Quy định mới về phí, lệ phí xuất nhập cảnh theo hướng chuẩn hóa, hội nhập
Bộ Tài chính ban hành Thông tư 28/2026 quy định rõ việc thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí trong lĩnh vực xuất nhập cảnh, cư trú tại Việt Nam.
Theo đó, Thông tư số 28/2026/TT-BTC hướng tới làm rõ công tác thu phí, lệ phí và tăng cường hiệu quả quản lý xuất nhập cảnh. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2026. Văn bản này cũng thay thế hoàn toàn Thông tư số 25/2021/TT-BTC cùng Thông tư số 62/2023/TT-BTC trước đó.
Nhìn tổng thể, Thông tư số 28/2026/TT-BTC đã có những thay đổi theo hướng chuẩn hóa, minh bạch và cập nhật thực tiễn quản lý. Theo đó, Thông tư thiết lập lại toàn bộ cấu trúc chính sách phí – lệ phí trong lĩnh vực này, bao gồm: xác định rõ đối tượng nộp, chủ thể thu cũng như danh mục các khoản thu như lệ phí cấp hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép xuất cảnh, và phí cấp thị thực, giấy tờ cư trú. Điểm mới quan trọng là biểu mức thu được ban hành thống nhất, trong đó một số mức phí được chuẩn hóa rõ ràng, đồng thời cho phép thu bằng cả VND và USD đối với thị thực, với cơ chế quy đổi theo tỷ giá chính thức.
Thông tư cũng thay đổi cơ chế tài chính theo hướng toàn bộ số tiền phí, lệ phí phải nộp 100% vào ngân sách nhà nước, thay vì để lại một phần cho đơn vị thu như trước đây; chi phí hoạt động của cơ quan thu sẽ do ngân sách bố trí theo dự toán. Ngoài ra, quy định về hoàn phí được làm rõ theo hướng hạn chế hoàn trả nhằm giảm tranh chấp hành chính.
Cụ thể, Thông tư mới quy định cụ thể về người nộp phí, lệ phí; tổ chức thu phí, lệ phí; mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí trong lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú tại Việt Nam, bao gồm: Lệ phí cấp hộ chiếu, giấy thông hành, giấy phép xuất cảnh, tem "AB"; phí cấp thị thực và các giấy tờ khác có giá trị xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú cho người nước ngoài.
Đối với công dân Việt Nam, lệ phí cấp mới hộ chiếu (bao gồm cả loại gắn chíp và không gắn chíp) được quy định là 200.000 đồng, trong khi mức phí cấp lại do bị hỏng hoặc mất là 400.000 đồng.
Đáng chú ý, lệ phí cấp thẻ ABTC cho doanh nhân Việt Nam được điều chỉnh giảm, còn 840.000 đồng đối với cấp mới và 700.000 đồng khi cấp lại, thấp hơn so với mức trước đây lần lượt là 1.200.000 đồng và 1.000.000 đồng.
-Thẻ ABTC là thẻ đi lại của doanh nhân APEC (APEC Business Travel Card).
-Tem "AB" là một loại giấy miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông đi công tác nước.
Đối với người nước ngoài, Thông tư quy định mức thu phí cấp thị thực có giá trị một lần hoặc nhiều lần theo thời hạn lưu trú. Đáng chú ý, thông tư mới bổ sung thêm nội dung về cấp thị thực có giá trị nhiều lần loại có giá trị trên 05 - 10 năm với mức phí 165 USD/chiếc.
Đồng thời, việc chuyển ngang giá trị thị thực, cấp thẻ tạm trú, gia hạn tạm trú cũng được quy định mức chi phí rõ ràng để tạo thuận lợi cho người nước ngoài đang cư trú hoặc nhập cảnh Việt Nam.
Thông tư mới cũng bổ sung quy định về các trường hợp đặc biệt được miễn phí, lệ phí, áp dụng đối với khách mời của Đảng, Nhà nước, lãnh đạo cấp cao cùng thân nhân; cán bộ ngoại giao, lãnh sự, tổ chức quốc tế theo nguyên tắc có đi có lại hoặc điều ước quốc tế; cũng như người nước ngoài đến Việt Nam thực hiện hoạt động nhân đạo, cứu trợ.
Ngoài ra, những đối tượng được cấp thẻ miễn thị thực đặc biệt nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, hoặc vì các lý do an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế cũng thuộc diện được hưởng chính sách ưu đãi này.
Đối với lệ phí cấp hộ chiếu, thông tư quy định miễn trừ cho công dân Việt Nam ở nước ngoài chưa có hộ chiếu, bao gồm các trường hợp bị cơ quan có thẩm quyền nước sở tại trục xuất, phải về nước theo các điều ước quốc tế về tiếp nhận công dân, hoặc vì lý do nhân đạo.
Về hoàn trả lệ phí, quy định được siết chặt hơn khi chỉ áp dụng hoàn phí hộ chiếu trong trường hợp công dân không đủ điều kiện được cấp; nếu người nộp từ chối nhận kết quả thì không được hoàn lại.
Thông tư cũng nêu rõ, thủ trưởng tổ chức thu phí sẽ là người trực tiếp quyết định việc áp dụng miễn phí đối với các trường hợp dựa trên nguyên tắc có đi có lại, hoặc vì lý do an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Cơ quan chức năng bắt buộc phải đóng dấu "Miễn thu phí" hoặc "Miễn thu lệ phí" (GRATIS) lên các giấy tờ đã cấp cho những đối tượng ưu tiên này. Quy định đóng dấu này được áp dụng chung, ngoại trừ trường hợp cấp thẻ miễn thị thực đặc biệt.
Những nội dung mới về phí, lệ phí xuất nhập cảnh cho thấy cơ quan quản lý sửa đổi theo hướng hội nhập, hoàn thiện thể chế quản lý xuất nhập cảnh theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng gia tăng.