Thay vì chỉ đóng vai trò vận chuyển thuần túy, ngành hàng không toàn cầu đang có những bước chuyển dịch mới sang mô hình "hàng không nghỉ dưỡng". Việc tích hợp với hệ sinh thái du lịch, lữ hành không chỉ gặt hái thành công vang dội trên thế giới mà đang bắt đầu mở ra cơ hội mới cho các ông lớn hàng không tại Việt Nam.
Trong nhiều thập kỷ, vai trò cốt lõi của các hãng hàng không là vận chuyển hành khách từ điểm này đến điểm khác. Tuy nhiên, sự thay đổi trong nhu cầu du lịch toàn cầu, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, đang thúc đẩy ngành hàng không bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Giờ đây, không còn đơn thuần bán ghế trên máy bay, nhiều hãng hàng không và tập đoàn du lịch trên thế giới đang hướng tới mô hình tích hợp, nơi chuyến bay trở thành một phần trong toàn bộ hành trình nghỉ dưỡng của du khách.
Xu hướng này được biết đến với tên gọi “hàng không nghỉ dưỡng”. Mô hình hàng không nghỉ dưỡng mở rộng phạm vi sang toàn bộ hành trình du lịch, từ khâu đặt vé, dịch vụ sân bay, trải nghiệm trên không cho tới lưu trú, giải trí tại điểm đến, tất cả đều được kết nối thành một chuỗi liền mạch.
Trên thế giới, dù khái niệm “hàng không nghỉ dưỡng” chưa được định danh chính thức bởi các tổ chức hàng không quốc tế, song nhiều doanh nghiệp đã và đang phát triển thành công những mô hình kinh doanh dựa trên sự tích hợp giữa vận tải hàng không và hệ sinh thái du lịch.
Điểm chung của các mô hình này là không xem máy bay đơn thuần là phương tiện vận chuyển, mà là mắt xích đầu tiên trong chuỗi trải nghiệm nghỉ dưỡng của du khách. Trong số đó, TUI Airways tại châu Âu, AirAsia tại Đông Nam Á và Jet2 cùng thương hiệu Jet2holidays tại Anh được xem là những hình mẫu tiêu biểu.
Tại châu Âu, TUI Airways là một trong những ví dụ thành công nhất của mô hình hàng không nghỉ dưỡng tích hợp. Hãng thuộc Tập đoàn TUI - Tập đoàn du lịch lữ hành khách sạn lớn hàng đầu thế giới với hệ sinh thái trải rộng từ hàng không, khách sạn, du thuyền cho đến các công ty lữ hành. Hiện Tui hoạt động trên 180 quốc gia, có trụ sở tại Đức. Khác với các hãng hàng không truyền thống chỉ tập trung bán vé, TUI Airways đóng vai trò là cầu nối đưa khách đến các khu nghỉ dưỡng nằm trong mạng lưới của tập đoàn tại Tây Ban Nha, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Caribe hay nhiều điểm đến nổi tiếng khác trên thế giới.
Điểm đặc biệt của TUI nằm ở việc khách hàng thường không mua riêng vé máy bay mà đặt trọn gói kỳ nghỉ, bao gồm chuyến bay, khách sạn, dịch vụ đưa đón sân bay và các hoạt động trải nghiệm. Nhờ đó, doanh thu của doanh nghiệp không chỉ đến từ vận chuyển hành khách mà còn được tạo ra từ toàn bộ chuỗi giá trị du lịch.
Mô hình này giúp TUI giảm sự phụ thuộc vào biến động của thị trường hàng không, đồng thời gia tăng khả năng kiểm soát chất lượng dịch vụ từ điểm khởi hành đến điểm đến cuối cùng.
