Tên lửa siêu vượt âm YJ-20 - mảnh ghép quan trọng trong chiến lược A2/AD đa lĩnh vực, giúp Bắc Kinh gia tăng sức ép chiến lược lên Mỹ.
Hải quân Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLAN) tuyên bố đã hoàn tất “thử nghiệm hoàn thiện” đối với tên lửa diệt hạm tốc độ siêu vượt âm YJ-20 – loại vũ khí được cho là đang ở rất gần ngưỡng sẵn sàng tác chiến. Đây là động thái tiếp tục khẳng định tham vọng của Trung Quốc trong việc mở rộng năng lực tấn công tầm xa trên biển.
Một đoạn video do truyền thông quân đội Trung Quốc công bố cho thấy cảnh phóng YJ-20 từ khu trục hạm Type 055 Wuxi. Hình ảnh ghi lại từ nhiều góc độ cho thấy quả đạn được “phóng lạnh” từ hệ thống ống phóng thẳng đứng phía đuôi tàu, sau đó động cơ nhiên liệu rắn kích hoạt, giúp tên lửa tăng tốc cực nhanh hướng về mục tiêu trên biển.
YJ-20 là một trong loạt vũ khí được Trung Quốc công khai trong dịp kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít Nhật, diễn ra vào tháng 9 năm nay. Dù chưa rõ liệu đoạn video vừa công bố có phải ghi hình từ trước hay không, bởi tàu Wuxi đã biên chế từ năm 2022, nhưng nếu quả đúng là “thử nghiệm hoàn thiện”, điều đó đồng nghĩa dự án đã vượt qua giai đoạn nghiên cứu – phát triển và đang tiến rất gần đến quá trình trang bị thực tế.
Trước đó, từng xuất hiện một loại tên lửa bí ẩn được phóng từ Type 055 trong video lan truyền năm 2022 và được gọi bằng nhiều tên khác nhau, trong đó có YJ-21. Tuy nhiên, đến nay phần lớn nhận định cho rằng đó chính là YJ-20 hoặc một biến thể phát triển của nó.
Vũ khí siêu vượt âm với quỹ đạo khó đoán, thách thức mọi hệ thống phòng thủ
Theo đánh giá, YJ-20 là tên lửa aero-ballistic siêu vượt âm, chủ yếu thực hiện nhiệm vụ diệt hạm. Tốc độ siêu vượt âm được định nghĩa là trên Mach 5 và loại vũ khí này có khả năng bay theo quỹ đạo bán đạn đạo, thực hiện nhiều động tác cơ động bất ngờ ở tốc độ cực cao, khiến các hệ thống phòng thủ tên lửa khó có thể đánh chặn.
Một trong những dạng quỹ đạo được nhắc đến là kiểu “nhảy cá heo” hay “skip-glide”, khi đầu đạn bất ngờ thay đổi độ cao trong giai đoạn cuối để gây rối cho radar và hệ thống đánh chặn.
Bên cạnh đó, truyền thông nhà nước Trung Quốc từng mô tả YJ-20 mang đầu đạn dạng boost-glide, sử dụng động lực tên lửa để đạt độ cao và vận tốc tối ưu trước khi lượn xuống mục tiêu với khả năng cơ động mạnh mẽ.
Dù theo cấu trúc nào, điểm chung là YJ-20 được tối ưu cho tốc độ cực cao ở giai đoạn cuối, đồng thời liên tục thay đổi quỹ đạo để phá vỡ mọi nỗ lực đánh chặn.
Tên lửa siêu vượt âm không chỉ gây khó khăn cho phòng thủ, mà còn giúp rút ngắn chu trình tấn công, đặc biệt phù hợp để đánh vào các mục tiêu thời gian nhạy cảm. Với PLAN, YJ-20 được xem là công cụ tấn công các mục tiêu giá trị cao như tàu sân bay, tàu đổ bộ tấn công, tuần dương hạm, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD). Ngoài nhiệm vụ diệt hạm, YJ-20 nhiều khả năng còn có khả năng tấn công mục tiêu cố định trên đất liền.
