Sân bay Phú Quốc "thay áo" đón APEC 2027: Những kỷ lục và thách thức

Đồng hành cùng phóng viên Tạp chí Hàng không trong chuyến công tác tại Phú Quốc là chị Dương, chuyên viên Truyền thông của một Tập đoàn lớn. Suốt hành trình, câu chuyện của chị liên tục xoay quanh đảo Ngọc - từ những con đường, góc phố cho đến các công trình đang từng ngày thành hình.

Năng lượng tích cực của chị khi nói về Phú Quốc khiến chúng tôi cảm nhận rõ nơi đây không chỉ như một điểm đến, mà còn là một nơi đang chuyển động mạnh mẽ, nơi mỗi lần trở lại chị luôn có thêm những điều mới để ngắm nhìn và lưu giữ.

Chị Dương nói vui rằng, nếu có cơ hội, chị sẵn sàng ra Phú Quốc công tác lâu dài. Bởi sau mỗi chuyến đi, chị lại dành thêm một tình cảm đặc biệt cho hòn đảo này. Có khi là một công trình mới mọc lên giữa đại công trường, một tuyến đường đang dần hoàn thiện, hay đơn giản chỉ là cảm giác nhận ra Phú Quốc đã khác đi so với lần trước. Nhưng trong tất cả những thay đổi ấy, sân bay luôn là nơi để lại ấn tượng rõ rệt nhất, bởi đây là điểm đầu tiên chị đặt chân đến trong mỗi lần trở lại.

Cũng từ những thay đổi đang diễn ra ở "cửa ngõ" ấy, câu chuyện về một Phú Quốc mới - năng động hơn, hiện đại hơn và đang chuẩn bị cho một sự kiện quốc tế đặc biệt như APEC 2027 - bắt đầu được nhìn thấy rõ nét hơn.

Những thay đổi không chỉ nằm ở những hạng mục xây dựng đang gấp rút hoàn thiện phía sau hàng rào công trường. Với một người thường xuyên di chuyển ra đảo như chị Dương, sự chuyển động của Phú Quốc có thể cảm nhận qua từng chuyến bay, từng dòng khách và cả nhịp sống ngày một sôi động hơn ở sân bay.

Từ một điểm trung chuyển, nơi đây đang đứng trước một cuộc "thay áo" quy mô lớn để trở thành cửa ngõ đón khách quốc tế và các đoàn đại biểu đến với Phú Quốc trong những sự kiện tầm vóc toàn cầu.

Vào tháng 11/2027, Phú Quốc sẽ là nơi diễn ra Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2027 - APEC 2027. Diễn đàn là nơi quy tụ đông đảo lãnh đạo các nền kinh tế thành viên, các đoàn ngoại giao, doanh nghiệp cùng hàng nghìn đại biểu quốc tế.

Điều đó đồng nghĩa với việc Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc sẽ trở thành "cửa ngõ" đầu tiên của Việt Nam chào đón các nguyên thủ, doanh nhân và du khách quốc tế, đòi hỏi năng lực khai thác phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe từ hạ tầng khu bay, nhà ga, khu vực đón tiếp, điều hành bay cho đến chất lượng dịch vụ và trải nghiệm hành khách.

Tuy nhiên, trước thời điểm được giao trọng trách phục vụ APEC 2027, hạ tầng hiện hữu của sân bay Phú Quốc đã dần bộc lộ những dấu hiệu quá tải. Hiện sân bay được quy hoạch theo tiêu chuẩn 4E của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), chỉ có một đường cất hạ cánh dài 3.000m, rộng 45m và sân đỗ với 14 vị trí đỗ tàu bay trong giờ cao điểm.

Nhà ga hành khách được đưa vào khai thác từ năm 2012 với công suất thiết kế 2,65 triệu hành khách mỗi năm, trước khi được mở rộng vào năm 2018, nâng công suất lên khoảng 4 triệu hành khách/năm.