Một mô hình khác được đánh giá rất thành công là Jet2 và thương hiệu du lịch Jet2holidays của Anh. Nếu TUI được xem là tập đoàn du lịch sở hữu hãng hàng không thì Jet2 lại là ví dụ về một hãng hàng không phát triển ngược lên chuỗi giá trị du lịch. Thành lập với xuất phát điểm là hãng vận tải hàng không, Jet2 sau đó xây dựng Jet2holidays nhằm cung cấp các gói du lịch trọn gói cho khách hàng.
Hiện nay, Jet2holidays đã trở thành một trong những công ty du lịch lớn nhất Vương quốc Anh. Khách hàng có thể đặt đồng thời vé máy bay Jet2, khách sạn, dịch vụ đưa đón và nhiều tiện ích khác trong một giao dịch duy nhất. Mô hình này mang lại lợi thế cạnh tranh lớn khi hãng có thể chủ động nguồn khách cho các chuyến bay, đồng thời tối ưu hóa công suất khai thác đến các điểm đến nghỉ dưỡng nổi tiếng tại Địa Trung Hải như Mallorca, Tenerife, Antalya hay các hòn đảo của Hy Lạp.
Sự phát triển mạnh mẽ của Jet2holidays cho thấy giá trị thực sự của ngành du lịch không chỉ nằm ở việc bán ghế trên máy bay mà còn ở khả năng khai thác toàn bộ nhu cầu của du khách trong suốt kỳ nghỉ. Đây cũng là xu hướng mà nhiều hãng hàng không trên thế giới đang theo đuổi nhằm gia tăng doanh thu phụ trợ và nâng cao hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Tại khu vực Đông Nam Á, AirAsia cũng đang nổi lên như một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng tích hợp hàng không và du lịch. Khởi đầu là hãng hàng không giá rẻ, AirAsia đã từng bước mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực khác nhằm xây dựng một hệ sinh thái du lịch toàn diện.
Thông qua nền tảng AirAsia MOVE (trước đây là AirAsia Super App), khách hàng có thể thực hiện toàn bộ hành trình du lịch trên cùng một hệ thống, từ đặt vé máy bay, khách sạn, xe đưa đón, bảo hiểm du lịch cho tới các dịch vụ trải nghiệm tại điểm đến.
Mặc dù AirAsia không tự định vị là hãng hàng không nghỉ dưỡng, song cách tiếp cận của doanh nghiệp phản ánh rõ xu hướng mới của ngành hàng không toàn cầu. Thay vì cạnh tranh bằng giá vé, AirAsia đang từng bước chuyển đổi từ một hãng vận tải hàng không thành một nền tảng du lịch số. Mạng lưới đường bay rộng khắp ASEAN giúp hãng kết nối hàng triệu du khách đến các trung tâm nghỉ dưỡng nổi tiếng như Bali (Indonesia), Phuket (Thái Lan), Langkawi (Malaysia), Cebu (Philippines). Điều này tạo ra một hệ sinh thái mà trong đó chuyến bay chỉ là điểm khởi đầu của toàn bộ hành trình trải nghiệm du lịch.
Từ những mô hình kể trên có thể thấy, dù cách tiếp cận khác nhau, TUI Airways, AirAsia hay Jet2 đều có chung một chiến lược là mở rộng vai trò của hãng hàng không vượt ra ngoài hoạt động vận tải truyền thống. Thay vì chỉ đưa khách đến điểm đến, các doanh nghiệp này đang tham gia sâu vào toàn bộ hành trình du lịch, từ khâu lập kế hoạch, đặt dịch vụ cho đến trải nghiệm tại điểm đến. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong những năm tới, đặc biệt tại các quốc gia có tiềm năng du lịch lớn, trong đó có Việt Nam.
Tại Việt Nam, khái niệm hàng không nghỉ dưỡng mới bắt đầu được nhắc đến trong vài năm gần đây. Trước hết, Việt Nam đang sở hữu hệ thống điểm đến nghỉ dưỡng đa dạng trải dài từ Bắc vào Nam. Những trung tâm du lịch lớn như Phú Quốc, Đà Nẵng, Nha Trang, Quy Nhơn, Huế hay Hạ Long đều phụ thuộc đáng kể vào vận tải hàng không.
