Tàu vũ trụ Starship V3 được nâng cấp của SpaceX đang bước vào giai đoạn thử nghiệm quan trọng nhất kể từ khi chương trình này bắt đầu, khi công ty của tỷ phú Elon Musk chuẩn bị thực hiện chuyến bay thử nghiệm không người lái thứ 12 ngay trong tuần này.
Theo Reuters, đây không chỉ là lần phóng đầu tiên của phiên bản Starship V3 hoàn toàn mới, mà còn được xem là phép thử then chốt đối với tham vọng thương mại hóa không gian của SpaceX trước thềm đợt IPO được dự báo có thể đưa công ty lên mức định giá mục tiêu tới 1,75 nghìn tỷ USD.
Theo kế hoạch, hệ thống Starship mới gồm tầng trên Starship và tên lửa đẩy Super Heavy sẽ được phóng từ căn cứ Starbase tại bang Texas sớm nhất vào thứ Năm (21/5/2026). Chuyến bay này đồng thời đánh dấu lần đầu tiên SpaceX sử dụng bệ phóng mới được thiết kế dành riêng cho phiên bản tên lửa mạnh hơn.
Điểm đáng chú ý nhất của Starship V3 nằm ở loạt nâng cấp nhằm phục vụ các sứ mệnh đường dài tới Mặt Trăng và Sao Hỏa. SpaceX đã cải tiến toàn bộ 33 động cơ Raptor trên tầng đẩy Super Heavy để tạo lực đẩy lớn hơn nhưng vẫn giảm đáng kể trọng lượng hệ thống. Trong khi đó, tầng trên Starship được tinh chỉnh để hỗ trợ các nhiệm vụ kéo dài trong không gian, bao gồm khả năng tiếp nhiên liệu quỹ đạo, kết nối giữa các tàu vũ trụ và tăng cường khả năng cơ động khi hoạt động ngoài khí quyển.
Những thay đổi này cho thấy SpaceX đang chuyển trọng tâm từ các thử nghiệm “có thể bay được” sang xây dựng một hệ thống vận tải không gian hoàn chỉnh có khả năng tái sử dụng toàn phần. Đây là yếu tố cốt lõi trong chiến lược dài hạn của Musk nhằm giảm mạnh chi phí phóng, mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink và hướng tới các dự án tham vọng hơn như trung tâm dữ liệu quỹ đạo hay đưa con người lên Sao Hỏa.
Dù vậy, SpaceX vẫn duy trì triết lý phát triển đầy rủi ro vốn đã trở thành bản sắc của công ty: thử nghiệm liên tục, chấp nhận thất bại và cải tiến qua từng lần phóng. Công ty xác nhận sẽ không cố gắng thu hồi hoặc hạ cánh an toàn bất kỳ phần nào của hệ thống trong chuyến bay lần này. Thay vào đó, mục tiêu chủ yếu là kiểm tra các thao tác bay trở lại khí quyển và khả năng điều khiển hạ cánh có kiểm soát xuống biển.
Theo kế hoạch, tên lửa Super Heavy sẽ rơi xuống Vịnh Mexico khoảng bảy phút sau khi phóng, còn tàu Starship sẽ thực hiện màn “hạ cánh ngoạn mục” xuống Ấn Độ Dương khoảng một giờ sau đó. Trước khi tái nhập khí quyển, Starship sẽ triển khai 20 thiết bị mô phỏng vệ tinh Starlink cùng hai vệ tinh thử nghiệm thực tế có nhiệm vụ quét lớp bảo vệ nhiệt và truyền dữ liệu về mặt đất trong quá trình quay trở lại bầu khí quyển.
Các bước thử nghiệm này đặc biệt quan trọng bởi khả năng tái sử dụng hoàn toàn là chìa khóa giúp Starship trở thành nền tảng thương mại khả thi. Nếu thành công, SpaceX sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu biến Starship thành hệ thống vận tải không gian giá rẻ quy mô lớn đầu tiên trong lịch sử, điều có thể làm thay đổi hoàn toàn ngành công nghiệp phóng vệ tinh và vận tải ngoài Trái Đất.
Từ góc độ tài chính, chuyến bay thử nghiệm lần này còn mang ý nghĩa chiến lược trước đợt IPO dự kiến diễn ra vào ngày 12/6/2026. Giới phân tích cho rằng SpaceX đang cần một “cú hích niềm tin” để thuyết phục các nhà đầu tư rằng những tham vọng khổng lồ của Musk không chỉ là viễn cảnh xa vời.
Franco Granda, nhà phân tích cấp cao của PitchBook, nhận định rằng đối với một đợt IPO mang nặng yếu tố biểu tượng và câu chuyện tăng trưởng như SpaceX, chuyến bay Starship V3 có thể là “chất xúc tác quan trọng nhất còn lại” trước khi công ty lên sàn.
Điều này phản ánh thực tế rằng định giá khổng lồ của SpaceX hiện không còn dựa riêng vào hoạt động phóng tên lửa truyền thống. Phần lớn kỳ vọng của nhà đầu tư đang đặt vào tương lai của Starship - nền tảng được xem là xương sống cho mạng lưới Starlink thế hệ tiếp theo, các sứ mệnh Mặt Trăng của NASA và tham vọng thuộc địa hóa Sao Hỏa của Musk.
Năm 2021, SpaceX đã giành hợp đồng trị giá hơn 3 tỷ USD từ NASA trong chương trình Artemis nhằm đưa con người quay trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên vào cuối thập kỷ này kể từ năm 1972, khi kết thúc kỷ nguyên Apollo. Theo phương án của SpaceX, nhiều tàu Starship tiếp nhiên liệu sẽ phải hoạt động liên tục trên quỹ đạo để nạp đủ nhiên liệu cho một tàu đổ bộ Mặt Trăng.
Điều đó khiến khả năng tiếp nhiên liệu trong không gian trở thành công nghệ sống còn, và Starship V3 chính là bước đi đầu tiên để hiện thực hóa năng lực này.
Xa hơn, Musk từng tuyên bố ông kỳ vọng Starship sẽ thực hiện chuyến bay không người lái đầu tiên tới Sao Hỏa vào cuối năm 2026. Dù mốc thời gian này bị nhiều chuyên gia đánh giá là quá tham vọng, tốc độ phát triển của SpaceX đang khiến phần còn lại của ngành công nghiệp vũ trụ phải tăng tốc.
Trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu đưa người lên Mặt Trăng trước năm 2030, Starship cũng đang trở thành trung tâm của cuộc cạnh tranh không gian mới giữa Mỹ và Trung Quốc. Không chỉ là một tên lửa, Starship hiện được xem như nền tảng quyết định vị thế dẫn đầu của Mỹ trong kỷ nguyên không gian thương mại tiếp theo.
Nếu chuyến bay thử nghiệm lần thứ 12 diễn ra thành công, SpaceX sẽ không chỉ chứng minh được năng lực kỹ thuật của Starship V3, mà còn củng cố niềm tin rằng mô hình kinh doanh dựa trên tái sử dụng hoàn toàn và vận tải không gian quy mô lớn đang tiến gần hơn tới thực tế thương mại.