Song tốc độ tăng trưởng của du lịch và hàng không tại đảo Ngọc đã nhanh chóng vượt xa thiết kế ban đầu. Năm 2024, sản lượng hành khách thông qua cảng đạt hơn 4,5 triệu lượt, vượt 12,5% công suất thiết kế. Đến năm 2025, con số này tiếp tục tăng lên gần 5,2 triệu lượt, tăng hơn 15% so với năm trước và tương đương khoảng 130% năng lực khai thác của nhà ga hiện hữu.

Việc lượng khách liên tục vượt ngưỡng thiết kế không chỉ tạo áp lực lên hệ thống nhà ga mà còn ảnh hưởng đến quy trình phục vụ và khả năng đáp ứng nhu cầu khai thác trong các giai đoạn cao điểm.

Trước áp lực khai thác quá lớn, Bộ Xây dựng phê duyệt nâng cấp sân bay Phú Quốc đến năm 2030 đạt công suất khoảng 10 triệu khách và 25.000 tấn hàng hóa/năm; bảo đảm khai thác các loại máy bay loại lớn như Boeing B747, B787, Airbus A350 và tương đương. Tầm nhìn đến năm 2050 sân bay này có công suất khoảng 20 triệu khách và 50.000 tấn hàng hóa/năm.

Trên nền tảng quy hoạch đó, từ đầu năm 2026, Tập đoàn Sun Group chính thức tiếp nhận vận hành, đầu tư mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc với tổng vốn gần 22.000 tỷ đồng, đặt mục tiêu nâng công suất phục vụ lên 20 triệu hành khách mỗi năm trước thời điểm APEC 2027 diễn ra.

Không dừng lại ở việc gia tăng năng lực khai thác, dự án còn hướng tới xây dựng một cảng hàng không hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế, tích hợp đồng bộ nhiều công nghệ vận hành tiên tiến lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, mở ra bước chuyển mới trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng hàng không.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, dự án được tư vấn thiết kế bởi CPG Consultants và Artelia Airport - hai đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực quy hoạch, thiết kế các cảng hàng không quốc tế.

Và mới đây nhất, một dấu mốc quan trọng là thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa Sun Group và Changi Airports International (CAI) - thành viên của Changi Airport Group (Singapore), đơn vị đứng sau thành công của sân bay Changi, nhiều năm liên tiếp được bình chọn là sân bay tốt nhất thế giới.

Theo thỏa thuận, CAI sẽ tham gia sâu vào quá trình phát triển và vận hành Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, từ xây dựng mô hình khai thác, thiết lập hệ thống quản lý, tối ưu hóa trải nghiệm hành khách đến hỗ trợ mở rộng mạng bay quốc tế và phát triển hệ sinh thái dịch vụ phi hàng không như bán lẻ, ẩm thực, hàng miễn thuế với sự tham gia của nhiều thương hiệu quốc tế.

Sự đồng hành của CAI không chỉ mang đến kinh nghiệm quản trị của một trong những sân bay hàng đầu thế giới mà còn mở ra cơ hội để Phú Quốc tiếp cận mô hình "Airport Destination" – nơi sân bay không chỉ là điểm trung chuyển, mà còn trở thành một điểm đến với những trải nghiệm mua sắm, giải trí, văn hóa và nghỉ dưỡng đặc sắc.

Đây cũng là bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc trở thành sân bay tiêu chuẩn 5 sao đầu tiên của Việt Nam, tạo nền tảng để đảo Ngọc từng bước khẳng định vị thế là trung tâm kết nối hàng không - du lịch mới của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo số liệu thống kê, trong quý I/2026, sân bay Phú Quốc phục vụ hơn 2,27 triệu lượt hành khách, tăng 147% so với cùng kỳ năm trước.

Số chuyến cất, hạ cánh đạt gần 13.800 lượt, tăng 153%, với mức tăng trưởng ghi nhận ở cả hai phân khúc khách nội địa và quốc tế. Trong đó, khách quốc tế đạt khoảng 1,2 triệu lượt, còn khách nội địa đạt hơn 1,07 triệu lượt.

Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong các tháng tiếp theo. Riêng tháng 6/2026, số chuyến bay và lượng hành khách thông qua cảng đều tăng so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng khách nội địa trong tháng 7 được dự báo tiếp tục tăng khoảng 40%.

Những con số này cho thấy áp lực khai thác tại sân bay Phú Quốc sẽ còn tiếp tục gia tăng, đồng thời khẳng định việc mở rộng cảng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu phục vụ APEC 2027 mà còn đón đầu xu hướng phát triển mạnh mẽ của du lịch và hàng không tại Phú Quốc trong nhiều năm tới.

Để đáp ứng yêu cầu đó, các hạng mục của dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang được triển khai với tốc độ khẩn trương trên nhiều mũi thi công.

Về tiến độ dự án mở rộng, tại khu vực nhà ga T2, phần móng, đài móng và dầm móng đã hoàn thành; kết cấu bê tông các cốt cao độ chính đạt từ khoảng 90–100%, trong khi kết cấu thép khu vực nhà ga đang được lắp dựng khẩn trương, nhiều khu vực đã đạt trên 90%.

Nhà ga VIP đã hoàn thành 100% phần thô và kết cấu thép, đồng thời đang triển khai các hạng mục cơ điện và hoàn thiện. Đối với hạ tầng hàng không, đường cất hạ cánh số 2 đã hoàn thành các hạng mục chính của lòng đường, trong khi sân đỗ máy bay 1C đã hoàn thành toàn bộ các hạng mục kết cấu và chính thức được đưa vào khai thác.

Đáng chú ý, sau 90 ngày triển khai thực hiện, hạng mục công trình khu vực sân đỗ 1C của siêu dự án đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang đã “cán đích” đưa vào khai thác.

Đây là hạng mục đầu tiên trong tổ hợp dự án phục vụ APEC hoàn thành, lập kỷ lục về tiến độ thi công trong lịch sử hạ tầng hàng không Việt Nam.

Hạng mục công trình này có tốc độ thi công “thần tốc,” với quy mô 5 vị trí đỗ mới, sân đỗ 1C được hoàn thành trong 3 tháng kể từ ngày khởi công, so với quy trình thông thường tại các sân bay khác thường kéo dài từ 9-12 tháng, đã rút ngắn 2/3 thời gian. Cùng với sân đỗ 1C, các hạng mục công trình khác của siêu dự án cũng đang đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Theo ông Nguyễn Bá Quân, Giám đốc Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, các nhà thầu hiện đang huy động tối đa nhân lực, thiết bị và tổ chức thi công đồng thời trên nhiều mũi nhằm bảo đảm tiến độ chung của toàn dự án.

Theo vị lãnh đạo Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc, việc hoàn thành sân đỗ 1C trong thời gian kỷ lục đã tạo đà quan trọng và củng cố niềm tin cho quá trình triển khai những hạng mục có quy mô và độ phức tạp cao hơn như nhà ga T2 và nhà ga khách VIP.

Đến nay, các công trình này đều đang bám sát tiến độ đề ra và hướng tới mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2026, sẵn sàng phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027.

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình thi công vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Theo đại diện chủ đầu tư, những khó khăn lớn liên quan đến nguồn vật liệu, thiết bị, nhân lực và công tác huy động nguồn lực cơ bản đã được tháo gỡ. Nhờ đó, các hạng mục trọng điểm đều đang được triển khai đồng bộ và duy trì đúng tiến độ.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hiện nay, yếu tố thời tiết lại trở thành thách thức lớn nhất đối với công trường. Phú Quốc đã vào mùa mưa, trong khi nhiều hạng mục hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối và các khu vực thi công dọc tuyến ĐT975, chịu ảnh hưởng đáng kể bởi mưa lớn và công tác thoát nước.

Điều này buộc các đơn vị thi công phải liên tục điều chỉnh biện pháp tổ chức, tăng cường xử lý nền, hoàn thiện hệ thống thoát nước và tận dụng tối đa những khoảng thời gian thời tiết thuận lợi để duy trì nhịp độ thi công.