Đặc biệt, với khách quốc tế, máy bay gần như là phương thức di chuyển chủ đạo để đến Việt Nam. Điều này tạo ra mối liên kết tự nhiên giữa ngành hàng không và du lịch.
Bên cạnh đó, nhiều tập đoàn kinh tế lớn trong nước đã xây dựng được hệ sinh thái du lịch tương đối hoàn chỉnh, bao gồm khu nghỉ dưỡng, khách sạn, vui chơi giải trí và bất động sản du lịch. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các mô hình hàng không nghỉ dưỡng trong tương lai.
Một trong những ví dụ sớm tại Việt Nam cho xu hướng kết nối hàng không với hệ sinh thái du lịch - nghỉ dưỡng là Bamboo Airways thuộc hệ sinh thái FLC Group. Không chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng không, Bamboo Airways còn tận dụng lợi thế từ mạng lưới quần thể du lịch, nghỉ dưỡng, sân golf và khách sạn do FLC đầu tư tại nhiều địa phương trên cả nước.
Bên cạnh đó, hành khách của Bamboo Airways cũng có cơ hội tiếp cận các gói nghỉ dưỡng ưu đãi tại hệ thống resort, khách sạn và dịch vụ spa thuộc hệ sinh thái FLC. Mô hình này cho thấy nỗ lực của doanh nghiệp trong việc mở rộng vai trò của hãng hàng không vượt ra ngoài hoạt động vận chuyển đơn thuần, hướng tới việc cung cấp một chuỗi trải nghiệm du lịch, nghỉ dưỡng đồng bộ cho khách hàng.
Dù chưa được định vị chính thức là một hãng hàng không nghỉ dưỡng, Bamboo Airways từng cho thấy những nét tương đồng với xu hướng này đang phát triển trên thế giới, nơi hãng hàng không đóng vai trò cầu nối đưa du khách đến với toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng và giải trí của doanh nghiệp.
Hoặc gần đây nhất chính là sự gia nhập của Sun PhuQuoc Airways. Theo định hướng được công bố, hãng không chỉ tập trung vào hoạt động vận chuyển hành khách mà còn hướng tới việc kết nối chặt chẽ hơn với các dịch vụ du lịch tại điểm đến.
Đáng chú ý, mô hình của Sun PhuQuoc Airways được xây dựng theo hướng gia tăng trải nghiệm của du khách trong toàn bộ hành trình, thay vì chỉ giới hạn ở chuyến bay. Một số dịch vụ như làm thủ tục từ khách sạn, hệ thống phòng chờ riêng hay các tiện ích được thiết kế nhằm tạo sự liền mạch giữa hoạt động lưu trú và vận chuyển hàng không.
Lợi thế của mô hình này còn đến từ việc hãng hàng không được phát triển song hành với hệ sinh thái du lịch tại Phú Quốc. Trong bối cảnh đảo ngọc đang trở thành một trong những trung tâm du lịch nghỉ dưỡng lớn nhất cả nước, việc kết nối giữa vận tải hàng không với các cơ sở lưu trú, khu vui chơi giải trí và dịch vụ du lịch được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách, đồng thời tạo thêm nguồn khách ổn định cho hãng bay.
Có thể nói, nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, hàng không nghỉ dưỡng không đơn thuần là một mô hình mới mà phản ánh xu hướng tích hợp ngày càng sâu giữa hàng không và du lịch.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành điểm đến hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, việc xuất hiện các dự án hàng không nghỉ dưỡng cho thấy ngành du lịch đang tìm kiếm những phương thức phát triển mới thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng lượng khách.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ giúp mở rộng thị trường khách quốc tế mà còn góp phần gia tăng giá trị chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới.
