Việt Nam nới quy định quản lý slot bay do căng thẳng chiến sự Trung Đông
Cục Hàng không Việt Nam vừa phát đi thông báo về việc áp dụng chính sách miễn trừ và thay đổi thời gian áp dụng độ dài của chuỗi slot do ảnh hưởng xung đột tại Trung Đông.
Theo đó, Cục Hàng không Việt Nam đã có văn bản gửi các hãng hàng không khai thác đi, đến Việt Nam; Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV); các cảng hàng không, sân bay về việc áp dụng chính sách miễn trừ và thay đổi thời gian áp dụng độ dài của chuỗi slot tối thiểu 10 tuần do ảnh hưởng xung đột tại Trung Đông.
Cục Hàng không Việt Nam cho biết, trên cơ sở văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và theo đề nghị của các hãng hàng không, cũng như khuyến nghị của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) ngày 1/4/2026 về việc áp dụng cơ chế “Không sử dụng slot có lý do chính đáng - Justified Non use of Slots (JNUS)” và ý kiến của Hội đồng điều phối giờ hạ, cất cánh tại các cảng hàng không, sân bay Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam thông báo áp dụng cơ chế miễn trừ slot đối với các chuyến bay bị ảnh hưởng kể từ ngày 28/2/2026 đến 30/6/2026.
.jpg)
Đối với các hãng hàng không Emirates (EK), Qatar Airways (QR), Etihad Airways (EY), các slot trả lại do không sử dụng hoặc sử dụng không đúng trong giai đoạn từ ngày 28/2/2026-28/3/2026 được coi là sử dụng đúng khi tính toán điều kiện giữ slot lịch sử cho lịch bay mùa Đông 2026/2027.
Các slot (đã được xác nhận tính đến thời điểm Ngày cơ sở tính slot lịch sử - HBD) được trả lại do không sử dụng hoặc sử dụng không đúng trong giai đoạn từ ngày 29/3/2026 đến ngày 30/6/2026 được coi là sử dụng đúng khi giám sát thu hồi chuỗi slot trong lịch bay mùa Hè 2026 và khi tính slot lịch sử cho lịch bay mùa Hè 2027.
Bên cạnh đó, đối với hãng hàng không Việt Nam và hãng hàng không nước ngoài khác, các slot (đã được xác nhận tính đến thời điểm HBD) trong giai đoạn từ ngày 29/3/2026 đến ngày 30/6/2026, được trả lại trước ngày 15/5/2026, thì coi là sử dụng đúng khi giám sát thu hồi chuỗi slot trong lịch bay mùa Hè 2026 và khi tính slot lịch sử cho lịch bay mùa Hè 2027.
Sau ngày 30/6/2026, trên cơ sở diễn biến của tình hình chiến sự Trung Đông và giá Jet A-1, Cục Hàng không Việt Nam sẽ nghiên cứu, đánh giá về việc kéo dài thời gian áp dụng miễn trừ.
Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam thay đổi thời gian áp dụng độ dài tối thiểu của chuỗi slot là 5 tuần theo quy định tại Thông tư số 29/2021/TT-BGTVT và thay đổi thời gian áp dụng độ dài tối thiểu của chuỗi slot là 10 tuần kể từ Lịch bay Mùa Đông 2027.
Trước đó, IATA đề nghị Cục Hàng không Việt Nam xem xét xác nhận áp dụng cơ chế JNUS đối với các chuyến bay bị ảnh hưởng kể từ ngày 28/2/2026 - thời điểm khủng hoảng bắt đầu, đồng thời cho phép áp dụng theo chu kỳ dự báo trước sáu tuần.
Ông John Middleton, Trưởng Bộ phận Phân bổ Slot Sân bay Toàn cầu cho biết: "Đây là cơ chế được quy định trong Hướng dẫn Phân bổ Slot tại các Sân bay trên toàn cầu (WASG), cho phép hãng hàng không không sử dụng slot trong những trường hợp bất khả kháng mà không bị mất quyền slot lịch sử hoặc bị xử phạt".
Theo IATA, việc áp dụng JNUS sẽ giúp các hãng hàng không chủ động hơn trong bối cảnh thị trường biến động, nhờ có khung pháp lý rõ ràng để linh hoạt điều chỉnh kế hoạch khai thác. Cơ chế này cũng hạn chế các chuyến bay không cần thiết, góp phần giảm áp lực lên nguồn nhiên liệu đang khan hiếm.
Bên cạnh đó, JNUS tạo điều kiện để các hãng khác tận dụng slot được hoàn trả nhằm khai thác hiệu quả năng lực cảng hàng không, đồng thời vẫn bảo vệ quyền slot lịch sử.
Không sử dụng slot có lý do chính đáng” (Justified Non-Use of Slots – JNUS) là một cơ chế trong quy định phân bổ slot sân bay toàn cầu, cho phép hãng hàng không không khai thác một slot đã được cấp mà không bị mất quyền khai thác lịch sử, nếu việc không sử dụng đó xuất phát từ các yếu tố bất khả kháng.
Hiểu đơn giản: Slot là “lượt cất/hạ cánh” được cấp tại sân bay theo giờ cụ thể. Bình thường, hãng phải sử dụng tối thiểu một tỷ lệ nhất định (thường là 80%) để giữ slot cho mùa sau. Nếu không đạt, họ có thể bị thu hồi. Tuy nhiên, với JNUS, quy định này được “nới” trong những tình huống đặc biệt.
Theo tiêu chuẩn quốc tế (như của IATA) các lý do này thường bao gồm:
- Đóng cửa đường băng hoặc sân bay: Do thiên tai, điều kiện thời tiết cực đoan (bão, sương mù dày đặc) hoặc sự cố hạ tầng kỹ thuật.
- Lệnh cấm vận hoặc đóng cửa không phận: Do xung đột vũ trang, bất ổn chính trị hoặc quyết định hành chính từ phía cơ quan nhà nước.
- Dịch bệnh bùng phát: Các hạn chế đi lại do Chính phủ áp đặt để kiểm soát dịch bệnh (ví dụ điển hình là giai đoạn đại dịch COVID-19).
- Hành động đình công: Các cuộc đình công ngoài tầm kiểm soát của hãng hàng không làm gián đoạn dịch vụ.
- Lý do kỹ thuật/khai thác đặc thù: Các vấn đề như tàu bay bị hỏng đột xuất tại sân bay đi/đến mà không có phương án thay thế kịp thời (thường chỉ tính trong thời gian ngắn).