Dù vậy, theo lãnh đạo Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, những khó khăn này đã được tính toán từ trước trong kế hoạch triển khai dự án.

"Các nhà thầu đang tổ chức thi công trên nhiều mũi, tăng cường nhân lực, thiết bị và làm việc với tinh thần rất khẩn trương. Chúng tôi tin tưởng, những hạng mục trọng điểm của Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc sẽ hoàn thành đúng kế hoạch, sẵn sàng phục vụ APEC 2027", vị lãnh đạo này khẳng định.

Để một cảng hàng không vận hành thông suốt trong thời điểm diễn ra một sự kiện quốc tế quy mô lớn như APEC 2027, hạ tầng hiện đại thôi là chưa đủ.

Bên cạnh việc đầu tư xây dựng các công trình mới, bài toán về tổ chức khai thác, điều phối hoạt động và phối hợp giữa các đơn vị liên quan cũng đóng vai trò quyết định đối với chất lượng phục vụ và năng lực vận hành của toàn hệ thống.

Theo đại diện Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, để sẵn sàng cho giai đoạn lượng khách quốc tế tăng mạnh, đặc biệt trong bối cảnh hướng tới APEC 2027, cảng xác định sự phối hợp đồng bộ giữa ba chủ thể gồm sân bay, các hãng hàng không và chính quyền địa phương là yếu tố then chốt.

Trên cơ sở đó, các bên đang triển khai đồng thời việc nâng cấp hạ tầng, hoàn thiện quy trình khai thác và tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin để bảo đảm hoạt động điều hành được thông suốt.

Về phía Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ga T2 nhằm nâng cao đáng kể năng lực phục vụ, đơn vị cũng tập trung đầu tư đồng bộ hệ thống công nghệ khai thác, nâng cao năng lực xử lý hành khách và hành lý, đồng thời rà soát, tối ưu toàn bộ quy trình phục vụ để duy trì chất lượng dịch vụ ngay cả khi sản lượng khai thác tăng cao.

Song hành với đó là công tác đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và tính chuyên nghiệp của đội ngũ nhân sự, đặc biệt là kỹ năng phục vụ hành khách quốc tế theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong khi đó, sự phối hợp với các hãng hàng không cũng được đẩy mạnh thông qua việc xây dựng kế hoạch khai thác, bố trí vị trí đỗ tàu bay, nâng cao năng lực phục vụ mặt đất và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để mở thêm các đường bay quốc tế mới.

Mục tiêu không chỉ là đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của hành khách mà còn bảo đảm hiệu quả khai thác và chất lượng dịch vụ trong mọi giai đoạn.

Ở góc độ địa phương, Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc cũng duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong nhiều lĩnh vực như giao thông kết nối, an ninh, thông tin liên lạc, y tế, hậu cần và phát triển hệ thống dịch vụ du lịch đồng bộ.

Đây được xem là những mắt xích quan trọng để hình thành một hệ sinh thái phục vụ hoàn chỉnh, đáp ứng yêu cầu của một sự kiện quốc tế cấp cao cũng như nhu cầu phát triển lâu dài của đảo Ngọc.

Với cách tiếp cận đồng bộ từ hạ tầng, công nghệ đến vận hành và liên kết giữa các bên, lãnh đạo Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc tin tưởng đây sẽ là nền tảng quan trọng để từng bước nâng cao năng lực phục vụ, đồng thời khẳng định vị thế của Phú Quốc như một điểm đến và cửa ngõ hàng không quốc tế mới của khu vực.

Đại diện Tập đoàn Sun Group Vùng miền Nam khẳng định: “Chúng tôi hiểu rằng, đây không chỉ là các dự án phục vụ cho sự thành công của APEC 2027 mà còn là những công trình hạ tầng mang tính chiến lược, tạo động lực quan trọng để Phú Quốc bứt phá. Do đó chúng tôi cam kết sẽ huy động mức cao nhất các nguồn lực, tập trung cao độ để thực hiện dự án mở rộng Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc đúng, thậm chí vượt tiến độ, đảm bảo hiệu quả kinh tế cao nhất”.