Dù thông số chưa được tiết lộ, các ước tính cho rằng YJ-20 có thể đạt tốc độ hành trình trên Mach 6, tốc độ cuối lên đến Mach 9 và tầm bắn ít nhất 1.000 km. Hệ thống dẫn đường được cho là kết hợp giữa vệ tinh, hiệu chỉnh giữa hành trình và đầu dò radar chủ động hoặc hồng ngoại ở giai đoạn cuối. Ở vận tốc cực cao, lượng động năng khổng lồ cộng với đầu đạn giúp tên lửa đủ sức xuyên phá cấu trúc tàu chiến.
Type 055 – “siêu khu trục hạm” trở thành bệ phóng nguy hiểm
Type 055 hiện được xem là một trong những lớp tàu chiến mạnh nhất thế giới. Với lượng giãn nước khoảng 13.000 tấn, tàu mang biệt danh Renhai trong phân loại phương Tây. PLAN hiện đã đưa vào hoạt động ít nhất 8 chiếc và còn 4 chiếc đang đóng.
Vũ khí chủ lực của Type 055 là hệ thống 112 ống phóng thẳng đứng, có thể khai hỏa tên lửa phòng không tầm xa, tên lửa hành trình chống hạm, tấn công đất liền và vũ khí chống ngầm. Việc tích hợp thêm YJ-20 khiến Type 055 trở thành nền tảng tấn công tầm xa nguy hiểm hơn nhiều, gia tăng đáng kể khả năng răn đe trên biển.
Kho vũ khí chống hạm tầm xa ngày càng đa dạng, đặc biệt là vũ khí siêu vượt âm, là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược A2/AD của Trung Quốc nhằm đẩy xa phạm vi hoạt động an toàn của Hải quân Mỹ và đồng minh tại Tây Thái Bình Dương. PLAN đang ngày càng mở rộng khả năng đe dọa vượt ra ngoài Chuỗi đảo thứ nhất, nơi Trung Quốc gần đây đã cho hai tàu sân bay hoạt động đồng thời.
Sự kết hợp giữa Type 055 và YJ-20 sẽ khiến nhiệm vụ bảo vệ khu vực của Hải quân Mỹ trở nên khó khăn hơn. Nguy cơ bị tấn công sẽ buộc tàu sân bay Mỹ phải hoạt động xa hơn nhiều so với bình thường.
Hiện vẫn chưa rõ mức độ sẵn sàng tác chiến thực sự của YJ-20, cũng như liệu nó có được triển khai trên các nền tảng khác ngoài Type 055 hay không. Tuy nhiên, việc Bắc Kinh công khai phô diễn loại vũ khí này cho thấy giá trị biểu tượng và thông điệp răn đe rõ ràng: Trung Quốc đang tiến rất nhanh trong lĩnh vực công nghệ tên lửa siêu vượt âm và sẵn sàng thể hiện điều đó trong bối cảnh căng thẳng gia tăng.
Trong khi Hải quân Mỹ vẫn loay hoay với các chương trình vũ khí siêu vượt âm trên hạm đội, việc Trung Quốc tiến gần đến khả năng triển khai thực tế loại tên lửa này chắc chắn là điều Washington không thể bỏ qua. Mỹ hiện có tên lửa SM-6 có thể sử dụng trong vai trò chống hạm với tốc độ gần siêu vượt âm, nhưng vốn được thiết kế chủ yếu cho phòng không.
Báo cáo thường niên của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ gần đây khẳng định Trung Quốc đang sở hữu kho tên lửa siêu vượt âm hàng đầu thế giới và tiếp tục mở rộng cả biến thể thông thường lẫn hạt nhân, dù YJ-20 không được nêu cụ thể.
Dù còn chờ xác nhận chính thức về tình trạng tác chiến, không thể phủ nhận rằng Hải quân Trung Quốc đang đầu tư mạnh mẽ để mở rộng tầm bắn và sức công phá của năng lực tấn công trên biển.
YJ-20, nếu thực sự bước vào biên chế, sẽ trở thành mảnh ghép quan trọng trong chiến lược A2/AD đa lĩnh vực, giúp Bắc Kinh gia tăng sức ép chiến lược lên Mỹ và các đồng minh, đồng thời thay đổi cán cân sức mạnh trên các vùng biển chiến lược nhạy cảm.
