng khác phải đối mặt với rào cản vận hành nghiêm trọng hơn. Gulf Air buộc phải đình chỉ hoạt động thông thường tại trụ sở chính do lệnh đóng cửa không phận Bahrain, và hiện duy trì lịch bay hạn chế từ Dammam (Saudi Arabia).
Hoạt động tại sân bay quốc tế Kuwait cũng bị gián đoạn, khiến Jazeera Airways phải chuyển hướng dịch vụ sang sân bay Al Qaisumah (Saudi Arabia), đồng thời vận chuyển hành khách bằng đường bộ qua biên giới. Kuwait Airways gần như đã tạm ngừng hoạt động.
Theo dữ liệu từ Flightradar24, hãng hàng không Mahan Air vẫn duy trì đường bay Tehran – Thượng Hải vào ngày 18/03. Bất chấp các hạn chế không phận, hãng đã công bố lịch bay điều chỉnh từ 20/03 đến 28/03, dự kiến khai thác các tuyến từ sân bay Imam Khomeini (Tehran) đến Dubai, Istanbul và Thượng Hải.
Các hãng hàng không châu Âu cũng đồng loạt phản ứng bằng cách tạm dừng khai thác tại các thị trường trọng điểm Trung Đông. British Airways đã gia hạn đình chỉ các chuyến bay đến và đi từ Amman, Bahrain, Dubai và Tel Aviv đến hết ngày 31/05; đồng thời kéo dài tạm dừng đường bay đến Doha đến hết ngày 30/04 và đến Abu Dhabi cho tới lịch bay mùa đông.
Lufthansa Group tạm ngừng nhiều tuyến bay đến Dubai, Abu Dhabi, Amman, Erbil và Beirut đến ngày 28/03; Tel Aviv đến ngày 2/04; và Tehran đến ngày 30/04. Hãng hàng không KLM cũng gia hạn tạm dừng các tuyến đến Riyadh, Dammam và Dubai đến ngày 28/03.
Ở chiều ngược lại, hãng hàng không quốc gia Israel El Al đã hủy hàng loạt chuyến bay từ ngày 21 - 27/03, bao gồm các đường bay đến các cửa ngõ châu Âu như London, Paris, Frankfurt và Zurich, cũng như một số điểm đến tại Mỹ, với lý do hạn chế hoạt động tại sân bay Tel Aviv Ben Gurion.
Ngoài khu vực, Cathay Pacific tạm ngừng đường bay Hong Kong - Riyadh đến hết tháng 3, trong khi Virgin Atlantic đã rút tuyến London Heathrow - Dubai khỏi phần còn lại của mùa đông 2025-2026.
Mở rộng hoạt động ở các thị trường ít bị ảnh hưởng
Trong bối cảnh gián đoạn kéo dài, các hãng hàng không đang chủ động tái phân bổ năng lực sang các thị trường ít bị ảnh hưởng nhằm bù đắp doanh thu và tận dụng nhu cầu đường dài bị dịch chuyển. Lufthansa Group cho biết sẽ tăng tần suất trong “những tuần tới”, bao gồm bổ sung bốn chuyến bay từ Munich đến Singapore và tăng cường tuyến Frankfurt - Cape Town. Austrian Airlines cũng tăng cường khai thác tuyến Vienna - Bangkok.
Tương tự, Air France đã nhanh chóng nâng cấp và tăng tần suất các chuyến bay từ sân bay Paris Charles de Gaulle, bổ sung các chuyến đến Bangkok, Singapore, Delhi, Mumbai và Nairobi trong tháng 3. Air India cũng thông báo bổ sung 36 chuyến bay đến châu Âu và Bắc Mỹ từ ngày 19 - 28/03, tương đương hơn 10.000 ghế, trên các tuyến kết nối New Delhi và Mumbai với London Heathrow, Frankfurt, Zurich và Toronto Pearson.
Diễn biến này cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của luồng giao thông hàng không toàn cầu vào các trung tâm vùng Vịnh trong việc kết nối Đông – Tây. Ông Strickland - Giám đốc JLS Consulting nhận định: “Mọi người đã quen, đặc biệt là trên các tuyến đường Đông-Tây từ châu Âu… phải đi qua vùng Vịnh. Họ không hề nghĩ đến việc xem xét các tuyến đường khác”.
Tuy vậy, những thay đổi mang tính cấu trúc dài hạn vẫn còn bỏ ngỏ. Các hãng hàng không đang đối mặt với nhiều hạn chế về vận hành và thương mại khi tái triển khai đội bay, khiến quá trình tái cấu trúc mạng lưới không thể diễn ra nhanh chóng.
Trong ngắn hạn, các hãng hàng không chủ yếu chọn cách ứng phó linh hoạt thay vì thay đổi toàn bộ mạng lưới bay. Dù nhu cầu đang dần chuyển sang các chuyến bay thẳng hoặc các tuyến thay thế, các trung tâm trung chuyển tại vùng Vịnh vẫn được dự báo có khả năng duy trì hoạt động ổn định. Tuy vậy, về dài hạn, triển vọng của mô hình này vẫn phụ thuộc nhiều vào việc xung đột kéo dài trong bao lâu.
.jpg "Xung đột Trung Đông tạo 'cú sốc ba tầng' vào hàng không thế giới")
