Một trong những vụ gian lận nghiêm trọng nhất của ngành hàng không những năm gần đây đã khép lại tại London khi Jose Alejandro Zamora Yrala, 38 tuổi – người đứng sau AOG Technics đã bị tuyên án 4 năm 8 tháng tù giam.
Theo tờ The Guardian, Zamora Yrala đã điều hành đường dây bán phụ tùng máy bay giả từ một văn phòng đăng ký tại Vương quốc Anh, phân phối linh kiện cho động cơ CFM56 – loại động cơ được sử dụng rộng rãi trên các dòng máy bay thân hẹp phổ biến như Boeing 737 Next Generation và Airbus A320ceo.
Vụ gian lận kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng đến các hãng khai thác tại châu Âu và Mỹ. Bản án được tuyên ngày 23/2 một lần nữa đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về cơ chế giám sát chuỗi cung ứng phụ tùng trong ngành hàng không toàn cầu.
.jpg)
Quy mô vụ việc đặc biệt gây sốc với các chuyên gia trong ngành hàng không. Các nhà điều tra xác định hơn 60.000 phụ tùng đã được bán kèm giấy chứng nhận giả mạo, cho phép chúng được đưa vào kho linh kiện của các hãng hàng không như những bộ phận hợp pháp.
Theo thông tin từ Fox News, không chỉ các hãng châu Âu như Ryanair bị ảnh hưởng, mà cả các hãng Mỹ – đặc biệt là American Airlines cũng buộc phải tiến hành kiểm tra khẩn cấp và tạm dừng khai thác một số máy bay.
Giá trị giao dịch của các linh kiện giả ước tính khoảng 7 triệu bảng Anh. Tuy nhiên, tổng thiệt hại thực tế được cho là vượt 40 triệu bảng khi tính cả chi phí thay thế, kiểm tra, gián đoạn khai thác và bố trí lại hành khách.
Bên trong âm mưu của AOG Technics
The Guardian đưa tin, người đứng đầu công ty AOG Technics, ông Jose Zamora Yrala, đã làm giả hàng loạt tài liệu để "biến" các linh kiện cũ, hàng giả hoặc không rõ nguồn gốc thành phụ tùng đủ điều kiện bay. Những tài liệu này rất quan trọng trong ngành hàng không, vì chúng xác minh nguồn gốc, lịch sử bảo dưỡng và sự tuân thủ các quy định an toàn của một bộ phận. Nếu không có giấy tờ xác thực, một bộ phận không thể được lắp đặt hợp pháp hoặc an toàn trên máy bay thương mại.
Bằng cách sử dụng máy tính cá nhân, Yrala đã tạo ra các chứng chỉ giả, hồ sơ giao hàng khống và thậm chí là dàn dựng các nhân viên ảo cùng các quản lý chất lượng không có thực để tăng tính thuyết phục. Phần lớn các linh kiện này được lắp đặt cho động cơ CFM56 - dòng động cơ cực kỳ phổ biến trên các dòng máy bay Boeing 737 và Airbus A320.
Sự việc chỉ bị phanh phui vào tháng 8/2023 khi một hãng hàng không liên hệ trực tiếp với nhà sản xuất để xác minh nguồn gốc linh kiện do AOG cung cấp. Từ đó, các cơ quan quản lý hàng không nhiều quốc gia bắt đầu phối hợp rà soát.
Dòng động cơ CFM56 đã được bàn giao hàng chục nghìn chiếc kể từ thập niên 1980, được sử dụng cho phần lớn đội máy bay thân hẹp toàn cầu. Chính quy mô sử dụng rộng rãi này khiến bất kỳ vấn đề nào về giấy tờ cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều hãng khai thác trên nhiều châu lục.
Thị trường phụ tùng hàng không, đặc biệt là phân khúc phụ tùng đã qua sử dụng nhưng còn đủ điều kiện bay (USM) là một phần hợp pháp và cần thiết để kiểm soát chi phí bảo dưỡng. Các hãng hàng không thường xuyên mua các bộ phận được tân trang hoặc dư thừa để giảm chi phí bảo trì.
Tuy nhiên, hệ thống này phụ thuộc rất lớn vào: Độ tin cậy của chứng nhận; Khả năng truy xuất nguồn gốc; Sự minh bạch của hồ sơ.
Khi giấy tờ bị làm giả, rủi ro không chỉ dừng lại ở tổn thất tài chính mà còn tiềm ẩn nguy cơ an toàn.
Theo The Guardian, các cơ quan quản lý và nhà sản xuất được cảnh báo sau khi tổ chức bảo dưỡng phát hiện sự không nhất quán trong tài liệu. Dù không có tai nạn nào được quy trực tiếp cho các linh kiện giả, nhưng vụ việc đã kích hoạt một cuộc rà soát tuân thủ khẩn cấp trên toàn ngành.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng linh kiện toàn cầu vẫn căng thẳng sau đại dịch. Thời gian sản xuất linh kiện mới kéo dài, nhu cầu phục hồi nhanh và áp lực chi phí khiến thị trường phụ tùng sẵn có trở nên đặc biệt sôi động.
Chính môi trường đó tạo điều kiện để các lỗ hổng trong quy trình xác minh giấy tờ bị lợi dụng.
.jpg)
Vụ án AOG Technics không phải là trường hợp cá biệt. Cùng tuần diễn ra phiên tòa ở London, các nhà chức trách ở Ý đã bắt đầu điều tra vụ mất tích các bộ phận máy bay quân sự trị giá 17 triệu euro (khoảng 14,8 triệu bảng Anh). Theo Euronews, các công tố viên đang xem xét cáo buộc chứng nhận giả mạo và bán lại linh kiện nhạy cảm cho khách hàng tại Nam Mỹ.
Vụ việc này được cho là liên quan đến các nền tảng quân sự như: Lockheed C-130 Hercules, AMX International AMX, Panavia Tornado. Dù thuộc lĩnh vực quân sự, điểm chung là việc thao túng giấy chứng nhận để xóa dấu vết truy xuất nguồn gốc và tái lưu hành linh kiện trái phép.
Hai vụ việc cho thấy một vấn đề cốt lõi: Hệ thống phụ tùng hàng không toàn cầu vẫn phụ thuộc đáng kể vào giấy tờ và niềm tin giữa các bên trung gian.
Sau vụ gian lận của AOG Technics, ngành đang xem xét: Ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc kỹ thuật số; Giải pháp theo dõi dựa trên blockchain; Tăng cường kiểm toán nhà môi giới phụ tùng; Áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn với hành vi làm giả chứng nhận.
Hơn 60.000 linh kiện giả không chỉ là một vụ án hình sự, mà là lời cảnh báo về rủi ro cấu trúc trong chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu. Khi đội bay thế giới ngày càng già đi và nhu cầu bảo dưỡng tăng cao, đảm bảo tính toàn vẹn của chứng nhận phụ tùng sẽ trở thành ưu tiên chiến lược không chỉ để bảo vệ lợi nhuận, mà để bảo vệ an toàn bay.
